شنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۴
در حالیکه دو هفته از جنگ و قطعی اینترنت در ایران میگذرد، سرکوب شهروندان و موارد نقض حقوق بشر زندانیان در کشور افزایش یافته است. قوه قضائیۀ جمهوری اسلامی ایران روز شنبه ۲۳ اسفند اعلام کرد که با کسانی که از «محل اصابت پرتابههای دشمن» فیلمبرداری یا عکسبرداری کنند برخورد خواهد کرد. بازداشت دستکم پنج نفر فقط در دو روز گذشته تأیید شده است.
در سایۀ سرکوب شدید هرگونه اطلاعرسانی، قوه قضائیۀ ایران روز شنبه ٢٣ اسفند اعلام کرد که وارد مرحلهٔ عملیاتی برخورد با کسانی شده است که از «محل اصابت پرتابههای دشمن» فیلمبرداری یا عکسبرداری کنند. این اعلامیه پس از آن منتشر میشود که رسانههای وابسته به دولت ایران فقط در دو روز گذشته از بازداشت و زندانی شدن دستکم پنج شهروند در تهران و یزد به اتهام «ارسال اطلاعات به شبکههای معاند» خبر دادهاند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، روز شنبه از بازداشت چهار نفر در تهران بهدست «یگانهای ویژه فراجا» خبر داد که به گفتهٔ این خبرگزاری به «شبکهٔ [ایران] اینترنشنال»، از رسانههای خارج از کشور، «اطلاعات» ارسال کردهاند.
همچنین، روز پنجشنبه ٢٢ اسفند، پایگاه خبری جماران، دیگر رسانهٔ وابسته به دولت ایران، به نقل از دادسرای عمومی یزد عنوان کرد که یک نفر به اتهام تهیه و ارسال فیلم به «شبکه [ایران] اینترنشنال»، دستگیر و پس از تفهیم اتهام و با قرار تأمین کیفری روانهٔ زندان شده است.
در بخشی از یک ویدئو منسوب به ۱۱ اسفند، که در آن انفجار در فلکه چهارم تهرانپارس در تهران دیده میشود، مأمور امنیتی حاضر در صحنه رو به شهروندان فریاد میزند «فیلم نگیر» و از آنان میخواهد که از پل پایین بیایند، که فضای ارعاب و کنترل برای هرگونه گزارشدهی از شرایط جنگی را توضیح میدهد.
سازمان حقوق بشری هرانا نیز گزارش کرده است که در دو هفتۀ گذشته دستکم ٢٣٩ نفر بهدست نیروهای امنیتی و انتظامی ایران بازداشت شدهاند که اتهام شمار زیادی از آنان تصویربرداری از محل انفجارها یا پیامدهای حملهها در شهرهای کشور عنوان شده و علیه آنان بهدلیل ارسال تصویر یا گزارش به رسانههای خارج از کشور اعلام جرم شده است.
وضع زندانها و دشواری اطلاعرسانی دربارهٔ موارد نقض حقوق بشر
فعالان حقوق بشر که سابقاً فشار رسانهیی را راهی برای بهبود شرایط زندانیان عنوان میکردند در نبود امکان اطلاعرسانی نگراناند که شرایط اضطراری مربوط به جنگ زمینه را برای نقض حقوق اساسی زندانیان و صدور احکام اعدام با اتهامهای سنگینی چون «جاسوسی» هموار کند.
چندی پیش روزنامهٔ لوموند از افزایش نگرانکنندهٔ صدور احکام اعدام برای بازداشتیان خبر داده بود. این در حالی است که ایران یکی از بیشترین آمارهای اجرای حکم اعدام در سراسر جهان را دارد و فقط در یک سال گذشته این مجازات را در مورد ١,٩٢٢ نفر اجرا کرده است.
علاوه بر نگرانی از نقض حق حیات دربارۀ زندانیان، سازمان حقوق بشری هرانا از نابسامانی وضع زیستی زندانیان گزارش داده است. بر اساس این گزارش، برخی زندانها با کمبود آب آشامیدنی، کاهش کیفیت و حجم غذا، محدود شدن فعالیت فروشگاههای زندان، و کمبود دارو مواجه شدهاند. زندانیانی که در برخی زندانها بهدلیل کیفیت بد آب آشامیدنی ناچار به خرید آب معدنی از فروشگاه زندان هستند با قیمت ۲۵هزارتومانی آب معدنی و افزایش قیمت سایر اقلام ضروری روبهرو هستند.
شبکهٔ حقوق بشر کردستان نیز روز چهارشنبه ٢٠ اسفند در پی گفتوگو با چند نفر از اعضای خانوادههای زندانیان سیاسی کُرد در ارومیه گزارش داد و نوشت که «از زمان آغاز جنگ، تمامی ملاقاتهای حضوری و کابینی زندانیان در زندان مرکزی ارومیه ممنوع شده است. همچنین، زندانیان سیاسی و مذهبی که در بند امنیتی ارشاد در شرایطی ایزوله نگهداری میشوند از بسیاری از حقوق خود محروم شدهاند و حتی از اعزام زندانیان بیمار به بهداری زندان نیز جلوگیری میشود.»
نگرانی دیگر وضع بازداشتیهایی است که در مراکز امنیتی-نظامی نگهداری میشوند. پس از بمباران برخی از این مراکز در حملههای اسرائیل و آمریکا، هیچ اطلاعی از وضع سلامت این بازداشتیها در دست نیست.
بر اساس مصوبهٔ «شرایط اضطراری» شورای عالی قضایی ایران در وضعیتهای ناشی از جنگ، دستگاه قضایی باید برای حفظ جان زندانیان اقداماتی مانند تبدیل قرار تأمین، آزادی موقت، یا انتقال آنان به مکانهای امن را در نظر بگیرد، امری که نه در جنگ دوازدهروزه و نه در جنگ کنونی دربارهٔ زندانیان سیاسی محقق نشده است.
با تداوم محدودیتهای ارتباطی در ایران، امکان راستیآزمایی مستقل بسیاری از گزارشهایی که رسانههای دولت ایران منتشر میکند بسیار محدود شده است. به گفتۀ فعالان حقوق بشر، این وضع نگرانیها را دربارۀ تشدید سرکوب، نقض حقوق زندانیان، و بیاطلاعی از سرنوشت بازداشتشدگان بیش از پیش افزایش داده است.
برگرفته از ار.اف.ای فرانسه