سه شنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۵
درحالی که اسرائیل، با وجود آتشبس، حملات گستردهای را در جنوب بیروت آغاز کرده و ارتش این کشور قرار است حومه جنوبی بیروت را که از پایگاههای اصلی حزبالله لبنان به شمار میرود، هدف قرار دهد؛ ایران نیز اعلام کرد که در واکنش به این حملات، تبادل پیام با آمریکا از طریق میانجی را به حال تعلیق درمیآورد. ایران همچنین تهدید کرده که تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را در صورت لزوم و در واکنش به اقدامات اسرائیل و آمریکا مسدود خواهد کرد. ایالات متحده نیز در دو روز گذشته برخی مواضع در جمهوری اسلامی را مورد هدف قرار داد که با واکنش تلافیجویانه سپاه پاسداران و حمله موشکی ایران به کویت مواجه شد. از سوی دیگر در پی تهدیدات نتانیاهو، قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا به ساکنان اسرائیل هشدار داد که در صورت حملات مجدد این کشور به بیروت، ساکنان اسرائیل هم باید «منطقه را ترک نمایند.»
این تحول، آتشبس شکننده میان ایران و آمریکا را در یکی از خطرناکترین لحظات خود قرار داده است. در روزهای گذشته، همزمان با ادامه حملات اسرائیل در جنوب لبنان، آمریکا نیز اعلام کرد در آخر هفته به مواضع راداری و فرماندهی ایران حمله کرده است. ایران در مقابل، حملات پهپادی و موشکی علیه نیروهای آمریکایی در کویت را در چارچوب پاسخ به این حملات دانسته است. بازارهای منطقه نیز به سرعت واکنش نشان دادند؛ بیشتر بورسهای خلیج فارس افت کردند و بهای نفت با نگرانی از گسترش بحران و اختلال در مسیرهای کشتیرانی افزایش یافت.
همزمان، تلاش تازهای برای جلوگیری از گسترش جنگ در لبنان در جریان است. سفارت لبنان در واشنگتن اعلام کرده است که حزبالله با پیشنهاد آمریکا برای «توقف متقابل حملات» موافقت کرده؛ پیشنهادی که بر اساس آن، اسرائیل حملات به ضاحیه جنوبی بیروت را متوقف میکند و حزبالله نیز از حمله به اسرائیل خودداری خواهد کرد. دونالد ترامپ گفته است با بنیامین نتانیاهو گفتوگو کرده و از او خواسته از حمله بزرگ به بیروت خودداری کند. او همچنین مدعی شده نمایندگان حزبالله نیز با توقف شلیکها موافقت کردهاند.
با این حال، نشانهها از شکننده بودن این توافق حکایت دارد. نتانیاهو گفته است اگر حزبالله حملات خود را متوقف نکند، اسرائیل بیروت را هدف خواهد گرفت و عملیات ارتش اسرائیل در جنوب لبنان ادامه مییابد. حزبالله نیز اعلام کرده با آتشبس محدود فقط برای بیروت موافق نیست و خواهان آتشبس کامل در سراسر لبنان است. گزارش زنده گاردین نشان میدهد حتی پس از اعلام طرح ترامپ، دو طرف در جنوب لبنان به حملات خود ادامه دادهاند؛ اسرائیل اطراف نبطیه را بمباران کرده و حزبالله گفته است نیروهای اسرائیلی در نزدیکی قلعه شقیف را هدف قرار داده است.
در واشنگتن، ترامپ همزمان پیامهای متناقضی فرستاده است. او از یک سو گفته «اهمیتی نمیدهد» اگر ایران گفتوگوها را متوقف کند، اما از سوی دیگر به شبکه ایبیسی گفته است فکر میکند توافق با ایران برای تمدید آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز «در هفته آینده» ممکن است. رویترز نیز گزارش داده است که ایران در پی توافقی محدود و موقت است تا از فشار اقتصادی بکاهد، بخشی از مسیرهای کشتیرانی را باز کند و بدون دادن امتیاز بزرگ هستهای، زمان بخرد.
