چهارشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۵
آ. نعمتزاده – اندیشهٔ نو: در چند روز گذشته شهر هرات در افغانستان صحنهٔ اعتراضهای گستردهٔ کمسابقه در سالهای اخیر بوده است. این اعتراضها در واکنش به بازداشت زنان و دختران در حکومت طالبان شکل گرفته است. بر اساس گزارش رسانههای بینالمللی، نیروهای طالبان، مأموران امر به معروف و نهی از منکر، با خشونت گسترده به این تجمعها واکنش نشان دادهاند که دستکم دو کشته و چند زخمی بر جای گذاشته است.
بهگزارش رسانههای جهان، اعتراضها از روز شنبهٔ هفتهٔ پیش و از زمانی آغاز شد که مأموران طالبان گروهی از زنان را به اتهام «نقض حجاب» و نپوشیدن برقع یا روبنده بازداشت کردند. این اقدام خشم عمومی را برانگیخت و اعتراض در شبکههای اجتماعی بالا گرفت. نخست، خانوادههای بازداشتشدگان مقابل چند ادارهٔ محلی طالبان تجمعهای کوچک برگزار کردند.
اما روز سهشنبه ۱۲ خرداد صدها نفر در هرات به خیابانها آمدند. معترضان شعارهایی از جمله «تحصیل، کار، آزادی» سر دادند که در سالهای اخیر به نماد مقاومت مدنی زنان افغانستان تبدیل شده است.
کانون اصلی اعتراضها در منطقهٔ جبرئیل در غرب شهر هرات در نزدیکی مسیر اسلام قطعه تا مرز ایران است. این منطقه یکی از پرجمعیتترین مناطق هرات است که در یکی دو دههٔ اخیر شاهد رشد جمعیت، مهاجرت داخلی، و سکونت گستردهٔ خانوادههای هزاره و شیعه بوده است. به همین دلیل، طالبان از زمان تسلط بر هرات حساسیت امنیتی بیشتری به این منطقه نشان دادهاند. تیراندازی مأموران طالبان و کشته شدن یک کودک در حوالی همین منطقه رخ داده است.
رسانههای بینالمللی گزارش دادهاند که طالبان برای متفرق کردن معترضان از تیراندازی مستقیم، کتک زدن با چوب و شلاق، و شلیک هوایی استفاده کردهاند. به نوشتهٔ سیبیاس نیوز، در جریان این سرکوب یک زن و یک کودک کشته شدند. دفتر سازمان ملل در افغانستان نیز مرگ حداقل یک کودک را تأیید کرده است. رسانهها از زخمی شدن حداقل سه نفر خبر دادهاند، هرچند منابع محلی شمار زخمیها را بیشتر عنوان میکنند.
به گزارش آسوشیتد پرس، مأموران طالبان پس از این اعتراضها بازداشتهای گسترده را آغاز کردهاند و تلفنهای همراه شهروندان را برای یافتن تصویرها یا پیامهای مرتبط با تجمعهای اعتراضی بازرسی میکنند. گزارش شده است که چند معلم نیز پس از بررسی گوشیها بازداشت شدهاند. خبرنگاران محلی نیز به رسانههای خارجی گفتهاند که حکومت طالبان آنها را از دادن پوشش خبری به اعتراضها منع کرده است.
تحلیلگران در گفتوگو با رسانههای غربی هشدار دادهاند که هرات بهدلیل سابقهٔ تاریخی مقاومت مدنی میتواند به کانون اعتراضهای گستردهتر علیه طالبان تبدیل شود.
در همین حال، روز چهارشنبه ۲۰ خرداد گروهی از مهاجران افغان در تهران نیز تجمعی در حمایت از معترضان هرات در مقابل سفارت افغانستان برگزار کردند.
با وجود افزایش فشارها، گزارشها نشان میدهد که نارضایتی در هرات همچنان دیده میشود. هرات همچنان تحت کنترل شدید امنیتی است و نگرانیها از تشدید سرکوب در روزهای آینده ادامه دارد. رسانههای بینالمللی تأکید کردهاند که طالبان تا کنون واکنش رسمی شفافی به نحوهٔ برخورد مأمورانش با معترضان نشان نداده است.
پویشهای آنلاین در شبکههای اجتماعی در دفاع از حقوق زنان و با شعار «تحصیل، کار، آزادی» نیز این روزها در جریان است.
