نیروگاه حرارتی نوویتاس در کاماگوی، کوبا. عکس از تلهسور
دوشنبه ۲۵ اسفند ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: کوبا روز دوشنبه ۱۵ اسفند با یک خاموشی سراسری دیگر روبهرو شد، رخدادی که وزارت انرژی آن کشور علت آن را «قطع کامل سیستم ملی برقرسانی» اعلام کرد. این بحران در حالی شدت گرفته است که دولت کوبا میگوید محاصرهٔ نفتی آمریکا باعث محدودیت شدید واردات سوخت و ظرفیت تولید برق شده است.
افزایش شکاف میان تولید و تقاضا
شرکت دولتی یونیون الکتریکا (UNE) پیش از وقوع خاموشی هشدار داده بود که کمبود تولید میتواند تا ۶۲درصد از مناطق کشور را همزمان در تاریکی فرو ببرد. بر اساس برآوردهای رسمی، تولید برق در ساعتهای اوج مصرف فقط به ۱,۲۲۰ مگاوات میرسد، در حالی که تقاضا بیش از ۳,۱۵۰ مگاوات است، کسری ۱,۹۳۰ مگاواتی که به قطعیهای گسترده برق در کشور منجر شده است.
در حال حاضر ۹ واحد از ۱۶ نیروگاه حرارتی کوبا بهعلت خرابی یا تعمیرات از مدار خارجاند. این نیروگاهها حدود ۴۰درصد از سبد انرژی کشور را تشکیل میدهند و خروج همزمان چند واحد شبکهٔ برق را در وضعی شکننده قرار داده است.
تلاش برای تقویت شبکه با انرژیهای تجدیدپذیر
در میانهٔ این بحران، دولت کوبا اعلام کرده است که پارک خورشیدی لا موزا در استان ویا کلارا با ظرفیت ۲۱٫۸ مگاوات به شبکهٔ ملی متصل شده است. این پروژه بخشی از راهبرد دولت برای افزایش سهم انرژیهای پاک و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی است.
به گفتهٔ مقامات کوبایی، تا پایان ماه جاری (مارس) بیش از ۱۰۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی جدید نیز از طریق چندین پارک فتوولتائیک دیگر به شبکه افزوده خواهد شد. این طرحها با همکاری فنی چین و با هدف افزایش تابآوری شبکه در برابر تحریمها اجرا میشود.
زمینهٔ سیاسی بحران
بحران انرژی کوبا پس از آن تشدید شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ژانویه ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴) با صدور یک فرمان اجرایی کشورهایی را که به کوبا نفت میرسانند تهدید به اعمال عوارض (تعرفه) گمرکی کرد. دولت کوبا این اقدام را «محاصرهٔ نفتی» مینامد و آن را عامل اصلی کمبود سوخت و ناپایداری شبکهٔ برق میداند.
دولت کوبا تأکید کرده است که گذار به انرژیهای تجدیدپذیر برای آن دولت یک اولویت امنیت ملی است و تلاش میکند وابستگی به نیروگاههای حرارتی پُرهزینه و آلاینده را کاهش دهد.
اقدامات تکمیلی برای کاهش فشار بر شبکهٔ برقرسانی
کوبا همچنین در حال توسعهٔ زیرساختهای ذخیرهسازی انرژی است. نخستین بخش از یک پروژهٔ ۵۰ مگاواتی ذخیرهسازی باتری بهزودی عملیاتی میشود تا امکان استفادهٔ پایدارتر از انرژی خورشیدی فراهم شود.
در کنار آن، دولت اعلام کرده است که بیش از ۲,۶۶۵ خودرو برقی و ۲۱٬۶۰۰ اسکوتر برقی در ناوگان حملونقل کشور فعالاند و ۴۲ ایستگاه شارژ خورشیدی نیز برای جلوگیری از فشار بیشتر بر شبکهٔ برق نصب شده است.
خاموشی سراسری اخیر در کوبا بار دیگر شکنندگی شبکهٔ تولید و توزیع برق کوبا را در برابر تحریمهای آمریکا و فرسودگی زیرساختها آشکار کرده است. در حالی که بحران انرژی فشار اقتصادی و اجتماعی زیادی ایجاد کرده است، دولت کوبا امیدوار است با توسعهٔ انرژیهای تجدیدپذیر و اجرای پروژههای ذخیرهسازی بتواند مسیر دستیابی به «استقلال انرژی» را هموار کند.