فریبرز شایگان
یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
جولی کوزاک، مدیر بخش ارتباطات صندوق بینالمللی پول (IMF)، در نشست مطبوعاتی هفتگیاش اعلام کرد که جنگ در ایران اکنون به مهمترین عاملِ تغییر مسیر اقتصاد جهانی تبدیل شده و جهان را «بهوضوح» از سناریوی اصلی پیشبینیشده در چشمانداز اقتصادی جهان دور کرده است.
او گفت صندوق بینالمللی پول اکنون اقتصاد جهانی را در سناریوی نامطلوب میبیند که در آن قیمت بیشتر نفت، نااطمینانی بیشتر، و اختلالهای پایدار در تنگهٔ هرمز نقش تعیینکننده دارند.
جنگ ایران: محرک اصلی شوک انرژی و تغییر سناریوی جهانی
کوزاک توضیح داد که سه کانال اصلی اثرگذاری جنگ- قیمت نفت، انتظارهای تورمی، و شرایط مالی– هماکنون فعال شدهاند: قیمت نفت بهطور پایدار بیشتر از فرضیههای «سناریوی مرجع» است، تورم کوتاهمدت در بسیاری از کشورها افزایش یافته، هرچند انتظارهای تورمی میانمدت هنوز مهار شده است، و شرایط مالی جهانی همچنان نسبتاً تسهیلکننده است، اما ریسکهای ناشی از جنگ میتواند این وضع را تغییر دهد.
او تأکید کرد که بسته ماندن تنگهٔ هرمز– که در نشستهای بهاری نیز دربارهاش هشدار داده شده بود- اکنون به ریسکی بالفعل تبدیل شده و پیامدهای آن بر تجارت جهانی، هزینهٔ انرژی، و امنیت غذایی در حال گسترش است.
هماهنگی سهجانبه برای مدیریت پیامدهای جنگ
کوزاک اعلام کرد که صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی، و آژانس بینالمللی انرژی (IEA) یک گروه هماهنگی ویژه تشکیل دادهاند برای اینکه وضع بازار انرژی را رصد کنند، پیامدهای جنگ ایران بر اقتصاد جهانی را ارزیابی کنند، و اثرات آن را بر کشورهای کمدرآمد و واردکنندهٔ انرژی تحلیل کنند.
این همکاری از زمان آغاز جنگ بیشتر شده و اکنون در سطح فنی روزانه ادامه دارد.
افزایش تقاضا برای برنامههای مالی؛ کشورهای آسیبپذیر در صف کمک
به گفتهٔ کوزاک، جنگ ایران باعث شده که دستکم ۱۲ کشور برای دریافت امکانات جدید صندوق اعلام آمادگی کنند.
نیاز مالی این کشورها ممکن است در حدود ۲۰ تا ۵۰میلیارد دلار باشد.
او گفت بسیاری از دولتها اکنون از صندوق مشاورهٔ سیاستگذاری فوری میخواهند تا بتوانند فشارهای قیمتی ناشی از انرژی را مدیریت کنند، از اقدامات پُرهزینه و ناکارآمد مانند یارانههای گستردهٔ سوخت پرهیز کنند، و راهکارهای هدفمندتری برای حمایت از اقشار آسیبپذیر طراحی کنند.
عراق: یکی از نخستین قربانیان مستقیم جنگ
خبرنگاران از کوزاک دربارهٔ گزارشهایی پرسیدند که میگویند عراق بهدلیل اختلال در صادرات نفت جویای کمک مالی از صندوق است.
کوزاک تأیید کرد که گفتوگوها با دولت عراق در جریان است، اما جزئیات را هنوز نمیشود اعلام کرد.
او گفت جنگ ایران بر توان صادراتی عراق اثر «مستقیم» گذاشته و این کشور اکنون در حال ارزیابی گزینههای مالی است.
پیامدهای منطقهیی: مصر، سریلانکا، و دیگر کشورها
کوزاک در بخشهای دیگر نشست توضیح داد که مصر با وجود قرار گرفتن در معرض شوک منطقهیی، بهعلت اصلاحات اخیر توانسته اثرات جنگ را محدود کند. سریلانکا بر اثر افزایش هزینهٔ واردات انرژی زیر فشار قرار گرفته و صندوق بینالمللی پول در حال بررسی انعطافپذیری در برنامههای آن کشور است. همچنین، کشورهای آفریقایی نیز با افزایش قیمت کود و تهدید امنیت غذایی مواجه شدهاند.
نشست مطبوعاتی این هفتهٔ صندوق بینالمللی پول نشان داد که جنگ در ایران اکنون به مهمترین متغیر اقتصاد جهانی تبدیل شده و پیامدهای آن از خاورمیانه تا آفریقا و آمریکای لاتین در حال گسترش است.
این نهاد مالی بینالمللی هشدار داد که مسیر اقتصاد جهانی در ماههای آینده تا حد زیادی به تحولات امنیتی در ایران و وضعیت تنگهٔ هرمز وابسته خواهد بود.