عباس عراقچی، وزیر امور خارجی ایران، در مقر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو، سوئیس، سهشنبه، ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ (۲۸ بهمن ۱۴۰۴). عکس از AP - MARTIAL TREZZINI
سهشنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۴
به گزارش رسانههای ایران، عباس عراقچی، وزیر خارجۀ جمهوری اسلامی ایران، گفته است که در این دور مذاکرات «پیشرفت خوبی» حاصل شده و اکنون «یک مسیر روشن و مثبت» در پیش روست.
بر اساس گزارش خبرگزاری ایسنا، عراقچی گفت که زمان مشخصی برای دور بعدی مذاکرات هنوز تعیین نشده، اما قرار است «روی متنهای یک توافق احتمالی کار کنند و متنها را مبادله کنیم و بعد تاریخ دیگری را برای دور سوم تعیین کنیم».
عراقچی همچنین افزود: «بر روی یکسری اصول راهنما توانستیم موافقت کلی پیدا کنیم که از این به بعد روی این اصول حرکت میکنیم و وارد متن توافق خواهیم شد، نه اینکه بهسرعت میتوانیم به توافق برسیم. به این معناست که مسیر شروع شده […] در هر حال، وقتی به تدوین متن میرسیم کار کمی مشکل و ریزتر میشود.»
با این حال او تأکید کرد که هنوز دو طرف به «نقشۀ راه» مشخصی دست نیافتهاند.
در همین حال، بدر البوسعيدی، وزیر امور خارجی عمان که میانجی مذاکرات ایران و آمریکا است، در شبکۀ اجتماعی ایکس نوشت که مذاکرات «امکان پیشرفتهای خوبی را در تعیین هدفهای مشترک و مسائل فنی فراهم کرد.»
او همچنین افزود: «هنوز کار زیادی باقی مانده است و طرفها با وظایف مشخصی برای دیدار بعدی جلسه را ترک کردند».
آمریکا هنوز موضعش را بهصورت رسمی اعلام نکرده است اما یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته است که مذاکرات «مطابق انتظار» پیش رفته است.
دور دوم مذاکرت آمریکا و ایران در حالی برگزار شد که دونالد ترامپ دومین ناو جنگی را به خاور میانه فرستاده است و علی خامنهای امروز در سخنرانیاش ضمن اشاره به این حرکت هشدار داد که آمریکاییها «میدانند اگر اشتباهی کنند، چه آیندهای در انتظارشان است».
تلاش جمهوری اسلامی برای اغوای ترامپ
روز سهشنبه ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ (۲۸ بهمن ۱۴۰۴) عباس عراقچی همراه با چند کارشناس مسائل هستهیی ایران برای دومین بار با استیو ویتکاف و جَرِد کوشنر، فرستادگان رئیسجمهور آمریکا، در ژنو مذاکره کرد. دور اول مذاکرات در ۶ فوریه (۱۷ بهمن) در مسقط، پایتخت عمان، برگزار شده بود.
روز یکشنبه ۲۶ بهمن معاون وزیر امور خارجی ایران گفت که اگر آمریکا تحریمهای وضعشده علیه اقتصاد ایران را لغو کند، جمهوری اسلامی آماده است دربارۀ ذخایر اورانیوم غنیشده با غلظت زیاد مصالحه کند. اما گویا فرستادگان رئیسجمهور آمریکا در نظر دارند دربارۀ مسائل دیگر، از جمله اوضاع سیاسی ایران پس از کشتار بیسابقۀ معترضان، نیز گفتوگو کنند. چندی پیش ترامپ با اشاره به اعدام زندانیان، جمهوری اسلامی را به حملۀ نظامی تهدید کرد.
یکی دیگر از شرطهای دولت آمریکا برای رسیدن به توافق تعهد جمهوری اسلامی به قطع حمایت از گروههای مسلح در منطقه بهویژه حزبالله لبنان و حوثیهای یمن و محدود کردن برنامۀ موشکهای بالستیک است. با این حال، مذاکرهکنندگان ایرانی گفتهاند در ژنو فقط دربارۀ موضوع هستهیی بحث خواهند کرد. اسرائیل خواهان خارج کردن ذخیرۀ اورانیوم غنیشده از ایران و پایان دادن به توانایی جمهوری اسلامی برای غنیسازی است. چند کشور، از جمله روسیه، حاضر شدهاند ذخیرۀ اورانیوم غنیشدۀ ایران را بپذیرند.
از سوی دیگر، ترامپ گفته است اگر رژیم ایران از انقلابیگری دست بردارد، آمریکا میتواند با توسعۀ روابط تجاری و سرمایهگذاری در آن کشور، بهویژه با توجه به ذخایر عظیم نفت و گاز آن، رفاه و بهزیستی برای مردم ایران به ارمغان بیاورد. او این را نیز افزوده است که شکست مذاکرات پیامدهای «هراسآور» برای جمهوری اسلامی خواهد داشت. رئیسجمهور آمریکا جمعۀ گذشته حتی از احتمال سرنگون کردن رژیم ایران سخن گفت.
آمریکا نیروی نظامی چشمگیری در پشت مرزهای آبی ایران مستقر کرده است. پس از جایگیر شدن ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» در منطقهٔ خلیج فارس در ماه ژانویه، ترامپ فرمان داد ناو هواپیمابر «یواساس جرالد فورد» نیز که بزرگترین ناو هواپیمابر جهان است همراه با کشتیهای محافظش از دریای کارائیب بهسوی خاورمیانه حرکت کند. به عقیدۀ بعضی از کارشناسان، چنین آرایش نظامی عظیم و پُرهزینهای فقط برای قدرتنمایی نیست و به احتمال زیاد رئیسجمهور آمریکا قصد حملۀ نظامی به ایران دارد.
