دوشنبه ۱۱ خرداد ۱۴۰۵
در جامعهای که زیر فشار همزمان بحرانهای اقتصادی، سیاسی، و اجتماعی و نیز جنگ ودخالت خارجی قرار دارد، انتظار طبیعی تقویت اعتماد عمومی و بازسازی همبستگی ملی است. اما آنچه در عمل رخ میدهد حرکت در جهت معکوس است: گسترش سرکوب، حذف صدای مخالف، و استفاده از اعدام بهعنوان ابزار مدیریت بحران.
اعدام معترضان- بهویژه در پروندههایی که دربارهٔ شفافیت دادرسی، دسترسی به وکیل مستقل، و رعایت حداقل استانداردهای محاکمهٔ عادلانه پرسشهای جدّی مطرح است- نه نشانهٔ اقتدار، بلکه نشانهٔ بحران در سازوکار حاکمیت است. حکومتی که اعتراض را با سنگینترین مجازات پاسخ میدهد در واقع اعتراف میکند که توان گفتوگو، اقناع، و مدیریت اجتماعی را از دست داده و به ابزار حذف متوسل شده است.
امنیت پایدار با اعدام و ارعاب ساخته نمیشود. امنیتی که بر ترس بنا شود شکنندهتر از آن است که بتواند بحرانهای واقعی را مهار کند. هنگامی که شهروندان به این جمعبندی برسند که اعتراض میتواند به مرگ منتهی شود، نتیجه نه «ثبات»، بلکه انباشت خشم، بیاعتمادی، و گسست عمیق میان جامعه و حکومت خواهد بود. این همان فرسایش خاموش سرمایهٔ اجتماعی است که از هر بحران اقتصادی خطرناکتر عمل میکند.
همانگونه که جنگ فقط زیرساختها را نابود نمیکند، بلکه پیوندهای اجتماعی و امید جمعی را از هم میپاشد، اعدامهای سیاسی نیز جامعه را از درون تهی میکنند. حکومتی که برای حفظ کنترل به حذف فیزیکی مخالفان متوسل میشود در عمل پایههای مشروعیت خودش را تضعیف میکند و جامعه را بهسمت بیاعتمادی کامل سوق میدهد.
ادعای امنیت ملی در شرایطی که حقوق بنیادین شهروندان نقض میشود بیش از آنکه واقعیت باشد، به روایتی سیاسی برای توجیه کردن سرکوب تبدیل میشود. اما هیچ جامعهای با حذفِ صورتمسئله آرام نمیشود. مسئله باقی میماند، عمیقتر میشود، و در لایههای پنهان جامعه انباشته میگردد.
ایران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازگشت به مسیر اعتماد، عدالت، و مشارکت عمومی است. چرخهٔ خشونت- چه در قالب جنگ و چه در قالب اعدام- تنها یک نتیجه دارد: فرسایش همبستگی ملی و تضعیف امکان هرگونه حل مسالمتآمیز بحران.
همبستگی ملی با ترس ساخته نمیشود. حکومتی که بقایش را بر ارعاب، حذف، و مجازاتهای غیرقابل بازگشت بنا کند در نهایت نه امنیت، بلکه جامعهای بیاعتماد، زخمی، و ناپایدار بر جا میگذارد، جامعهای که هزینهٔ آن را نهفقط مخالفان، بلکه کل کشور پرداخت خواهد کرد.
از کانال تلگرام ما آن راه سوم هستیم