Recently updated on مارس 30th, 2026 at 01:18 ب.ظ
دانیل بوش، خبرنگار بیبیسی در واشنگتن
ترجمهٔ اندیشهٔ نو
پنجشنبه ۶ فروردین ۱۴۰۵
به نظر میرسد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بهطور فزایندهای به یافتن راهی برای خروج از بحران جنگ با ایران یا چیزی که او «کاهش» جنگ مینامد علاقهمند است. اما استراتژی خروج او مشخص نیست و پیامهای متناقض ترامپ نشان میدهد که او هنوز در مورد بهترین گزینه مردد است: تشدید درگیری در تلاش برای پایان دادن به جنگ در کوتاهترین مدت، یا تلاش برای دستیابی به توافق از طریق مذاکره با ایران.
روز سهشنبه ترامپ اعلام کرد که آمریکا ممکن است هر دو استراتژی را همزمان دنبال کند. در عرض چند ساعت، پنتاگون دستور اعزام نیروهای زمینی به منطقه را صادر کرد و مذاکرهکنندگان آمریکایی یک طرح صلح ۱۵ مادهیی جدید برای رژیم ایران ارسال کردند. تا روز چهارشنبه کاخ سفید از ایران میخواست که این توافق را بپذیرد، در حالی که تهدید میکرد در صورت نپذیرفتن این توافق، ایران را سختتر از همیشه هدف قرار خواهد داد، و همین امر باعث سردرگمی بیشتر در مورد نیات ترامپ شد.
به گفتهٔ مقامات سابق آمریکایی و متحدان خارجی نزدیک به کاخ سفید، که برخی از آنها به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، در صورت تشدید جنگ، نگرانی فزایندهای در داخل دولت وجود دارد مبنی بر اینکه ترامپ برنامهٔ مشخصی برای آنچه در آینده رخ خواهد داد ندارد.
یک مقام ارشد سابق دولت که در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ خدمت کرده و نخواست نامش فاش شود گفت: «آنها بسیار نگراناند، زیرا مشخص است که ترامپ به همهٔ این موارد فکر نکرده است.»
روز چهارشنبه کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، گفت: «رئیسجمهور ترامپ بلوف نمیزند و آماده است که جهنمی به پا کند.» او افزود: «ایران نباید دوباره اشتباه محاسباتی کند.»
ایران با رد کردن پیشنهاد صلح ترامپ پاسخ داد و این سؤال مطرح شد که آیا دو کشور واقعاً درگیر مذاکرات دیپلماتیک جدّی هستند یا نه. این تحولات گیجکننده رویکرد ترامپ به جنگی را نشان میدهد که خاورمیانه را فرا گرفته، اقتصاد جهانی را آشفته کرده، و بین جناحهای مختلف حزب جمهوریخواه اختلاف ایجاد کرده است.
مقامات کاخ سفید اصرار دارند که آمریکا مسیر وقایع در ایران را دیکته میکند. اما رد شدن طرح صلح از جانب ایران این واقعیت را برجسته کرد که ترامپ نمیتواند مسیر درگیری را بهطور کامل کنترل کند.
فراتر از اهداف گستردهتر جنگی ترامپ، این سؤال هم بیپاسخ است که آمریکا چگونه میتواند تنگهٔ هرمز را که تقریباً ۲۰درصد از صادرات نفت و گاز جهان از طریق آن جریان دارد ایمن کند. با گذشت بیش از سه هفته از جنگ، آمریکا هنوز هیچ راهحلی برای متوقف کردن حملههای ایران به کشتیهای تجاری در این آبراه که باعث افزایش شدید قیمتها شده است ندارد، و تا کنون درخواستهای ترامپ از متحدان ناتو و دیگران برای کمک بیپاسخ مانده است.
استفن هادلی، که مشاور امنیت ملی رئیسجمهور جورج دبلیو بوش بود، گفت: «مشکل رئیسجمهور تنگهٔ هرمز است. اگر آن را به دست ایران بسپارد، ادعای پیروزی برای او دشوار خواهد بود.» او افزود که ناکامی ترامپ در «مشورت با کشورهای دیگر» یکی از دلایلی است که دولت آمریکا در جلب کمک متحدان با مشکل زیادی روبهروست.
روز چهارشنبه، با آشکار شدن جزئیات جدید طرح صلح پیشنهادی دولت آمریکا، عدمقطعیت در دولت آمریکا دربارهٔ مرحلهٔ بعدی جنگ افزایش یافت.
مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، با تکرار اطمینان کاخ سفید، در جمع خبرنگاران در کنگره گفت که فکر میکند آمریکا در حال «جمعبندی» عملیات نظامی است، «و فکر میکنم این کار بهزودی انجام خواهد شد.»
با این حال، برخی از همکاران جمهوریخواه او آشکارا شروع به ابراز نگرانی در مورد خبر دستور ترامپ برای اعزام بیش از ۱۰۰۰ چترباز به ایران کردند. نانسی میس، نماینده کنگره از کارولینای جنوبی، پس از برگزاری جلسهٔ توجیهی مقامات نظامی پشت درهای بسته، از اعزام نیرو انتقاد کرد.
میس در یادداشتی در X نوشت: «همین الآن از جلسهٔ توجیهی نیروهای مسلح مجلس نمایندگان در مورد ایران خارج شدم. بگذارید تکرار کنم: من از اعزام نیرو به ایران حمایت نخواهم کرد، حتی بیشتر از آن از این جلسهٔ توجیهی [حمایت نمیکنم].»
