سیاستهای نظامیگرایانهٔ دولت تاکائیچی مایهٔ نگرانی همسایگان و جهان شده است.
جمعه ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: دولت سانائه تاکائیچی در ژاپن روز سهشنبه ۲۱ آوریل (۱ اردیبهشت) با تصویب اصلاح «سه اصل انتقال تجهیزات دفاعی» و دستورالعمل اجرایی آن در عمل، صادرات سلاحهای تهاجمی به کشورهای دیگر را مجاز کرد. در واکنش به این مصوبه، شخصیتهای بینالمللی اعلام کردند این اقدام ژاپن نقض قانون اساسی صلحطلبانهٔ آن کشور و تضعیف صلح منطقهیی است.
به گزارش سیجیتیان چین، پینو آرلاچی، معاون دبیرکل پیشین سازمان ملل متحد، گفت: «در حال حاضر هیچگونه تهدید قابل توجه و توجیهکنندهای برای دست زدن به چنین اقدامی از سوی ژاپن وجود ندارد. امیدوارم ژاپن به عاملی برای بیثباتی و خشونت تبدیل نشود.»
همچنین، یک کارشناس مسائل بینالمللی گفت: «جنایتهای جنگی ژاپن در جنگ جهانی دوم باورنکردنی است، اما عبرت نگرفتن ژاپن از اشتباهاتش از آن تکاندهندهتر است. این موضوع برای کل منطقهٔ خاور دور زنگ هشدار است و باید در مقابل میلیتاریسم ژاپن هوشیار بود.»
یک کارشناس سیاسی بینالمللی دیگر گفت: «اقدامات ژاپن در عرصهٔ نظامیگری نهتنها چین، بلکه دیگر همسایگان ژاپن را نیز نگران کرده است. همانطور که میدانیم، ژاپن یکی از کشورهای آغازگر جنگ جهانی دوم بود و جنایتهای زیادی علیه مردم چین و چند کشور آسیایی دیگر مرتکب شد. جامعهٔ بینالمللی و سازمان ملل متحد باید این تغییر رویکرد در سیاست خارجی ژاپن را زیر نظر بگیرند. این اقدام ژاپن به صلح بینالمللی کمکی نمیکند و زیانهای بسیاری به همراه خواهد داشت.»
گفتنی است که ژاپن گرچه صنایع تسلیحاتی پیشرفتهای دارد و از تانک و جت و ناو و موشک میسازد، اما تا کنون مشتری این صنعت فقط دولت ژاپن بوده است. صادرات این صنعت ژاپن تا کنون فقط شامل تجهیزات غیرجنگی مانند کامیون و تجهیزات امداد و نجات بوده است. بسیاری از شرکتهای تولیدی غیرنظامی ژاپن، مانند میتسوبیشی، تجهیزات و تسلیحات نظامی نیز میسازند.
اما کنون تولید و صادرات تسلیحات یکی از محورهای اصلی و جنجالی برنامههای دولت سانائه تاکائیچی شده است. دولت او روز ۲۱ آوریل ۲۰۲۶ با لغو محدودیتهای تاریخیِ پس از جنگ جهانی دوم برای صدور تسلیحات، مسیر را برای تبدیل شدن ژاپن به صادرکنندهٔ مهم سلاح هموار کرد.
مهمترین جزئیات این برنامه و تغییرات اخیر اینها هستند:
- ۰ پایان ممنوعیت صدور تسلیحات مرگبار: دولت تاکائیچی سیستم طبقهبندی قدیمی را (که صادرات را به موارد غیرنظامی مثل امداد و نجات محدود میکرد) حذف کرد. اکنون ژاپن مجاز است تجهیزات نظامی «مرگبار» شامل جنگندههای نسل جدید، انواع موشک، و ناوهای جنگی هم صادر کند.
- ۰ کشورهای هدف: صادرات این تسلیحات در مرحلهٔ اول به ۱۷ کشور که دارای قراردادهای انتقال فناوری و تجهیزات دفاعی با ژاپن هستند (از جمله آمریکا، بریتانیا، استرالیا، هند، فیلیپین، و اندونزی) محدود شده است.
- ۰ دیپلماسی فروش سلاح: تاکائیچی فعالانه وارد مذاکرات تجاری با کشورهای جهان شده است. برای مثال، گزارش شده است که او در حال رایزنی با استرالیا و نیوزیلند برای فروش نسخههای ارتقایافتهٔ ناوهای محافظ (Frigate) کلاس موگامی است.
- ۰ هدفهای اقتصادی و امنیتی: استدلال تاکائیچی در توجیه سیاستهایش این است که تقویت صنعت دفاعی/نظامی نهتنها باعث رشد اقتصادی ژاپن میشود، بلکه با حمایت از متحدان به حفظ صلح و امنیت ملی در برابر تهدیدهای منطقهیی (مانند چین و کره شمالی) کمک میکند.
- ۰ استثناهای جنگی: اگرچه صادرات سلاح به کشورهای درگیر جنگ بهطور اصولی ممنوع است، سیاست جدید تاکائیچی بندی برای «شرایط استثنایی» هم در نظر گرفته که بر اساس نیازهای امنیتی ژاپن، اجازهٔ ارسال تجهیزات را صادر میکند.
این اقدامات نهفقط با مخالفتهای خارجی، بلکه با مخالفتهای داخلی نیز روبهرو شده است. معترضان معتقدند که این چرخش بزرگ با اصل ۹ قانون اساسی ژاپن (که بر صلحطلبی تأکید دارد) در تضاد است.
وزارت امور خارجی چین: هرگز اجازه نخواهیم داد نظامیگری ژاپن احیا شود
سخنگوی وزارت امور خارجی چین در نشست خبری روز جمعه ۴ اردیبهشت به پرسشهایی درباره «اقدامات تحریکآمیز اخیر ژاپن» از جمله تلاش آن کشور برای احیای نظامیگری پاسخ داد.
او گفت: «این واقعیت غیرقابل انکار و تهدیدی واقعی است که نظامیگری جدید ژاپن در حال شکلگیری و تبدیل شدن به معضل شده است. مردم جهان چشم بینا دارند. ژاپنی که در عمل بهدنبال بازنگری در قانون اساسی، کاهش محدودیتها برای صادرات تسلیحات مرگبار، استقرار موشکهای تهاجمی، و افزایش چشمگیر بودجهٔ نظامی است هر اندازه هم که سخنان فریبنده به زبان براند، باز هم نخواهد توانست قصد واقعیاش را برای هموار کردن مسیر توسعهٔ نظامی پنهان کند.»
او افزود: «کشورهای منطقه، از جمله چین، باید هوشیاریشان را حفظ کنند، دستاوردهای پیروزی در جنگ جهانی دوم را همراه با هم پاس بدارند، و هرگز اجازه ندهند نظامیگری ژاپن دوباره احیا شود، هرگز نگذارند آن تراژدی تاریخی تکرار گردد، و هرگز به هیچ فرد یا قدرتی اجازه ندهند صلح را خراب و منطقه را ناآرام کند.»