شنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵
گزارش ها حاکی از آن است که ترامپ، «ناامید»، هدفهای احتمالی را بررسی کرده، اما هنوز تصمیمی نگرفته است؛ نتانیاهو «از کابین خلبان بیرون رانده شده» و مجبور شده برای اطلاع از جزئیات به منابع منطقهیی و اطلاعاتی تکیه کند.
پیام – اندیشهٔ نو: رسانههای آمریکایی گزارش دادند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در صورتی که پیشرفتی در آخرین لحظات مذاکرات حاصل نشود، بهطور جدّی در حال بررسی اجرای حملههای هوایی جدیدی به ایران است. او با رهبران نظامی برای بررسی هدفهای احتمالی دیدار کرده است، در حالی که جمهوری اسلامی هم هشدار داده است که آمریکا در صورت از سرگیری حملهها پاسخی «کوبنده» دریافت خواهد کرد.
گزارشهای رسانههای خبری آمریکایی اکسیوس و سیبیاس نیوز روز جمعه در حالی منتشر شد که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، بهعنوان میانجی کلیدی برای مذاکره با رهبران ایران با هدف یافتن راهحل دیپلماتیک به تهران سفر کرده است.
این رسانههای خبری به نقل از منابع ناشناسی که با ترامپ صحبت کردهاند اعلام کردند که در صورتی که پیشرفتی در آخرین لحظات مذاکرات حاصل نشود، رئیسجمهور بهطور جدّی در حال بررسی از سرگیری حملهها به ایران است. این منابع گفتند که رئیسجمهور آمریکا صبح جمعه در جلسهای با مقامات ارشد آمریکایی از جمله جی دی ونس، معاون رئیسجمهور، پیت هگست، وزیر جنگ، جان راتکلیف، رئیس سازمان سیا، و سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید، در مورد این وضع گفتوگو کرد.
نیویورک تایمز گزارش داد که به نظر میرسد این جلسه برای بررسی گزینههای نظامی در صورت از سرگیری حملهها بوده است و خاطرنشان کرد که هدفهای احتمالی جدید میتواند شامل بخش انرژی ایران، سایتهای پرتاب موشک که بازسازی شدهاند، و تلاش برای نابود کردن ذخایر اورانیوم غنیشده با درصد زیاد در ایران باشد که پس از هدف قرار گرفتن محل نگهداری آن در سال گذشته همچنان مدفون مانده است.
یک منبع نزدیک به ترامپ به اکسیوس گفت که رئیسجمهور احتمال اجرای یک عملیات نظامی بزرگ و «قاطع» نهایی را مطرح کرده است که پس از آن میتواند اعلام پیروزی کند و به جنگ پایان دهد.
منابع نزدیک به ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نقل کردهاند که او در چند روز گذشته از روند مذاکره ناامید شده است. ترامپ روز سهشنبه به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که میخواهد به دیپلماسی فرصتی بدهد. با این حال، این منابع گفتند که ترامپ تا پنجشنبه شب بهسمت آغاز حمله متمایل بود.
سیبیاس به نقل از منابع ناشناسی که مستقیماً از این برنامهریزی مطلع بودند گزارش داد که چند پرسنل نظامی و مقامات اطلاعاتی آمریکا برنامههایشان را برای آخر هفته، روز یادبود (Memorial Day در آمریکا) که از شنبه آغاز میشود و تا دوشنبه ادامه خواهد داشت، لغو کردهاند.
ترامپ خودش روز جمعه اعلام کرد که بهدلیل «مسائل مرتبط به دولت» از شرکت در عروسی پسرش در این آخر هفته صرفنظر میکند تا در کاخ سفید بماند.
هم سیبیاس و هم اکسیوس اعلام کردند که ترامپ هنوز در مورد از سرگیری درگیری با ایران تصمیمی نگرفته است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، به سیبیاس گفت که «رئیسجمهور در مورد عواقب نرسیدن به توافق با ایران شفاف بوده است.»
اسرائیل از مذاکره کنار گذاشته شد
روز شنبه نیویورک تایمز به نقل از دو مقام دفاعی ناشناس اسرائیل گزارش داد که رهبران اسرائیل پس از آنکه ادعای نتانیاهو پیش از جنگ مبنی بر اینکه کارزار آمریکا و اسرائیل رژیم ایران را سرنگون خواهد کرد محقق نشد، از مذاکرات آمریکا و ایران بیاطلاع نگه داشته شدهاند.
این مقامات گفتند که اسرائیل در عوض مجبور شده است به جمعآوری اطلاعات در مورد مذاکرات آمریکا و ایران از طریق رهبران و دیپلماتهای منطقهای و تجسس در داخل ایران متوسل شود. بهدلیل ماهیت حساس موضوع، مقامات اسرائیلی به شرط ناشناس ماندن با نیویورک تایمز صحبت کردهاند.
این گزارش خاطرنشان میکند که در آستانهٔ آغاز دوبارهٔ جنگ با ایران در اوایل امسال [دی ۱۴۰۴]، نتانیاهو با ترامپ هماهنگی نزدیکی داشت و بحثی را در اتاق وضعیت در واشنگتن رهبری میکرد.
این نشریه نوشت: «تبعید از کابین خلبان به کلاس اقتصادی پیامدهای بالقوهٔ زیادی برای اسرائیل و بهویژه برای نخست وزیر دارد که امسال با نبرد سختی برای انتخاب مجدد روبهرو است.» نیویورک تایمز عنوان مقالهاش را گذاشت «نتانیاهو که زمانی کمک خلبان ترامپ علیه ایران بود اکنون فقط مسافر است».