این انتقاد نادر یک قانونگذار جمهوریخواه شکاف بین طرفداران ضدّمداخله MAGA و تندروهای حزبی را که از تلاش جنگی حمایت میکنند برجسته کرد. به گزارش سیبیاس نیوز، مایک راجرز، رئیس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان، روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت که پنتاگون جزئیات کافی در مورد جنگ به قانونگذاران ارائه نمیدهد. واکنش ملایم به پیشنهاد صلح آمریکا در میان جمهوریخواهان کنگره نگرانی بسیاری از اعضای حزب را در مورد جنگ، در آستانهٔ انتخابات میاندورهیی چالشبرانگیز، برجستهتر کرد.
طرح صلح ۱۵ مادهیی و ایران محتاط
طبق گزارشها، این طرح صلح شامل درخواستهایی از ایران برای کنار گذاشتن برنامه هستهیی، محدود کردن موشکهای بالستیک، و بازگشایی تنگه هرمز و سایر شرایط بود. به نظر میرسید که این طرح شبیه به پیشنهادهای صلحی است که مذاکرهکنندگان آمریکایی استیو ویتکوف و جارد کوشنر- که رهبری تلاشهای دیپلماتیک در مقابل ایران را بر عهده دارند- در مذاکرات صلح در غزه و اوکراین استفاده کردهاند. این طرحها همچنین شامل پیشنهادهای چندمادهیی بودند که بعداً با پیشرفت مذاکرات تغییر کردند.
این طرح پس از آن فاش شد که ترامپ هفتهٔ گذشته تهدید کرد اگر ایران با بازگشایی تنگه هرمز موافقت نکند، ظرف ۴۸ ساعت جنگ را تشدید خواهد کرد. ترامپ روز دوشنبه مسیرش را تغییر داد و گفت که تصمیم گرفته است حملهٔ جدید را به مدت پنج روز به حالت تعلیق درآورد، زیرا ایران و آمریکا در دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ «پیشرفت بزرگی» داشتهاند.
اما حتی قبل از اینکه ایران پاسخ دهد، کارشناسان خاورمیانه هشدار دادند که این خواستهای حداکثری را رژیم ایران خواستهای غیرقابل قبول تلقی خواهد کرد. گفته میشود که رژیم ایران در برخورد با تلاشهای آمریکا برای مذاکره پس از تعلیق مذاکرات بر سر برنامه هستهیی ایران از طرف دولت آمریکا در ماه گذشته و قبل از آغاز جنگ چند روز بعد، محتاط است.
هنگامی که پاسخ ایران رسید، علیرغم اصرار ترامپ مبنی بر اینکه آمریکا قبلاً پیروز شده است، روشن شد که ایران معتقد است که به اندازهٔ آمریکا، اگر نگوییم بیشتر، کنترل بر جهتگیری جنگ دارد.
یک مقام ایرانی که بهطور ناشناس در تلویزیون دولتی نقلقول شد با رد کردن این طرح گفت که حکومت ایران خواستهای خودش را برای توافق آتشبس دارد. این مقام گفت: «ایران زمانی که تصمیم بگیرد و زمانی که شرایط خودش برآورده شود، جنگ را پایان خواهد داد.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، روز چهارشنبه در تلویزیون دولتی ایران گفت که هیچ مذاکرهای بین دو کشور در حال انجام نیست. عراقچی همچنین گفت که ایران قصد ندارد تنگه هرمز را به روی کشتیهای غربی متحد آمریکا باز کند.
او گفت: «دلیلی وجود ندارد که به کشتیهای دشمنانمان و متحدانشان اجازهٔ عبور بدهیم.»
کاخ سفید ممکن است شرط بسته باشد که اعزام نیروهای زمینی به ایران میتواند رژیم را برای بازگشایی تنگه هرمز زیر فشار بگذارد و در نهایت ایران را به تسلیم کامل سوق دهد. اما مشخص نیست که اعزام محدود نیروهای شامل عناصر لشکر ۸۲ هوابرد چگونه بر تنگه تأثیر خواهد گذاشت یا روند کلی درگیری را چگونه تغییر خواهد داد.
کارشناسان نظامی گفتند که این نیرو احتمالاً بر کمک به ایجاد شرایط برای بازگشایی این آبراه حیاتی تمرکز خواهد کرد. یک سناریوی احتمالی شامل تصرف جزیره خارگ، جزیرهای کوچک در خلیج فارس که مرکز اصلی صادرات نفت ایران است، از طرف آمریکاست.
میعاد ملکی، مقام سابق وزارت خزانهداری که به نظارت بر اجرای تحریمهای آمریکا بر بخش نفت ایران کمک کرده است، گفت: «اعزام نیروهای زمینی اهرم فشار بزرگی به آمریکا میدهد و به ما کنترل بهتری بر تنگه هرمز میدهد. اما این امر تهدید فزایندهای را نیز برای نیروهای ما ایجاد میکند. بنابراین، این ریسکی است که ما آن را میپذیریم.»
جیسون کمپبل، یکی از مقامات دفاعی سابق آمریکا در دورهٔ اوباما و اولین دورهٔ ریاستجمهوری ترامپ، گفت که تشدید جنگ با اعزام نیروهای زمینی گواه دیگری بر این است که دولت آمریکا «هیچ استراتژی مدونی» برای جنگ ندارد.
او گفت: «آنچه ما اینجا میبینیم نتیجهٔ یک برنامه بلندمدت با هدفهای مشخص نیست. این بیشتر شبیه به بازی شانسی است که کدام واحدها اکنون در دسترس من هستند؟»