انتقال تابوت قربانیای که در جریان حملههای هوایی پاکستان کشته شده است. عکس از غنیخیل، ننگرهار، اول مارس ۲۰۲۶، AFP.
دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۴
در حالی که توجه جهان به دیگر جنگها و تنشهای غرب آسیا دوخته شده است، درگیری میان پاکستان و طالبان در مرزهای افغانستان بیسروصدا در حال تبدیل شدن به بحران انسانی و اقتصادی است. این جنگ اگرچه در حاشیۀ اخبار جهانی مانده است، اما پیامدهایش بیش از همه زندگی میلیونها غیرنظامی افغانستانی را تهدید میکند.
در دوازدهمین روز جنگ پاکستان با گروه طالبان، در حالی که هر دو طرف از حملههای متقابل به یکدیگر خبر دادهاند، و مقامات رژیم کابل چندینبار برای میانجیگری از همسایگان و کشورهای منطقه درخواست همکاری کردهاند، امیرخان متقی، وزیر خارجۀ گروه طالبان، بار دیگر اعلام کردهاست که «همۀ کشورها باید برای حل اختلافها بهجای استفاده از زور، راه گفتوگو، تفاهم و تعامل دیپلماتیک را در پیش بگیرند.»
این درخواست جدای از اینکه چقدر با نیّت و موضع واقعی طالبان همخوانی دارد، بیانگر یک نکتۀ دیگر هم است: اینکه جنگ حاکمان کابل با پاکستان در سایۀ حملههای اسرائیل و آمریکا به ایران کاملاً محو شدهاست و بالتبع پیامدهای فاجعهبار آن، که فقط شامل حال مردم افغانستان میشود، نیز از چشم افتاده است.
کشتار غیرنظامیان
بازرس حقوق بشر سازمان ملل متحد روز جمعه ۱۵ اسفند اعلام کرد که جنگ حاضر تا کنون جان دهها غیرنظامی را در افغانستان گرفته است. ولکر تورک گفت: «از ۲۶ فوریه تا کنون ۵۶ غیرنظامی افغانستانی، از جمله ۲۴ کودک و شش زن، کشته شدهاند و ۱۲۹ نفر دیگر، از جمله ۴۱ کودک و ۳۱ زن، زخمی شدهاند.»
این آمار صرفاً از آغاز جنگ تا ۴ مارس (۱۳ اسفند) را پوشش میدهد که سازمان ملل متحد ثبت کرده است و ارقام کشتهها و زخمیهای غیرنظامی پس از این تاریخ هنوز در دست نیست. آمار کشتههای غیرنظامی پاکستانی نیز اعلام نشده است. در همین حال، عطاءالله ترار، وزیر اطلاعات و رسانههای پاکستان، دیروز اعلام کرد که تا کنون ۶۴ محل را در سراسر افغانستان هدف حملهٔ هوایی قرار دادهاند که در نتیجۀ آن نزدیک ۵۸۳ طالب کشته و بیش از ۷۹۵ نفر دیگر آنها زخمی شدهاند.
آوارگان مرزی
آخرین گزارش کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان در پنجشنبه هفتۀ گذشته بدین قرار بود: «وضع در افغانستان و پاکستان همچنان متشنج است، زیرا درگیری فعال در طول مرز ادامه دارد و گزارشهایی از آوارگی داخلی در هر دو کشور منتشر شده است، بهگونهای که حدود ۱۱۵هزار نفر در افغانستان و حدود ۳هزار نفر در پاکستان آواره شدهاند.»
این در حالی است که طبق گزارشها، دولت پاکستان با هدف زیر فشار قرار دادن طالبان پناهندگان افغانستانی در آن کشور را طی یک برنامۀ تازه اخراج کرده است. افزون بر آن، ادامۀ جنگ در نقاط مرزی، جایی که اردوگاههای بازگشتکنندگان ایجاد شده، کار مددرسانی نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد را دشوار کرده است.
فاجعۀ اقتصادی
برعکس فاجعۀ انسانی که در دو هفتۀ اخیر شدت گرفته، دشواریهای اقتصادی از اکتبر سال گذشته، از زمانی که نخستین جنگ رسمی میان دو کشور شروع شد، به میدان آمد. با این تفاوت که اکنون به اضافۀ بسته بودن بندرهای مشترک افغانستان و پاکستان، خطر ویرانی و نابودی بازارهای مرزی نیز نمایان است.
تنها در یک مورد، روز شنبه، بر اثر حملههای موشکی پاکستان در بندر تورخم، یک بازار تجاری آتش گرفت. به گفتۀ شهردار این شهر، حدود ۳۰۰میلیون افغانی (واحد پول افغانستان) به مغازهداران آسیب رسیده است. از مجموع زیان اقتصادی این جنگ هنوز آمار دقیقی در دست نیست.
با این حال، تا کنون هیچ نشانۀ روشنی از پایان یافتن این جنگ که بار اصلیاش روی دوش مردم عادی است دیده نمیشود. پاکستان کماکان خواهان قطع بدون قیدوشرط حمایت طالبان از همتایان پاکستانیشان است، در حالی که حاکمان افغانستان مثل همیشه به سیاست انکار ادامه میدهد.
برگرفته از ار.اف.ای فرانسه