جمعه ۸ خرداد ۱۴۰۵
در ضمیمهٔ گزارش امسال سازمان ملل متحد نام گروههایی مانند حماس، جماعت نصرتالاسلام و المسلمین (در مالی)، الشباب (در سومالی)، لشکر مقاومت الاهی (در سودان جنوبی)، و احرار الشام و داعش (در سوریه) در میان گروههای متهم به ارتکاب به خشونت جنسی در مناطق درگیری دیده میشود.
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: سازمان ملل متحد در اقدامی بیسابقه، در ضمیمهٔ گزارش سالانهاش (۲۰۲۶) در مورد «خشونت جنسی در مناطق درگیری» که روز جمعه ۲۹ مه (۸ خرداد) منتشر شد، نهادهای امنیتی و نظامی اسرائیل و ارتش روسیه را بهدلیل اعمال سیستماتیک آزار و خشونتهای جنسی علیه فلسطینیان و اوکراینیها در فهرست عاملان خشونت جنسی قرار داد. این تصمیم که از جانب آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، به شورای امنیت ارائه شد، موجی از واکنشهای دیپلماتیک در سطح بینالمللی به راه انداخت.
مستندات تکاندهنده در سند رسمی سازمان ملل متحد
بر اساس متن گزارش رسمی سازمان ملل متحد دربارهٔ خشونتهای جنسی مرتبط با درگیریها که سال گذشته (۲۰۲۵) منتشر شده بود، بازرسان و نهادهای حقوق بشری بینالمللی موفق شدهاند نمونههای متعددی از آزار، تجاوز، و شکنجههای جنسی علیه زندانیان فلسطینی را ثبت و راستیآزمایی کنند. این گزارش به طور مشخص به موارد زیر اشاره دارد:
نقش مستقیم نهادهای دولتی: در این سند از سازمان زندانهای اسرائیل (IPS)، ارتش اسرائیل (IDF)، سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شینبت)، و نیروهای ویژهٔ «ناخشون» بهعنوان نهادهای مسئول خشونت جنسی در مناطق درگیری نام برده شده است.
تنوع قربانیان: گزارش سازمان ملل متحد تأکید میکند که این الگوهای رفتاری و شکنجهها در زندانهایی مانند «عوفر» و «کتسیعوت» علیه مردان، زنان، و حتی نوجوانان فلسطینی اعمال شده است.
پنهانکاری و ممانعت از بازرسی: سازمان ملل متحد از اینکه مقامات اسرائیلی بارها مانع ورود ناظران بینالمللی به بازداشتگاهها شدهاند ابراز تأسف و نگرانی کرده است.
خلاصهای از گزارش سازمان ملل متحد
سازمان ملل اعلام کرد موارد خشونت جنسی مرتبط با درگیری در سال ۲۰۲۵ به ۹,۷۸۸ مورد رسیده که بیش از دوبرابر سال قبل (۲۰۲۴) است. سازمان ملل این روند را «بسیار نگرانکننده» و تنها «نوک کوه یخ» توصیف میکند.
پرامیلا پاتن، نمایندهٔ ویژهٔ دبیرکل در امور خشونت جنسی در درگیریها، این افزایش را نشانهٔ «تشدید روندی جهانی» دانست و گفت این آمار فقط «بخش کوچکی از واقعیتی بسیار گستردهتر» را نشان میدهد.
در گزارش سالانهٔ سازمان ملل متحد مواردی از تجاوز، تجاوز گروهی، بردگی جنسی، ازدواج اجباری، قاچاق، آدمربایی، و شکنجهٔ جنسی در ۲۱ کشور ثبت شده است. زنان و دختران همچنان بیشترین قربانیان هستند، اما مردان، پسران، پناهجویان، و افراد LGBTQI+ نیز هدف قرار گرفتهاند. قربانیان بین یکساله تا ۷۰ساله بودهاند.
در ضمیمهٔ گزارش، ۷۷ مورد از دولتها و نهادها و گروههای غیردولتی مسئول خشونت جنسی فهرست شدهاند، از جمله نیروهای مسلح و امنیتی روسیه و اسرائیل که امسال برای نخستین بار به فهرست افزوده شدهاند. این دو کشور سال گذشته هشدار گرفته بودند که احتمال فهرست شدن آنها در گزارش امسال وجود دارد.
