فریبرز شایگان – اندیشهٔ نو
چهارشنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
به گزارش «ترکیه امروز»، شهر آنکارا پایتخت ترکیه در روزهای اخیر شاهد یکی از برجستهترین اعتراضهای کارگری در چند سال گذشته بود. بیش از ۱۰۰ کارگر معدن که پس از ۹ روز پیادهروی از استان اسکیشهیر به آنکارا رسیده بودند، در پی بیتوجهی دولت به مطالباتشان، دست به اعتصاب غذای جمعی زدند.
این کارگران، که در معدن «دوروک» (وابسته به هلدینگ ییلدیزلار) کار میکنند، در اعتراض به ماهها حقوق عقبافتاده، مزایای پایان کار، و حق بیمه مسیر ۲۰۰ کیلومتری محل کار تا پایتخت را پیاده پیمودند. اوج این حرکت اعتراضی زمانی بود که کارگران در مقابل وزارت انرژی و منابع طبیعی ترکیه در حرکتی نمادین پیراهنهایشان را از تن درآوردند و عبارت «ما گرسنهایم» را روی بدنشان نوشتند.
سرکوب و بازداشت؛ پاسخ اولیه به خواستهای کارگران
در ساعتهای پایانی روز سهشنبه ۲۱ آوریل ۲۰۲۶ (اول اردیبهشت ۱۴۰۵) نیروهای پلیس آنکارا با یورش به تجمع مسالمتآمیز کارگران ۱۱۰ معدنچی را بازداشت کردند. اتحادیهٔ مستقل کارگران معدن (Bağımsız Maden-İş) اعلام کرد که علیرغم بازداشت ۱۴ساعته و فشارهای امنیتی، کارگران پس از آزادی بیدرنگ به محل تجمع بازگشته و اعتصاب غذا را آغاز کردهاند.
حمایتهای سیاسی و جنبههای انسانی
این حرکت اعتراضی بازتاب گستردهای در فضای سیاسی ترکیه داشته است. اوزگور اوزل، رهبر حزب جمهوریخواه خلق (CHP)، با حضور در پارلمان ترکیه و بر سر گذاشتن کلاه ایمنی زرد معدنچیان همبستگیاش را با آنان اعلام کرد. اوزل در سخنانی تند خطاب به دولت گفت: «شرمآور است که کارگران برای گرفتن حق قانونیشان مجبور شوند بدنهای رنجورشان را به نمایش بگذارند.»
به گزارش آژانس خبری آنکا، حزب کمونیست ترکیه (TKP) موضعی بسیار تند و صریح در حمایت از معدنچیان معترض گرفته و اقدامات دولت و مالکان معدن را محکوم کرده است. این حزب با انتشار بیانیههای رسمی بازداشت کارگران در آنکارا را نشانهٔ «ترس دولت از اتحاد طبقهٔ کارگر» دانسته و اعلام کرده است که دولت حزب عدالت و توسعه (AKP) بهجای برخورد با کارفرمایانی که حقوق قانونی کارگران را پایمال کردهاند تمام قوای پلیس و قضایی را برای سرکوب کردن معترضانی به کار گرفته است که فقط خواستار مزدهای عقبافتادهشان هستند.
تحلیلگران این حزب معتقدند که بحران معدن دوروک نتیجهٔ مستقیم اتحاد میان «سرمایهداران و دولت» است. حزب کمونیست ترکیه با اشاره به ثروت کلان هلدینگ ییلدیزلار میگوید که دولت منابع عمومی را در اختیار این هلدینگها قرار میدهد، در حالی که کارگران حتی برای تأمین نان شب با مشکل مواجهاند. شعار «ما گرسنهایم» که بر بدنهای معدنچیان نقش بسته بود، در رسانههای وابسته به این حزب بهعنوان نمادی از «فساد و پوسیدگی نظام سرمایهداری در ترکیه» بازتاب یافت.
در نهایت، راهکار پیشنهادی حزب کمونیست ترکیه برای پایان دادن به این بحرانها «ملیسازی فوری» معادن و ادارهٔ آنها زیر نظارت شوراهای کارگری است. این حزب تأکید کرده است که تا زمانی که منابع زیرزمینی کشور در دست بخش خصوصی باشد، استثمار کارگران و نادیده گرفتن استانداردهای ایمنی ادامه خواهد داشت. این حزب از همهٔ بخشهای جامعه و دیگر تشکلهای کارگری خواسته است که به صفوف همبستگی با معدنچیان بپیوندند و این مبارزه را بخشی از نبرد بزرگتر علیه «نظم موجود» بدانند.
مطالبات بیپاسخ
نمایندگان کارگران اعلام کردهاند که شرکت دوروک معدن نهتنها حقوق معوقهٔ آنها را پرداخت نکرده، بلکه استانداردهای ایمنی محیط کار را نیز تا حد زیادی کاهش داده است. یکی از معدنچیان معترض در این باره میگوید: «ما صدقه نمیخواهیم؛ ما دسترنج ماهها کار در اعماق زمین را میخواهیم تا بتوانیم برای خانوادههایمان نان بخریم.»
وزارت انرژی ترکیه هنوز واکنش رسمی و عملی برای حل کردن بحران مالی این معدنچیان نشان نداده است. این در حالی است که وضع جسمانی برخی از اعتصابکنندگان بهعلت پیادهروی طولانی و فشارهای عصبی نگرانکننده گزارش شده است. ناظران معتقدند تداوم این اعتراضها میتواند به موج جدیدی از نارضایتیهای کارگری در دیگر بخشهای صنعتی ترکیه منجر شود.