کانون حقوق بشر ایران – در هفدهمین روز جنگ، تحولات تازهای در صحنهٔ نظامی و سیاسی منطقه رخ داد. همزمان با گسترش عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه، گزارشها از بررسی گزینههای جدید علیه زیرساختهای انرژی حکومت، از جمله احتمال تصرف پایانهٔ نفتی جزیره خارک خبر میدهد. در کنار این تحولات، اعزام ناو تهاجمی «یواساس تریپولی» به همراه هزاران تفنگدار دریایی آمریکا و واکنشهای تند مقامهای آمریکایی و اروپایی نشان میدهد که دامنهٔ جنگ همچنان در حال گسترش است و فشارها بر حکومت ایران افزایش یافته است.
بررسی گزینه تصرف پایانهٔ نفتی خارک در میانه جنگ
یکی از مهمترین تحولات هفدهمین روز جنگ انتشار گزارشی از وبسایت خبری اکسیوس دربارهٔ بررسی گزینه تصرف پایانهٔ نفتی جزیره خارک از جانب آمریکا است. این پایانه از مهمترین مراکز صادرات نفت حکومت است و نقشی کلیدی در اقتصاد انرژی کشور دارد.
به گفته مقامهای آمریکایی که با این رسانه گفتوگو کردهاند، در صورت ادامهٔ اختلال در عبور نفتکشها از تنگهٔ هرمز، آمریکا ممکن است بهطور جدّی گزینهٔ تصرف یا کنترل این پایانه را بررسی کند. چنین اقدامی میتواند نیازمند استقرار نیروهای زمینی آمریکا در منطقه باشد و به همین دلیل بهعنوان یکی از گزینههای مهم در سناریوهای ادامه جنگ مطرح شده است.
گزارش اکسیوس تأکید میکند که بسته شدن مسیرهای کشتیرانی در تنگهٔ هرمز در جریان جنگ موجب افزایش شدید قیمت نفت و گاز در بازارهای جهانی شده است. این وضع بخش مهمی از عرضهٔ انرژی جهان را تحت تأثیر قرار داده و نگرانیهای گستردهای دربارهٔ امنیت انرژی در سطح بینالمللی ایجاد کرده است.
در این گزارش همچنین آمده است که جمهوری اسلامی مانع عبور نفتکشهای برخی از کشورهای حوزهٔ خلیج فارس از تنگهٔ هرمز شده است، در حالی که نفتکشهای حامل نفت تحت سلطه دیکتاتوری حاکم همچنان قادر به عبور از این مسیرند و صادرات نفت به چین و برخی کشورهای دیگر ادامه دارد. به گفتهٔ یک منبع آگاه، تا زمانی که این وضع ادامه داشته باشد و صادرات نفت کشورهای منطقه محدود بماند، پایان دادن به جنگ برای آمریکا دشوار خواهد بود.
اعزام ناو «تریپولی» و هزاران تفنگدار دریایی به منطقه
در تحول مهم دیگری در هفدهمین روز جنگ، رسانههای آمریکایی گزارش دادند که وزارت جنگ آمریکا ناو تهاجمی آبی-خاکی «یواساس تریپولی» را همراه با حدود ۲,۵۰۰ تفنگدار دریایی به خاورمیانه اعزام کرده است.
این ناو تا همین اواخر در دریای فیلیپین مستقر بود و اکنون در چارچوب تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه به خاورمیانه منتقل میشود. منابع نظامی اعلام کردهاند که این جابهجایی علاوه بر تفنگداران دریایی، شامل جنگندههای پیشرفتهٔ اف-۳۵ و چند ناو جنگی نیز است.
بر اساس این گزارشها، ناو تریپولی و واحدهایی از سی و یکمین یگان اعزامی تفنگداران دریایی قرار است به گروههای رزمی ناوهای هواپیمابر «جرالد آر. فورد» و «آبراهام لینکلن» که هماکنون در منطقه حضور دارند ملحق شوند. این اقدام بخشی از راهبرد آمریکا برای تقویت توان نظامیاش در منطقه و افزایش فشار در جریان جنگ ارزیابی میشود.
تأکید ترامپ بر جلوگیری از دستیابی حکومت به سلاح هستهیی
در ادامه تحولات جنگ، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که عملیات نظامی آمریکا علیه رژیم ایران نتایج «بسیار قوی» به همراه داشته است.