در ضمیمهٔ گزارش امسال سازمان ملل متحد نام گروههایی مانند حماس، جماعت نصرتالاسلام و المسلمین (در مالی)، الشباب (در سومالی)، لشکر مقاومت الاهی (در سودان جنوبی)، و احرار الشام و داعش (در سوریه) در میان گروههای متهم به ارتکاب به خشونت جنسی در مناطق درگیری دیده میشود.
سازمان ملل متحد هشدار میدهد که ناامنی، آوارگی، دسترسی گسترده به سلاحهای سبک، و محدودیت کمکرسانی شرایط را وخیمتر کرده است. در گزارش از شورای امنیت و دولتها خواسته شده است که دسترسی انساندوستانهٔ بدون مانع به قربانیان خشونت جنسی و سازوکارهای نظارتی، پیگرد قضایی، و حمایتهای پزشکی-روانی-حقوقی از این قربانیان را تقویت کنند.
خشم اسرائیل و تعلیق همکاریها
این اقدام سازمان ملل متحد با واکنش تند و خشمآلود مقامات ارشد دولت اسرائیل همراه شد. دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد، ضمن رد کردن کامل این گزارش، آن را «تصمیمی کاملاً سیاسی و مغرضانه» خواند. در پی این تحول، رسانههای بینالمللی به نقل از وزارت خارجهٔ اسرائیل گزارش دادند که اسرائیل تصمیم گرفته است همهٔ همکاریهای دیپلماتیک با دفتر دبیرکل سازمان ملل متحد را به حالت تعلیق درآورد.
واکنش روسیه
روسیه اتهامهای سازمان ملل متحد دربارهٔ خشونت جنسی در جنگ اوکراین را «دروغ» و «بیاساس» توصیف کرده است. واسیلی نبنزیا، نمایندهٔ روسیه در سازمان ملل متحد، گفت این موارد «اتهامهایی بیپایه»اند و میخواهند «روسیه را بهعنوان طرف شرور معرفی کنند». نبنزیا اعلام کرد که دولت روسیه نامهای رسمی به دبیرکل خواهد نوشت و اعتراض خود را اعلام میکند. او همچنین گفت این گزارشها بخشی از «روایتسازی همیشگی علیه روسیه» است.
روسیه اعلام کرده در حال تهیه گزارشی دربارهٔ رفتار اوکراین با اسیران جنگی روس است تا آن را در پاسخ به گزارش سازمان ملل متحد منتشر کند.
جنبههای بینالمللی فهرست سیاه
فهرست سیاه خشونتهای جنسی سازمان ملل متحد ابزاری حقوقی برای افشا کردن رسمی دولتها و گروههای شبهنظامیای است که از خشونت جنسی بهعنوان سلاح جنگی استفاده میکنند. در گزارش جدید سازمان ملل متحد، علاوه بر نهادهای اسرائیلی، نام ارتش روسیه نیز گنجانده شده است که نشاندهندهٔ عزم سازمان ملل متحد برای برخورد با همهٔ ناقضان حقوق بشر، فارغ از وابستگیهای سیاسی آنهاست. سال گذشته دو کشور روسیه و اسرائیل «در آستانهٔ فهرست» قرار گرفته بودند، اما امسال نامشان رسماً به این فهرست اضافه شد.
گزارش شامل توصیفهای تکاندهنده از موارد خشونت جنسی است که نیروهای اسرائیلی در غزه، کرانه باختری و در جریان بازداشتها، و نیروهای روس در اوکراین مرتکب شدهاند.
این اقدام به تحریم خودکار منجر نمیشود، اما آسیب حیثیتی به کشورها وارد میکند. کشورهایی که چند سال پیاپی در این فهرست بمانند، از مشارکت در عملیات صلح سازمان ملل محروم میشوند. ناظران بینالمللی بر این باورند که این اقدام انزوای دیپلماتیک اسرائیل را در مجامع جهانی افزایش خواهد داد.