در حال حاضر، بحران در چند نقطه به هم گره خورده است: هرمز، بابالمندب، لبنان، غزه و پرونده هستهای ایران. اگر طرح آتشبس در لبنان دوام نیاورد، تهران میتواند توقف مذاکرات را ادامه دهد و تهدیدهای خود درباره مسیرهای کشتیرانی را جدیتر کند. اما اگر حملات در لبنان متوقف شود، راه برای بازگشت ایران و آمریکا به گفتوگو و تمدید آتشبس باز میشود. وضعیت کنونی نه صلح است و نه جنگ تمامعیار؛ بلکه لحظهای پرخطر است که هر حمله تازه میتواند مذاکرات را از مسیر خارج کند.
ادامه درگیری در لبنان بهرغم اعلام ترامپ مبنی بر توقف تبادل آتش
اسرائیل و حزبالله با وجود اعلام دونالد ترامپ مبنی بر توافق دو طرف برای توقف درگیریها، در طول شب گذشته همچنان به تبادل حملات ادامه دادند. این توافق قرار بود پیش از آغاز دور تازه مذاکرات میان لبنان و اسرائیل در روز سهشنبه در واشنگتن اجرایی شود.
در واکنش به حملات اسرائیل به لبنان، سپاه پاسداران روز دوشنبه تهدید کرده بود که «جبهههای جدیدی» خواهد گشود. این هشدار پس از آن صورت گرفت که اسرائیل تهدید کرد که مواضع حزبالله را در پایگاه اصلی این گروه در حومه جنوبی بیروت هدف قرار خواهد داد؛ تهدیدی که باعث فرار ساکنان منطقه شد.
بر اساس گزارش رسانه آمریکایی آکسیوس، دونالد ترامپ در یک تماس تلفنی، بنیامین نتانیاهو را «کاملاً دیوانه» توصیف کرده و او را متهم کرده است که مذاکرات صلح با ایران را به خطر میاندازد.
رئیسجمهور آمریکا در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که از رهبر اسرائیل خواسته است «حمله گستردهای به بیروت انجام ندهد» و نتانیاهو نیز پذیرفته که «نیروهایش را عقب بکشد».
ترامپ همچنین گفت که حزبالله «پذیرفته است شلیک به اسرائیل و نیروهایش را متوقف کند» و افزود: «اسرائیل نیز متقابلاً پذیرفته است حملات خود را متوقف کند».
لبنان نیز اعلام کرد که حزبالله با پیشنهاد آمریکا برای «توقف متقابل حملات» موافقت کرده است.
با این حال، این اظهارات در میدان نبرد تأثیر چندانی نداشت و درگیریها در طول شب همچنان ادامه یافت.
وزیر خارجه فرانسه: هیچ چیز نمیتواند اشغال طولانیمدت لبنان توسط اسرائیل را توجیه کند
وزیر امور خارجه فرانسه روز سهشنبه اعلام کرد که «هیچ چیز نمیتواند» ادامه عملیات نظامی و اشغال طولانیمدت لبنان توسط اسرائیل را توجیه کند. این اظهارات در حالی مطرح شد که اسرائیل و حزبالله، با وجود اعلام توافق از سوی دونالد ترامپ، در طول شب گذشته همچنان به درگیریهای خود ادامه دادند.
ژان-نوئل بارو در گفتوگو با تلویزیون فرانسه همچنین تأکید کرد: «به هیچ وجه قابل قبول نیست که لبنان به نوعی قربانی توافقی شود که دستیابی به آن میان ایران و ایالات متحده با دشواری روبهرو است». او افزود که شامگاه دوشنبه با همتای آمریکایی خود، مارکو روبیو گفتوگو کرده است.
وزیر خارجه فرانسه همچنین گفت: «آنچه ما میخواهیم این است که مذاکراتی که این هفته میان دولت اسرائیل و دولت لبنان برنامهریزی شده، در بهترین شرایط ممکن برگزار شود».
دور تازه مذاکرات میان نمایندگان لبنان و اسرائیل قرار است روز سهشنبه در واشنگتن برگزار شود. این چهارمین دور گفتوگوها از زمان آغاز جنگ توسط حزباللهِ مورد حمایت ایران در اوایل ماه مارس است؛ جنگی که به گفته این گروه، در واکنش به حملات اسرائیل و آمریکا علیه ایران آغاز شد.
اگرچه از ۱۷ آوریل بهطور رسمی آتشبس برقرار شده، اما در عمل درگیریها تقریباً بهصورت روزانه ادامه داشته است.
دستیابی به توافق در لبنان برای دونالد ترامپ اهمیت زیادی دارد، زیرا ایران پایان جنگ در خاورمیانه را مشروط به برقراری آتشبس در لبنان کرده است.