عکس از Chris McGrath / Getty
پنجشنبه ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
سایمون شوستر در تحلیلی برای نشریهٔ آتلانتیک مینویسد جنگ ایران برای چین آزمایشی عملی دربارهٔ رفتار آمریکا در بحرانهای بزرگ بوده است. به نوشتهٔ شوستر، یکی از مهمترین درسها این است که تهدیدها و ضربالاجلهای آمریکا، حتی اگر با زبان بسیار تند همراه باشد، میتواند در عمل ناپایدار باشد. همچنین، این جنگ نشان داده است که ارتش آمریکا در برابر ابزارهای ارزانقیمت مانند پهپادها با مشکل مواجه است. اما مهمتر از همه نقش تعیینکنندهٔ اقتصاد و زنجیرههای تأمین در تصمیمگیری سیاسی آمریکاست.
در ادامه آمده است که عقبنشینی ترامپ از تهدیدهایش و پذیرش آتشبس تا حد زیادی تحت تأثیر پیامدهای اقتصادی بسته شدن تنگهٔ هرمز بوده است. ایران با مسدود کردن این مسیر، که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، بحران انرژی ایجاد کرد و نگرانی از رکود جهانی را افزایش داد. این فشار اقتصادی، به نوشتهٔ شوستر، عاملی کلیدی در تغییر موضع کاخ سفید بود.
شوستر سپس این تجربه را به سناریوی تایوان تعمیم میدهد و مینویسد چین احتمالاً بهدقت این تحولات را دنبال کرده است. به نوشتهٔ او، یکی از گزینههای نظامی چین برای تسلط بر تایوان اِعمال محاصرهٔ دریایی است، مشابه با آنچه ایران در تنگهٔ هرمز کرد، اما با پیامدهایی بسیار گستردهتر. دلیل آن نقش حیاتی تایوان در تولید ریزتراشههاست، صنعتی در تایوان که بیش از یکسوم تولید جهانی را در اختیار دارد و برای تولید کالاهایی مانند رایانه، خودرو، تلفن همراه، و زیرساختهای هوش مصنوعی ضروری است.
طبق این تحلیل، تصور پیشین مقامهای تایوانی این بود که همین وابستگی جهانی به تراشهها نوعی «سپر سیلیکونی» ایجاد میکند و مانع حملهٔ چین میشود. اما جنگ ایران این فرض را زیر سؤال برده است. به نوشتهٔ شوستر، همانطور که ایران توانست از وابستگی جهان به انرژی بهعنوان اهرم فشار استفاده کند، چین نیز میتواند از جایگاه تایوان در زنجیرهٔ تأمین جهانی بهره ببرد.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که تأثیر اقتصادی چنین سناریویی میتواند بسیار شدیدتر از بحران انرژی باشد. بر اساس برآوردی که در گزارش نقل شده است، اختلال در تولید تراشهها میتواند هزینهای در حد تریلیونها دلار داشته باشد و حتی از پیامدهای اقتصادی همهگیری کرونا نیز فراتر رود. همچنین، بازسازی ظرفیت تولید ازدسترفته ممکن است سالها طول بکشد.
گزارش شوستر به تلاشهایی برای کاهش وابستگی به تایوان نیز اشاره میکند، از جمله سرمایهگذاریهایی برای تولید تراشه در آمریکا. با این حال، تأکید میکند که این پروژهها زمانبرند و در کوتاهمدت جایگزینی برای تولید تایوان وجود ندارد.
در پایان، شوستر نتیجه میگیرد که جنگ ایران نشان داده است که فشار اقتصادی میتواند بر تصمیمهای نظامی و سیاسی آمریکا تأثیر تعیینکننده داشته باشد. این موضوع برای چین در سناریوی تایوان اهمیت دارد، زیرا آمریکا ممکن است در برابر هزینههای اقتصادی و فشار داخلی از تشدید درگیری عقبنشینی کند.
برگرفته از کانال تلگرام میز ایران