تسلیحات نظامی ـ عکس آرشیوی.
دوشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
مؤسسهٔ تحقیقات صلح استکهلم میگوید هزینههای نظامی جهان در سال گذشته به رکوردی تازه رسید. آمریکا و چین و روسیه همچنان بیش از ۵۰درصد از کل هزینههای نظامی را به خود اختصاص دادند.
سال ۲۰۲۵ با جنگها، دگرگونیهای ژئوپلیتیکی، و ناامنی همراه بود. بر اساس آمار جدید مؤسسهٔ تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)، در واکنش به این شرایط، بسیاری از کشورهای جهان به تقویت تسلیحاتی ادامه دادند.
به گفتهٔ لورنزو اسکاراتزاتو، پژوهشگر مؤسسهٔ تحقیقات صلح استکهلم، دولتها در سال گذشته حدود ۲٫۹تریلیون دلار (نزدیک به ۲٫۵تریلیون یورو) برای دفاع (تجهیزات و امکانات نظامی) هزینه کردند. این رقم رکوردی تازه محسوب میشود و امسال یازدهمین سال پیاپی است که چنین افزایشی ثبت شده است.
اسکاراتزاتو میگوید این هزینهها بیشتر در چند کشور متمرکز بوده است. «ایالات متحد آمریکا، چین، و روسیه بیش از ۵۰درصد از کل هزینههای نظامی جهان را به خود اختصاص دادهاند».
آمریکا صرفهجویی کرد
با این حال، میزان افزایش کلی نسبت به سالهای گذشته کمتر بوده است و دلیل آن هم وضع آمریکاست. آمریکا همچنان در مقایسهٔ جهانی در رتبهٔ نخست قرار دارد، اما برخلاف روند جهانی، هزینههای نظامی این کشور در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت. دلیل عمدهٔ آن هم این بود که کمکهای نظامی جدید این کشور به اوکراین تصویب نشد.
از سوی دیگر، به همین دلیل، هزینههای نظامی در اروپا با مجموع ۱۴درصد همچنان بسیار افزایش یافت. خود اوکراین نیز طبق این گزارش حدود ۴۰درصد از کل تولید ناخالص داخلیاش را صرف هزینههای دفاعی/نظامی کرد. همچنین، شریکان اروپایی پس از کاهش کمکهای آمریکا حمایتشان از اوکراین را افزایش دادند.
افزون بر این، کشورهای اروپایی سرمایهگذاری بیشتری روی ارتش خودشان کردند. برای مثال، آلمان افزایش ۲۴درصدی ثبت کرد. اسکاراتزاتو میگوید این موضوع از یک سو بهدلیل حس تهدید از سوی روسیه بوده و از سوی دیگر به کاهش علاقهٔ آمریکا به ناتو مربوط میشود. در نتیجه، «آلمان نیز مانند بسیاری دیگر از متحدان ناتو فشار را برای تأمین هزینهٔ دفاعی، امنیت، و توان نظامیاش احساس میکند.»
همچنین، در بسیاری از کشورهای آسیایی مانند چین، ژاپن، تایوان، هند، و پاکستان هزینههای نظامی در پی درگیریها و تنشهای متعدد بار دیگر جهش یافت. در مقابل، در خاورمیانه این هزینهها در سال ۲۰۲۵ فقط اندکی افزایش پیدا کرد. در اسرائیل حتی هزینهها کاهش یافت که پژوهشگران مؤسسهٔ تحقیقات صلح استکهلم این موضوع را «ناشی از کاهش شدت جنگ در نوار غزه پس از توافق آتشبس با حماس در ژانویه ۲۰۲۵» میدانند.
«به نظر نمیرسد سال ۲۰۲۶ جنگ کمتری داشته باشد»
پژوهشگران مؤسسهٔ تحقیقات صلح استکهلم انتظار دارند روند تسلیح مجدد جهانی در سالهای آینده نیز ادامه یابد. همچنین، کاهش هزینههای آمریکا نیز در ریاستجمهوری ترامپ پایدار نخواهد بود. اسکاراتزاتو میگوید: «کاملاً برعکس. ما هماکنون نشانههایی میبینیم که حاکی از افزایش دوبارهٔ هزینههای نظامی [آمریکا] است.»
او میافزاید که جنگ با ایران همچنان ادامه دارد و در پیشنهاد بودجهٔ سال ۲۰۲۷، تا ۱٫۵تریلیون دلار آمریکا برای ارتش درخواست شده است.
همچنین، بهگفتهٔ این پژوهشگر مؤسسهٔ تحقیقات صلح استکهلم، کشورهای عضو ناتو در سال گذشته متعهد شدند که در دههٔ ۲۰۳۰ پنجدرصد از تولید ناخالص داخلیشان را صرف دفاع و هزینههای نظامی کنند. اسکاراتزاتو افزود:
«به نظر نمیرسد سال ۲۰۲۶ نسبت به ۲۰۲۵ جنگ کمتری داشته باشد. تنشهای جهانی در حال افزایش است. در مجموع، این روند دستکم در کوتاهمدت نشاندهندهٔ افزایش بیشتر هزینههای نظامی است.»
مؤسسهٔ تحقیقات صلح استکهلم هر سال گزارشهایی دربارهٔ هزینههای نظامی، تجارت تسلیحات، و صنایع دفاعی منتشر میکند. این مرکز پژوهشی مستقل را بهطور عمده دولت سوئد تأمین مالی میکند.
از وبگاه رادیو زمانه