دوشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۵
پس از بروز اختلافهای گسترده میان نمایندگان حزبهای ائتلاف دولتی بر سر تصویب قانون معافیت سربازی حریدیان*، در نهایت خاخام لاندو، رهبر معنوی حزب دگل هاتوراه، اعلام کرد که نمیتواند به حضور در ائتلاف با نتانیاهو ادامه دهد و رسماً دستور داد که حزب متبوعش از دولت جدا شود. با جدایی این حزب، ائتلاف دولتی عملاً اکثریت پارلمانی را از دست داد و همین مسئله سبب شد که سران حزبهای دولتی با ارائهٔ لایحهای در کنست (پارلمان اسرائیل)، انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودهنگام را به رأی بگذارند. سرانجام در روز ۳۰ اردیبهشت خوانش مقدماتی این لایحه با ۱۱۰ رأی موافق تصویب شد. پس از تصویب مقدماتی، این لایحه به کمیتهٔ تخصصی ارجاع شد. سپس، در صورت تصویب این لایحه در خوانشهای سهگانه، کنست منحل میشود و انتخابات زودهنگام در نهایت باید ظرف ۹۰ روز برگزار شود.
دعوا بر سر سربازی حریدیان
پیش از تصویب قانون انحلال کنست، از مدتها قبل نزاع بر سر سربازی حریدیان در اسرائیل بالا گرفته بود. در حالی که اکثریت جامعهٔ اسرائیل و حتی طرفداران حزب لیکود خواهان اعزام حریدیان به سربازی بودند و ارتش نیز در این خصوص اعلام نیاز کرده بود، حزبهای حریدی این مسئله را خط قرمز دانسته و اعلام کرده بودند که در صورت تصویب نشدن قانون بیسموت- که طی آن عملاً معافیت حریدیان از سربازی تمدید میشود- این حزبها از دولت جدا خواهند شد.
این مسئله نتانیاهو را با چالشی دشوار مواجه کرد که در آن جانبداری از مردم منجر به از دست رفتن حمایت حریدیان و جانبداری از حریدیان نیز منجر به کاهش سبد رأی مردمی حزب لیکود میشد. سرانجام نتانیاهو تصمیم گرفت رأیگیری در خصوص قانون بیسموت را به کنست بعدی واگذار کند که این امر با مخالفت حزب حریدی دگل هاتوراه و خروج آن از دولت ائتلافی همراه شد. گفتنی است که پیش از این حزبهای حریدی شاس و آگودات اسرائیل نیز به همین دلیل از دولت خارج شده بودند، ولی حزب شاس اعلام کرده بود که همچنان در کنست با ائتلاف همراهی خواهد کرد.
احزاب حریدی در مقابل نتانیاهو!
به نظر میرسد که اکنون یکی از اصلیترین چالشهای انحلال کنست برای نتانیاهو مسئلهٔ فاصلهگیری حزبهای حریدی از ائتلاف با او خواهد بود. این مسئله سبب خواهد شد که نتانیاهو بخش بزرگی از متحدان ائتلافیاش را که در کنست اخیر ۱۸ کرسی در اختیار داشتند از دست بدهد. همراهی نکردن هر سه حزب حریدی با نتانیاهو احتمال به قدرت رسیدن مجدد نتانیاهو را بسیار کاهش خواهد داد. به هر جهت، تجربه نشان داده است که حزبهای حریدی فقط بهدنبال تأمین منافع خودشاناند و به همین دلیل، اگر این حزبها به این نتیجه برسند که نتانیاهو دیگر نخواهد توانست منافع آنها را تأمین کند، شاید رویهٔ جدیدی را در پیش گیرند.
کاهش اختیارات دولت
در صورت انحلال کنست، دولت کنونی به عنوان «دولت پیشبرد امور» تا زمان برگزاری انتخابات به فعالیت ادامه خواهد داد، اما اختیاراتش بسیار محدود خواهد شد. در این بازهٔ زمانی، دولت فقط ملزم به پیشبرد امور جاری رژیم خواهد بود و به همین دلیل این دولت انتقالی نمیتواند به تصمیمهای بلندمدتی بگیرد که دولت آیندهٔ اسرائیل را به آنها متعهد کند. بر همین اساس، توان دولت فعلی در پیشبرد انتصابهای کلیدی جدید، اصلاحات ساختاری گسترده، توافقها و تصمیمهای سیاسی بلندمدت و… بسیار محدود خواهد شد. بهدلیل شرایط جنگیای که اسرائيل در آن قرار دارد، این گزینه بههیچعنوان گزینهٔ مطلوبی برای نتانیاهو نخواهد بود.
همچنین، در صورت انحلال کنست، فضای سیاسی و اجتماعی رژیم رنگوبوی انتخاباتی به خود میگیرد و در همین چارچوب، هر اقدام جدیدی از جانب دولت با شائبهٔ سیاسیکاری و تلاش برای جذب رأی همراه خواهد شد. به همین دلیل، ممکن است نتانیاهو برای رها شدن از فشار افکار عمومی که او را متهم به استفادهٔ انتخاباتی جنگ خواهند کرد ناچار شود عملیاتهای نظامی احتمالی علیه ایران و محور مقاومت را به تأخیر بیندازد، امری که در شرایط کنونی بههیچوجه مطلوب نتانیاهو نخواهد بود.
با نزدیک شدن به موعد انتخابات، اکنون نتانیاهو بیش از همه زیر فشار است. ناامنی در مرزهای شمالی بهعلت جنگ با حزبالله و نیز تحقق نیافتن وعدههای نتانیاهو در خصوص خلعسلاح حماس، نابودی توان رزمی حزبالله، سرنگونی حکومت ایران و نابود شدن تأسیسات هستهییاش، همگی سبب شده است که محبوبیت نتانیاهو نزد افکار عمومی بسیار کاهش یابد. علاوه بر این، حل نشدن مسئلهٔ سربازی حریدیان نیز شرایط را پیچیدهتر کرده و ممکن است متحدان سنّتی حریدی نتانیاهو در انتخابات آینده نه در کنار او، بلکه حتی در مقابل رهبر حزب لیکود قرار گیرند.
از وبگاه اندیشکدهٔ تهران
یادداشت افزودهٔ اندیشهٔ نو (برگرفته از ویکیپدیا):
* حریدیان یا یهودیان فوق ارتدکس، بنیادگرایان شاخهٔ یهودیت ارتدوکس هستند که باورهایشان را بهطور مستقیم برگرفته از موسی و تورات نازل شده بر او در طور سینا میدانند. حدود یازدهدرصد جمعیت اسرائیل حریدیاند که اغلب در محلهها و شهرکهای تماماً ارتدوکسنشین زندگی میکنند.
یهودیان حریدی به تفکیک جنسیِ مطلق باور دارند. به باور آنان، زنان باید لباسهای کاملاً پوشیده به تن داشته باشند و در اماکن عمومی جدا از مردان بنشینند یا بایستند.
کودکان حریدی در مدرسه عمدتاً تورات و تلمود میخوانند.
حریدیان اسرائیل تا کنون از رفتن به خدمت سربازی معاف بودهاند، اما این موضوع در سالهای اخیر به موضوع سیاسی بحثبرانگیز بزرگی در جامعهٔ اسرائیل تبدیل شده و دولت و کنست در حال بررسی طرحهایی برای الزام حریدیان به رفتن به خدمت سربازیاند.