این گزارش با استناد به گفتههای مقامات آمریکایی آشنا با تفکر ترامپ میگوید که رئیسجمهور آمریکا نتانیاهو را بهعنوان متحد جنگی میبیند، اما نه بهعنوان شریک در مذاکره با ایران.
این نشریه نوشت: «در واقع، او نتانیاهو را کسی میدانست که باید در حلوفصل مناقشات مهار شود.» این گزارش همچنین اشاره میکند که در طول جنگ، ترامپ اسرائیل را بهخاطر اقدام جداگانهاش در حمله به هدفهای انرژی ایران سرزنش کرد، حتی اگر این حملهها از قبل با واشنگتن هماهنگ شده بود.
این گزارش به نقل از مقامات اسرائیلی میگوید که کنار گذاشتن اسرائیل «بهویژه دشوار» بود، زیرا اسرائیل مایل بود حملههای بحثبرانگیزتر در طول جنگ، از جمله ترور آیتالله علی خامنهای، ولی فقیه ایران را بر عهده بگیرد.
پاسخ کوبنده و تلخ
مذاکرهکنندهٔ ارشد ایران روز شنبه در مورد از سرگیری حملههای ترامپ به آن کشور هشدار داد و گفت که کشورش در طول آتشبس شش هفتهیی در جنگ خاورمیانه نیروهای مسلحش را بازسازی کرده است.
محمدباقر قالیباف در شبکههای اجتماعی نوشت: «نیروهای مسلح ما در طول دورهٔ آتشبس به گونهای بازسازی شده است که اگر ترامپ مرتکب حماقت دیگری شود و جنگ را از سر بگیرد، [واکنش ما] قطعاً برای آمریکا کوبندهتر و تلختر از روز اول جنگ خواهد بود.»
قالیباف این هشدار را پس از دیدار با سپهبد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در تهران، پایتخت ایران، گفت. عاصم منیر از چهرههای برجسته در تلاشهای دیپلماتیک برای مذاکره و پایان دادن به جنگ است.
منیر جمعه شب در تهران با عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، دیدار کرد. انتظار میرود او با احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، نیز دیدار کند.
مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی ایران بر سر برنامه هستهیی جمهوری اسلامی و کنترل تنگهٔ هرمز پس از جنگ، جایی که ایران و آمریکا محاصرههای دریایی رقابتی اعمال کردهاند، با شکست مواجه شده است.
ایران درخواستهای آمریکا برای برچیدن برنامهٔ هستهیی را رد کرده و خواهان دریافت هزینه از کشتیهایی است که از این تنگه عبور میکنند، تنگهای که معمولاً حدود یکپنجم محمولههای نفتی جهان از آن عبور میکند.
ترامپ روز پنجشنبه گفت که آمریکا در نهایت ذخایر اورانیوم غنیشدهٔ ایران را پس خواهد گرفت. ایران اورانیوم را تا درجهای غنی کرده است که یک گام فنی کوتاه از درجهٔ اورانیوم تسلیحاتی فاصله دارد و به گفتهٔ آژانس اتمی سازمان ملل متحد هیچ کاربرد غیرنظامی ندارد. ایران، که آشکارا خواهان نابودی اسرائیل است، ادعا میکند که برنامهٔ هستهییاش صلحآمیز است.
رسانههای ایران روز شنبه گزارش دادند که عراقچی در تماس تلفنی با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، گفت که جمهوری اسلامی ایران با وجود «خیانتهای مکرر دیپلماسی و تجاوز نظامی علیه ایران، همراه با مواضع متناقض و خواستهای مکرر بیش از حد» آمریکا، در مذاکرات شرکت میکند.
در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجهٔ ایران، گفت که اختلافهای «عمیق و گستردهای» در مذاکره با آمریکا باقی مانده است. به گزارش خبرگزاری ایسنا، او تأکید کرد که سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران به این معنی نیست که «ما به نقطهعطف یا مرحلهٔ تعیینکنندهای رسیدهایم».
بقایی همچنین تأیید کرد که هیئتی از قطر روز جمعه با وزیر امور خارجهٔ ایران مذاکره کرده است. او گفت: «در روزهای اخیر، بسیاری از کشورها- چه منطقهیی و چه غیرمنطقهیی- تلاش کردهاند به پایان یافتن جنگ کمک کنند… با این حال، پاکستان همچنان میانجی رسمی است.»
روز شنبه شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و اسحاق دار، وزیر امور خارجی آن کشور، که هر دو در میانجیگری شرکت داشتهاند، سفری چهارروزه به چین را آغاز کردند که شریک تجاری اصلی ایران است و از تلاشهای دولت پاکستان برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه حمایت کرده است.
آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه [۹ اسفند ۱۴۰۴] با هدف بیثبات کردن رژیم ایران و نابود کردن برنامههای موشکی بالستیک و هستهیی آن کشور جنگ علیه ایران را آغاز کردند. ایران با حملههای موشکی و پهپادی در سراسر منطقه و با مسدود کردن تنگهٔ هرمز واکنش نشان داد که منجر به افزایش جهانی قیمت انرژی شد. با میانجیگری پاکستان، درگیریها در ۸ آوریل [۱۹ فروردین] وارد آتشبس شد. آمریکا در ۱۳ آوریل [۲۴ فروردین] محاصرهٔ دریایی علیه کشتیرانی مرتبط با ایران را آغاز کرد.