ف.م. هاشمی
پنجشنبه ۲۳ بهمن ۱۴۰۴
از همان وقتی که در سال ۱۹۵۹ انقلاب کوبا به رهبری فیدل کاسترو و ارنستو چهگوارا به پیروزی رسید و کشوری فقیر را از یک دیکتاتوری تحت حمایت آمریکا به چراغ امید برای جهان تبدیل کرد، به تهدید «یک نمونۀ خوب» در حیاط خلوت واشنگتن تبدیل شد و از بدو تولد تحت محاصرۀ امپریالیسم آمریکا قرار گرفت.
با این حال، محاصره از نیمۀ دوم سال ۲۰۱۹ سختتر از قبل شد و رژیم ترامپ تحریم غیرقانونی چنددههیی علیه کوبا را به جنگ اقتصادی تمامعیار تبدیل کرد و این جزیرۀ ۱۱میلیونی کارائیب را با دشواری فراوان روبهرو ساخت. ترامپ در دور دوم ریاست جمهوریاش از این هم فراتر رفت و محاصرۀ کوبا را بینالمللی کرد و خواستار اجرای بند سوم از «قانون هلمز-برتون» گردید که کوبا را از دسترسی به سرمایۀ خارجی، پولهایی که کوباییها از خارج میفرستند، و ارزهای قابل تبدیل بینالمللی محروم میکند.
بر این اساس، اتباع آمریکای شمالی دیگر نمیتوانند به کوبا سفر یا با این کشور معامله کنند. ترامپ اندکی قبل از ترک کاخ سفید در دور قبلی ریاستجمهوریاش کوبا را در لیست کشورهای حامی تروریسم قرار داد. در زمانی که وضع اقتصادی کوبا بهدلیل اقدامات ترامپ بدتر میشد، پاندمی (همهگیری) کووید از راه رسید و دولت آمریکا فکر میکرد که کوبا از این همهگیری جان سالم به در نمیبرد. کارخانۀ تولید اکسیژن کوبا خراب شد و آمریکا مانع صدور اکسیژن به آن کشور شد. معهذا دانشمندان کوبایی چند نمونه اکسیژنساز (ونتیلاتور) ساختند و پنج واکسن نیز طراحی کردند که سهتای آنها بهدلیل اثربخشی زیاد تأییدیۀ بینالمللی دریافت کرد. همین جهاد انقلابی کشور را نجات داد.
اما اکنون مشکلات کوبا از سنخ دیگری است و کشور با کمبودهایی در تأمین دارو، غذا، و سوخت روبهروست و از خاموشیهای طولانی (گاه تا بیست ساعت در روز) رنج میبرد. کوبا در معرض گسست ایدئولوژیک نیز قرار دارد و مهاجرت از کشور نسبت به گذشته بیشتر شده است. ترامپ، دسترسی کوبا را به محمولههای نفتی مسدود و صنعت حیاتی گردشگری آن کشور را مختل کرده است. او هنگام امضای فرمان اجرایی علیه کوبا آن کشور را به حمایت از نیروهای خارجی متخاصم با آمریکا و گروههای مسلح فراملی و نیز روسیه و چین و ایران متهم کرد و حمایت دولت کوبا از حماس و حزبالله لبنان را محکوم نمود.
آمریکا معتقد است که کوبا میزبان قابلیتهای اطلاعاتی پیشرفتۀ خارجی از جمله بزرگترین مرکز اطلاعات سیگنالی در خارج از خاک روسیه است. مقامات دولت ترامپ در اظهارات اخیرشان اطمینان میدهند که روزهای حکومت کوبا به شماره افتاده است. آمریکا پس از دستگیری مادرو جریان نفت از ونزوئلا و مکزیک به کوبا را قطع کرد. ونزوئلا سالها با ارسال روزانۀ ۳۵هزار بشکه نفت در ازای دریافت خدمات پزشکی اقتصاد کوبا را سرپا نگه داشته بود. کوبا خودش نفت تولید میکند، اما تولید آن کشور فقط ۴۰درصد نیازهایش را برطرف میکند. کسری انرژی فعلاً از طریق سهمیهبندی و توسعۀ انرژی خورشیدی که به کمک چین سرعت گرفته تأمین میشود. اخیراً اعلام شد که سوخت جت در کوبا به پایان رسیده و هواپیماها باید در کشورهای همسایه سوختگیری کنند.
روسیه و چین ضمن محکوم کردن اقدامات آمریکا علیه کوبا وعده دادهاند که علیرغم تحریمها به تأمین نفت خام و دیگر نیازهای کوبا ادامه میدهند. چین تأمین کمکهای غذایی و فناوری خورشیدی را برای تقویت شبکۀ انرژی کوبا متعهد شده است. نشانههایی نیز در دست است که از افزایش کمکهای نظامی روسیه به کوبا حکایت میکند. از جملۀ این تجهیزات نظامی میتوان به سامانههای پدافند هوایی اشاره کرد که قبلاً در اختیار ونزوئلا قرار گرفته بود، اما ارتش ونزوئلا نتوانست از آنها در جریان عملیات ربودن مادرو و همسرش استفاده کند. گفته میشود که ونزوئلاییها برای بهکارگیری این سامانهها آموزش کافی ندیده بودند. روسیه قصد دارد اطمینان حاصل کند که این اشتباه در کوبا تکرار نمیشود. گزارشهایی نیز در دست است که چین قصد دارد در پاسخ به تحریم کوبا توسط آمریکا بخش بزرگی از اوراق قرضۀ خزانهداری آمریکا را به فروش برساند و از این طریق دلار را تحت فشار قرار دهد.
بنا به گزارشها، کوبا در حال مذاکره برای بازگشایی اقتصاد در ازای سرنگون نشدن است. شبکهٔ تلویزیونی ایبیسی اینترنشنال ABC International گزارش داد که مذاکرات را آلخاندرو کاسترو اسپین، پسر رائول و برادرزاده فیدل، رهبری میکند.
دونالد ترامپ چندی پیش گفت که آمریکا همۀ ابزارهای فشار ممکن را علیه کوبا به کار گرفته است. بدین ترتیب، او اعتراف کرد که کوبا نهتنها آنطور که ترامپ ادعا میکند «دولت شکستخورده» نیست، بلکه دولتی است که در برابر حداکثر فشار از سوی قدرت اول جهان ایستادگی میکند. به گفتۀ رئیسجمهور کوبا، امپریالیسم فقط میتواند با تصرف نظامی کوبا و تبدیل آن کشور به ویرانه به اهدافش نایل شود: «کوبا، با توجه به تحولات اخیر بینالمللی، تدابیر لازم را برای دفاع از خود اتخاذ کرده است.» روزنامۀ والاستریت ژورنال چندی پیش فاش کرد که ترامپ قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۶ علیه کوبا وارد عمل شود.
برگرفته از وبگاه «اخبار روز»