پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) در جدیدترین گزارش سالانهاش میگوید که آزادی مطبوعات در جهان به پایینترین حد در یک ربع قرن گذشته رسیده است. برای نخستین بار در تاریخ این شاخص، بیش از نیمی از کشورهای جهان در وضعیت «دشوار» یا «بسیار جدّی» قرار گرفتهاند.
طبق آمار منتشرشده در شاخص ۲۰۲۶، میانگین امتیاز ۱۸۰ کشور و قلمرو مورد بررسی به پایینترین سطح از سال ۲۰۰۱ تا کنون رسیده است. گسترش قوانین محدودکننده، بهویژه زیر پوشش «امنیت ملی»، حق دسترسی به اطلاعات را حتی در کشورهای دموکراتیک بسیار تضعیف کرده است.
ایران در شاخص سال ۲۰۲۶ با یک رتبه سقوط نسبت به سال گذشته در جایگاه ۱۷۷ قرار گرفته و همچنان از بدترین کشورهای جهان برای روزنامهنگاری است و فقط سه پله با قعر جدول فاصله دارد.
در این گزارش آمده است که تداوم برخوردهای امنیتی و قضایی با روزنامهنگاران توسط دولت جمهوری اسلامی، فضای تنفس را برای رسانههای مستقل به حداقل رسانده است. همچنین جنگ بهانه لازم را برای تشدید محدودیتها و بستهتر شدن فضای اطلاعرسانی را فراهم کرده است.
بیشترین افت در شاخصهای امسال مربوط به «شاخص قانونی» است. مدیر محتوای RSF، میگوید که جرمانگاری روزنامهنگاری در سراسر جهان در حال افزایش است. استفاده ابزاری از قوانین ضد تروریسم، افترا و امنیت ملی برای ساکت کردن کسانی که نامها را فاش میکنند، به یک رویه جهانی تبدیل شده است.
وضعیت آزادی رسانهها در کشورهای مختلف جهان تفاوتهای فاحشی دارد. در حالی که شمال اروپا همچنان پیشتاز است، بخشهای وسیعی از آسیا و آفریقا در سیاهی مطلق به سر میبرند.
بهترین کشورهای جهان: وضعیت سفید و سبز
نروژ: برای دهمین سال متوالی در رتبه اول قرار دارد و الگوی جهانی آزادی بیان است.
جمهوری چک: با قرار گرفتن در رتبه ۱۱، یکی از بهترین عملکردهای سال جاری را داشته است.
لیتوانی: در رتبه ۱۵ قرار دارد و علیرغم فشارهای منطقهای، استقلال رسانهای خود را حفظ کرده است.
بدترین کشورهای جهان: وضعیت سیاه
اریتره (۱۸۰): برای سومین سال متوالی در قعر جدول جای گرفته است؛ کشوری که روزنامهنگاران در آن ۲۵ سال بدون محاکمه زندانی میشوند.
کره شمالی (۱۷۹): همچنان یکی از بستهترین محیطهای اطلاعاتی جهان را دارد.
چین (۱۷۸): با کنترل همهجانبه بر فضای دیجیتال و فیزیکی، در ردههای پایانی ثابت مانده است.
ویتنام و افغانستان نیز در کنار ایران و روسیه، اعضای ثابت بلوک کشورهای «بسیار جدی» در سرکوب رسانه هستند.
اما بزرگترین پیشرفت در شاخص ۲۰۲۶ متعلق به سوریه است. پس از سقوط دولت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، این کشور با ۳۶ پله صعود از رتبه ۱۷۷ به رتبه ۱۴۱ رسیده است که نشاندهنده تغییرات ساختاری در دوران گذار سیاسی این کشور است.
بر اساس این گزارش در سال ۲۰۰۲ حدود ۲۰٪ از جمعیت جهان در کشورهایی با وضعیت «خوب» از نظر آزادی رسانه زندگی میکردند، اما امروز این رقم به کمتر از ۱٪ رسیده است. همچنین گسترش اقتدارگرایی در کشورهای دموکراتیک و بیمجازات ماندن عاملان خشونت علیه خبرنگاران، وضعیت دموکراسی در جهان را بیش از پیش نگرانکننده کرده است.
از کانال تلگرام اصل۲۰