ترامپ گفت که توان نظامی دیکتاتوری حاکم بسیار کم شده و تأکید کرد که هرگونه توافق احتمالی با جمهوری اسلامی فقط در صورتی امکانپذیر خواهد بود که رژیم ایران بهطور کامل از دستیابی به سلاح هستهیی صرفنظر کند.
او همچنین هشدار داد که اگر کشورهای متحد در بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگهٔ هرمز همکاری نکنند، این موضوع میتواند بر آیندهٔ همکاریهای امنیتی در چارچوب ناتو تأثیر بگذارد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که امنیت تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی جنگ تبدیل شده است.
واکنش مقامهای آمریکایی به تحولات جنگ
همزمان با ادامه جنگ، مقامهای سیاسی و نظامی آمریکا نیز مواضع تندی علیه اقدامات سران حکومت اتخاذ کردهاند.
دیو مککورمیک، سناتور ایالت پنسیلوانیا، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که رژیم ایران با هدف قرار دادن متحدان آمریکا در خلیج فارس مرتکب «اشتباه محاسباتی استراتژیک» شده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، نیز در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز تأکید کرد که هدف اصلی عملیات نظامی آمریکا در جنگ جاری جلوگیری از دستیابی دیکتاتوری حاکم به سلاح هستهیی است.
ژنرال جک کین، از فرماندهان پیشین ارتش آمریکا، نیز در همین برنامه اعلام کرد که تصرف یا محاصره جزیره خارک میتواند ضربهای تعیینکننده به حکومت وارد کند و حتی به «کیش و مات» شدن این حکومت منجر شود.
واکنش کشورهای منطقه و اروپا به جنگ
در سطح منطقهیی و بینالمللی نیز واکنشها به جنگ ادامه دارد. لانا نسیبه، وزیر مشاور در امور خارجهٔ امارات متحده عربی، در گفتوگو با شبکهٔ یورونیوز اعلام کرد که کشورش با پیامدهای اقتصادی و امنیتی جنگ مقابله خواهد کرد و اجازه نخواهد داد آنچه «خودسری ایران» خوانده میشود ادامه پیدا کند.
از سوی دیگر، امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان تأکید کرده است که حمله به کشورهای منطقه، چه به صورت مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی، باید فوری متوقف شود.
در همین حال اتحادیه اروپا نیز اعلام کرد که ۱۶ فرد و سه نهاد وابسته به دیکتاتوری حاکم بر ایران را بهدلیل نقش داشتن در سرکوب اعتراضهای دسامبر ۲۰۲۵ تحریم کرده است. بر اساس این تصمیم، داراییهای این افراد مسدود شده و سفر آنها به کشورهای اروپایی ممنوع خواهد بود. در میان افراد تحریمشده نام برخی فرماندهان امنیتی و نهادهایی مانند فرمانده سپاه محمد رسولالله نیز دیده میشود.
تشدید فشارهای نظامی و سیاسی در هفدهمین روز جنگ
همزمان با این تحولات، مقامهای حکومت ایران نیز از گستردگی حملهها خبر دادهاند. استاندار تهران اعلام کرده است که حدود ۴۰درصد از عملیات نظامی دشمن در استان تهران و ۶۰درصد دیگر در سایر استانهای کشور رخ داده است. به گفتهٔ او، فقط در ده روز نخست جنگ بیش از ۹,۵۰۰ نقطه در ایران هدف حمله قرار گرفتهاند.
مجموع این تحولات نشان میدهد که در هفدهمین روز جنگ، فشارهای نظامی و اقتصادی و سیاسی بر دیکتاتوری حاکم بر ایران افزایش چشمگیری یافته است. در حالی که آمریکا حضور نظامیاش را در منطقه تقویت میکند و گزینههای سختگیرانهتری علیه زیرساختهای حیاتی ایران بررسی میشود، کشورهای منطقه و قدرتهای اروپایی نیز نگران ادامه یافتن درگیریها هستند.
با این حال، نشانهها حاکی از آن است که در کوتاهمدت احتمال پایان یافتن جنگ چندان زیاد نیست و منطقه همچنان با خطر گسترش بیشتر این درگیریها روبهرو خواهد بود.