یکشنبه ۷ تیر ۱۴۰۵
کمتر از دو هفته پس از امضای تفاهم موقت ایران و آمریکا برای توقف جنگ و گشودن مسیر مذاکرات، درگیریها در خلیج فارس بار دیگر شدت گرفته و دو طرف یکدیگر را به نقض آتشبس متهم میکنند. بامداد یکشنبه، پس از تهدید تازه دونالد ترامپ به «کامل کردن کار از راه نظامی»، ایران با موشک و پهپاد مواضع نظامی آمریکا در کویت و بحرین را هدف قرار داد.
سپاه پاسداران اعلام کرد نیروی دریایی و نیروی هوافضای آن در پاسخ به حملات اخیر آمریکا علیه ایران، عملیات موشکی و پهپادی علیه پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین انجام دادهاند. سپاه در بیانیهای گفت حملات آمریکا نقض آتشبس بوده و «به توقف کامل روندهای دیپلماتیک» منجر خواهد شد. فرماندهی نیروی دریایی سپاه نیز تهدید کرد پایگاههای آمریکا در منطقه «روزهای سختی» در پیش خواهند داشت.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفت حمله به تأسیسات آمریکا در منطقه تأیید شده، اما تا این لحظه گزارشی از تلفات نیروهای آمریکایی یا خسارت عمده به پایگاههای آمریکا در خاورمیانه دریافت نشده است. با این حال، او تأکید کرد وضعیت همچنان در حال تحول است.
در کویت، ارتش این کشور اعلام کرد پدافند هوایی با حملات «خصمانه» موشکی و پهپادی مقابله کرده و دو موشک بالستیک را بدون تلفات یا خسارت رهگیری کرده است. در بحرین نیز آژیر خطر چند بار به صدا درآمد. مقامهای بحرینی گفتند یکی از حملات ایران به ساختمانی مسکونی در استان محرق آسیب زده، اما تلفاتی گزارش نشده است. بحرین از شورای امنیت سازمان ملل خواست برای پاسخگو کردن ایران نشست فوری برگزار کند.
دونالد ترامپ اندکی پیش از این حملات در شبکه اجتماعی خود هشدار داده بود ممکن است لحظهای فرا برسد که آمریکا دیگر نتواند «منطقی» رفتار کند و ناچار شود «کاری را که با موفقیت آغاز کرده بود از راه نظامی کامل کند». او تهدید کرد اگر چنین شود، «جمهوری اسلامی ایران دیگر وجود نخواهد داشت».
این دور تازه از تنش پس از حمله به یک نفتکش با پرچم پاناما در تنگه هرمز آغاز شد. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد نیروهای این کشور در پاسخ به حمله پهپادی ایران به این نفتکش، بار دیگر اهدافی را در ایران هدف قرار دادهاند. سنتکام گفت حملات آمریکا «پاسخی مستقیم به ادامه تعرض ایران علیه کشتیرانی تجاری» بوده و تأسیسات نظارتی، ارتباطی، پدافندی، انبارهای پهپاد و مراکز مرتبط با مینگذاری ایران را هدف قرار داده است.
رسانه دولتی ایران از شنیده شدن صدای انفجار در سیریک در جنوب ایران خبر داد، اما جزئیات بیشتری منتشر نکرد. سپاه در واکنش گفت حملات آمریکا به سیریک «سلطه ایران بر تنگه هرمز» را از بین نخواهد برد و حملات ایران به «متخلفان» به کشتیهای دیگر یادآوری خواهد کرد که باید از مسیر تعیینشده عبور کنند.
با آغاز اجرای تفاهم موقت و تلاش برای بازگشایی مسیر کشتیرانی، برخی کشتیها طی دو هفته گذشته خروج از تنگه را آغاز کردند و افزایش عرضه نفت باعث کاهش قیمتها تا نزدیک سطح پیش از جنگ شد. با این حال، حمله به یک کشتی باری در روز پنجشنبه و سپس حمله به نفتکش در روز شنبه، روند بازگشایی تنگه را با بحران تازهای روبهرو کرده است.
آمریکا در تلاش است مسیر جنوبی عبور کشتیها در امتداد سواحل عمان را تقویت کند، در حالی که ایران بر مسیر شمالی، از آبهای تحت کنترل خود، پافشاری دارد و میخواهد کنترل عبور و حتی دریافت هزینه از کشتیها را به بخشی از نظم تازه تنگه تبدیل کند. به همین دلیل، اختلاف بر سر هرمز فقط اختلافی نظامی نیست؛ مسئلهای استراتژیک است که به آینده توافق ایران و آمریکا گره خورده است.
تفاهم ۱۴ بندی ایران و آمریکا قرار بود جنگ چهارماههای را که از ۲۸ فوریه با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، متوقف کند، تنگه هرمز را به روی کشتیرانی باز کند و راه را برای مذاکرات درباره مسائل عمیقتر، از جمله برنامه هستهای ایران، باز بگذارد. یک دور مذاکره با میانجیگری در سوئیس، به رهبری جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، برگزار شد و واشنگتن نیز پس از آن بخشی از تحریمها علیه تهران را تعلیق کرد. اما از آن زمان، درگیریها و اتهامزنیها دوباره شدت گرفته است.
در لبنان نیز بحران به نقطه دیگری از تنش تبدیل شده است. اسرائیل روز یکشنبه اعلام کرد چند نیروی حزبالله مجهز به آرپیجی را در جنوب لبنان هدف قرار داده و یک سکوی پرتاب راکت را در منطقه نبطیه منهدم کرده است. حزبالله هنوز به این ادعا واکنش فوری نشان نداده است.
حزبالله توافق امنیتی تازه میان لبنان و اسرائیل با میانجیگری آمریکا را «تسلیم» خوانده و آن را باطل دانسته است. نعیم قاسم، رهبر حزبالله، گفته است این توافق حاکمیت لبنان را تضعیف میکند و خروج اسرائیل را به خلع سلاح حزبالله پیوند میزند. او تأکید کرده است حزبالله «مقاومت مسلحانه» را کنار نخواهد گذاشت.