از سوی دیگر، به گزارش رسانههای دولتی ایران، سپاه پاسداران روز دوشنبه ۱۶ فوریه (۲۷ بهمن) یک رزمایش دریایی در منطقۀ استراتژیک تنگۀ هرمز آغاز کرد. به گفتۀ تلویزیون دولتی ایران، این رزمایش دریایی را، که «کنترل هوشمند تنگۀ هرمز» نام دارد، نیروهای دریایی سپاه زیر نظارت فرمانده سپاه پاسداران انجام میدهند. خبرگزاری تسنیم گزارش داد که این رزمایش برای سنجش آمادگی نیروهای عملیاتی ایران برای مقابله با «تهدیدهای احتمالی امنیتی و نظامی» انجام میگیرد.
با این حال، به نظر میرسد جمهوری اسلامی ایران این بار با بستۀ پیشنهادی پُروپیمان پشت میز مذاکره نشسته است. روز یکشنبه ۱۵ فوریه (۲۶ بهمن) معاون اقتصادی وزارت خارجهٔ ایران گفت: «منافع مشترک در حوزههای نفت و گاز، میادین مشترک، سرمایهگذاریهای معدنی، و حتی خرید هواپیما در متن مذاکرات با آمریکا گنجانده شده است» و سپس افزود: «این بار برای پایداری توافق ضروری است که آمریکا نیز بتواند در حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع بهرهمند شود.»
بعضی از تحلیلگران معتقدند که بستۀ پیشنهادی جمهوری اسلامی در مذاکرات کنونی نتیجۀ بررسیها و توصیههای کارشناسان باتجربه است. به گفتۀ عبدالرحمان الراشد، کارشناس سعودی، با توجه به نیاز فرایندۀ آمریکا به انرژی برای تأمین زیرساختهای عظیم هوش مصنوعی، ایران اهمیت استراتژیک ویژهای برای آمریکا و جهان دارد، زیرا دارای ذخایر عظیم گاز طبیعی است. امروز برای آمریکا گاز از همان اهمیتی برخوردار است که نفت در استراتژی آن کشور در قرن گذشته داشت.
شکی نیست که حملۀ نظامی آمریکا به جمهوری اسلامی به بیثباتی بازارهای نفت و گاز خواهد انجامید. میدان نفتی و گازی پارس جنوبی در خلیج فارس بزرگترین میدان گازی جهان است. بهسبب تحریمها و محدودیتهای فنی، بیشتر گاز تولید شدۀ ایران از پارس جنوبی به مصرف داخلی میرسد. برپایۀ گزارشهای «مجمع کشورهای صادرکنندهٔ گاز» یا «اوپک گازی»، کل تولید گاز ایران در سال ۲۰۲۴ به ۲۷۶میلیارد متر مکعب رسید که ۹۴درصد آن در داخل کشور مصرف شد.
مساحت میدان گازی پارس جنوبی ۹,۷۰۰ کیلومترمربع است که ۳,۷۰۰ کیلومترمربع آن در آبهای سرزمینی ایران و ۶,۰۰۰ کیلومترمربع آن در آبهای سرزمینی قطر قرار دارد. در جنگ دوازدهروزه در ژوئن گذشته، حملههای اسرائیل به چهار واحد از پالایشگاه فاز ۱۴ پارس جنوبی آسیب رساند. این پالایشگاه در ۲۰۰ کیلومتری تأسیسات گازی قطر قرار دارد. بسیاری از تأسیسات گازی قطر با سرمایهگذاریهای مشترک غولهای انرژی آمریکایی «اکسان موبیل» و «کوُنوُکوُ فیلیپس» برپا شده است. قطر در سه دهۀ گذشته صدهامیلیارد دلار از صادرات گاز طبیعیِ مایع درآمد داشته است.
ایران سومین تولیدکنندهٔ بزرگ نفت در سازمان اوپک است. گفته میشود در روز در حدود ۳٫۳میلیون بشکه نفت خام و بیش از ۱٫۳میلیون بشکه میعانات گازی و دیگر مایعات استخراج میکند که حدود ۴٫۵٪ از عرضۀ جهانی را تشکیل میدهد. جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۸۲۰هزار بشکه در روز فراوردههای نفتی صادر کرده است.
به نوشتۀ تابناک، اگر ایران تنگهٔ هرمز را ببندد، یکچهارم عرضۀ جهانی نفت و یکپنجم عرضۀ جهانی گاز متوقف خواهد شد و این میتواند قیمت هر بشکه نفت را به ۱۳۰ دلار برساند. اما به عقیدۀ بعضی از کارشناسان، ترامپ این بار مصمم است جمهوری اسلامی را به پذیرش خواستهایش وادار کند.
پایان دادن به غنیسازی اورانیوم، محدود کردن برنامۀ موشکهای بالستیک، و توقف فعالیتهای عوامل منطقهیی و نیابتی جمهوری اسلامی، درواقع، به معنای پایان جمهوری اسلامی است. شکی نیست که جمهوری اسلامی با پذیرش این خواستها علت وجودیاش را از دست خواهد داد و خیلی زود از درون فرو خواهد ریخت. بنابراین، این بار مذاکره با آمریکا برای جمهوری اسلامی گذشتن از پل صراط است که در اساطیر شیعه پلی است نازکتر از مو و برندهتر از شمشیر.
برگرفته از رادیو بینالمللی فرانسه