گزارشی از پراودا
ترجمهٔ ف. کنجکاو – اندیشهٔ نو
چهار شنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
[روز جمعه ۱۷ آوریل (۲۸ فروردین)] نشستی با حضور نمایندگان کشورهای عضو ناتو و صنایع اروپایی در مقر ناتو در بروکسل، بلژیک، برگزار شد. موضوع این گردهمایی بررسی پیامدهای رویدادهای خاورمیانه بر امنیت مجتمعهای انرژی و زیرساختهای حیاتی زیردریایی (CUI) متمرکز بود.
آسیبپذیری استراتژیک انرژی و زیرساخت
این نگرانی صرفاً نظری نیست. ایران به جهان نشان داده است که هر کشوری نقاط آسیبپذیر خاص خودش را دارد و این نقاط لزوماً و به معنای دقیق کلمه فقط تأسیسات نظامی نیستند، بلکه هر چیزی که اقتصاد را پابرجا نگه میدارد جزو این نقاط آسیبپذیر است: مجتمعهای سوخت و انرژی و ارتباطات اطلاعاتی.
لولهها و کابلها مثل رگهای خون و اعصاب در بدن انساناند. اگر یکی از این رشتهها قطع یا فشرده شود، کل سیستم دچار اختلال میشود. این مشکل زمانی حادتر میشود که بخش بزرگی از این زیرساختها در بستر دریا قرار دارد. محافظت از این زیرساختهای زیر دریا بسیار دشوار است، بهویژه اگر بازیگری که توان فنی لازم را دارد تصمیم بگیرد حتی یک حلقه از این زنجیر را قطع کند.
رخدادهای اخیر خطرهای موجود را برجسته میکند
برای یافتن مثال نیازی به جستوجوی زیادی نیست. قطع مکرر کابلها در دریای بالتیک بهروشنی این آسیبپذیری را نشان میدهد. در بسیاری از موارد، این آسیبها نه بهعلت خرابکاری عمدی، بلکه بر اثر برخورد لنگر کشتیهای تجاری پیش میآید. با این حال، ناتو اغلب این حوادث را به عملیات روسیه نسبت میدهد. ماجرای خطوط لوله نورد استریم هم که نیازی به توضیح بیشتر ندارد.
ایران اکنون منطق جنگی خودش را به صحنهٔ بینالمللی آورده است: در چارچوب راهبردی ایران، خطوط لوله و مجتمعهای پالایش نفت و تأسیسات نمکزدایی به هدفهای قانونی تبدیل شدهاند.
با وجود این، حقیقت این است که ایران مبتکر این رویکرد نیست. خرابکاری در خطوط لولهٔ نورد استریم الهامبخش ایدئولوژیک این شیوه بوده است. به این ترتیب، غرب ممکن است با پیامدهای شیوهای روبهرو شود که خودش آغازگر آن بوده است.
پاسخ ناتو و نگرانیهای استراتژیک
بازگردیم به نشست اخیر بروکسل. اطلاعات مشخصی از این نشست منتشر نشده است، جز اظهارات کلی مثل:
• بررسی آسیبپذیریهای تأمین انرژی
• بحث دربارهٔ سناریوهای احتمالی
از جمله نهادهای زیرمجموعهٔ ناتو که در این گفتوگو شرکت داشتند میتوان به اینها اشاره کرد:
• مرکز عالی امنیت انرژی ناتو
• فرماندهی دریایی ائتلاف
ریاست این نشست را ژان-شارل الرمان-کینگومبه [معاون دبیرکل ناتو در امور تحول سایبری و دیجیتال و هماهنگکنندهٔ ویژهٔ تهدیدهای ترکیبی] بر عهده داشت. او بحث را اینگونه جمعبندی کرد:
«در سراسر این ائتلاف [ناتو]، موضوع فقط مسئلهٔ بازارهای انرژی نیست. مسئله مربوط به امنیت، تابآوری، و آمادگی است که پیوند تنگاتنگی با وظایف اصلی ناتو در بازدارندگی و دفاع دارد. تأمین امنیت انرژی برای تضمین آمادگی عملیاتی ما حیاتی است.»
قابل توجه است که ناتو حالا شروع به ابراز نگرانی کرده است. پرسش اینجاست: مگر چه انتظاری داشتند؟
در عین حال، به نظر میرسد که تمرکز آنها بیشتر بر پیامدهای این مسئله برای آمادگی نظامی است. رویکرد معنادارتر میتوانست توجه به سرنوشت مردم عادی در اروپا باشد. با این حال، لفاظیهای آنها دربارهٔ سیاستهای انسانمحور در عمل بیش از پیش در حد شعار باقی میماند.
همچنین، باید توجه داشت که تا کنون اقدامی واقعی که موجب نگرانی اروپا دربارهٔ کابلها و خطوط لوله زیردریاییاش شود صورت نگرفته است. با این حال، سالهاست که چنین اتهامهایی مطرح میشود، از جمله ادعاهایی دربارهٔ خرابکاری در نورد استریم.
با وجود این، اگر هیچ حادثهای هم هرگز رخ ندهد، ممکن است فرصت برای ناتو از دست برود. بنابراین، ناتو سامانههای نظارت و حفاظت را توسعه خواهد داد و تهدید علیه زیرساختهای حیاتی زیردریایی بسیار دشوارتر خواهد شد.