سهشنبه ۱۴ بهمن ۱۴۰۴
اندیشهٔ نو: درگیریهای نظامی گستردهای که در دو سه هفتهٔ گذشته میان دولت مرکزی سوریه و نیروهای کُرد مستقر در منطقهٔ «روژاوا» یا همان «کردستان سوریه» روی داد جرقهٔ بحران جدیدی را در کشوری زد که پس از سالها جنگ داخلی، بهنسبت آرام به نظر میرسید.
کُردها یکی از بزرگترین اقلیتهای قومی سوریه هستند و حدود ۱۰ سال است که «نیروهای دموکراتیک سوریه» (SDF)، ائتلافی از گروههای اقلیت سوریه با محوریت کُردها، کنترل «روژاوا» را در دست دارند. این مناطق بعد از مبارزات این نیروها در کنار ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا درجهای از خودگردانی به دست آورده و نهادهای محلی خودشان را ایجاد کرده بودند.
نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کُردها نقشی اساسی در شکست دادن داعش ایفا کردند. اما آنها بار دیگر مجبور شدند برای بقا بجنگند، در حالی که دولت انتقالی احمد شرع، جهادی سابق، در تلاش برای سرکوب کردن اقلیتهای سوریه است.
با روی کار آمدن دولت جدید سوریه به ریاست احمد شرع در پاییز ۲۰۲۴، دولت سوریه بار دیگر درصدد برقراری حاکمیت مرکزی بر این مناطق برآمد، بهویژه آنکه SDF حدود یکچهارم قلمرو کشور و تمام میادین نفتی اصلی آن را کنترل میکرد.
در پی توقف مذاکرات و درخواست دولت شرع از نیروهای کُرد برای خروج از مناطق شهری، سرانجام در ۶ ژانویه درگیریها در شهر حلب آغاز شد. تبادل آتش و بمباران میان ارتش سوریه و نیروهای کُرد باعث کشته و زخمی شدن غیرنظامیان و آوارگی گستردهٔ مردم منطقه شد.
اما در نهایت روز جمعه ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ توافقی میان دولت سوریه و نیروهای کُرد به امضا رسید که به آتشبس دائمی منجر شد. انتظار میرود این توافق راه را برای ادغام نیروها و نهادهای کُرد در ساختار دولت سوریه هموار کند.
در بحبوحهٔ این درگیریها، نیروهای چپ در کشور عراق، در همسایگی سوریه- که هر دو جمعیت چشمگیری از اقلیت کُرد دارند- نگرانی خود را از اوضاعی که برای کرُدهای سوریه پیش آمد ابراز کردند. در ادامه، بیانیهٔ حزب کمونیست عراق را در ارتباط با رخدادهای اخیر در سوریه میخوانید.*
*****
حزب کمونیست عراق با نگرانی عمیق و احساس مسئولیت انقلابی تحولات پُرشتاب شمال و شرق سوریه را با دقت دنبال میکند. فروپاشی روند مذاکرات شکننده میان مقامات موقت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه و جایگزینی آن با تشدید در گیریهای نظامی وسیطرهٔ نیروهای دولتی بر مواضع راهبردی بار دیگر منطقه را در آستانهٔ دور تازهای از خشونت و بیثباتی قرار داده است.
چرخش از مسیر گفتوگوی سیاسی به راهحلهای نظامی و قهری نهتنها امکان کاهش تنش و حلوفصل مسالمتآمیز بحران را تضعیف میکند، بلکه پیامدهای سنگین انسانی بههمراه داشته است. موجهای گستردهٔ آوارگی از محلههای شهر حلب و مناطق پیرامونی آن مردم رنجدیدهٔ سوریه را پس از سالها جنگ و ویرانی با فشارهای طاقتفرسای معیشتی و ناامنی روزافزون مواجه ساخته است.
وخامت اوضاع زمانی ابعاد خطرناکتری به خود میگیرد که کنترل مراکز بازداشت مهم، از جمله زندان الشدادی و اردوگاه الهول، از دست رفته و عناصر تروریستی داعش موفق به فرار شدهاند. این رخنهٔ امنیتی تهدیدی جدّی و فرامرزی به شمار میآید که نهتنها امنیت سوریه، بلکه امنیت ملی عراق و کل منطقه را هدف قرار میدهد و ضرورت بسیجی هوشیارانه، سازمانیافته، و فراتر از واکنشهای سطحی و مقطعی را برجسته میسازد.
در چنین شرایط حساسی، حزب کمونیست عراق بار دیگر بر موضع اصولی و تغییرناپذیرش مبنی بر همبستگی فعال با مردم سوریه، نیروهای دموکراتیک آن کشور، و بهویژه مردم کُرد سوریه تأکید میکند. این حزب بر این باور است که تضمین حقوق ملی مردم کُرد و تحقق آن از طریق گفتوگوی جدّی، مسئولانه، و دموکراتیک یکی از ارکان اساسی دستیابی به ثبات پایدار، همزیستی ملی، و حفظ وحدت سرزمینی سوریه است.
حزب کمونیست عراق همچنین تصریح میکند که دستاوردهای سیاسی، اجتماعی، و اداری مناطق «ادارهٔ خودگردان شمال و شرق سوریه» دستاوردهایی ارزشمند و غیرقابلانکار بوده و بهمثابهٔ یکی از پایههای اصلی ثبات، دموکراسی، و مقابلهٔ مؤثر با تروریسم در سوریه عمل کردهاند. هرگونه تلاش برای تضعیف یا نابودی این دستاوردها از طریق زور و سلطهٔ نظامی تنها به تعمیق بحران، گسترش هرجومرج، و تضعیف چشمانداز راهحل سیاسی ملی، فراگیر، و دموکراتیک منجر خواهد شد.
از این رو، مسئولیت تاریخی همهٔ نیروهای ملی و مترقی سوریه ایجاب میکند که با رد رویکردهای اقتدارگرایانه و نظامیگرایانه در برابر هرگونه قیمومیت، مداخله، و تحمیل ارادهٔ قدرتهای منطقهیی و بینالمللی ایستادگی کنند و مسیر ساختن سوریهای دموکراتیک، مستقل، و متکی بر ارادهٔ مردم را در پیش گیرند، سوریهای که در آن عدالت اجتماعی، برابری حقوقی، و کرامت انسانی برای همه اقوام، مذاهب، و مؤلفههای جامعه تضمین شود و منطق سلاح جایش را به منطق سیاست و گفتوگو بسپارد.
همزمان، حزب کمونیست عراق بر ضرورت اتخاذ سیاستها و تدابیر قاطع، واقعبینانه، و مسئولانه از سوی دولت عراق برای حراست از مرزها و تأمین امنیت کشور تأکید میورزد، تدابیری بهدور از شتابزدگی، ملاحظات تنگنظرانهٔ سیاسی، یا وابستگی به محاسبات بیرونی. صیانت از عراق در برابر تکرار فاجعههای تلخ گذشته مستلزم هماهنگی امنیتی در بالاترین سطح، هوشیاری دائمی، و ارزیابی دقیق تهدیدهای ناشی از تحولات جبههٔ سوریه است، بهگونهای که کشور از پیامدهای فروپاشیهای امنیتی در کشورهای همسایه مصون بماند.
دفتر سیاسی حزب کمونیست عراق ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶
*برگرفته از وبگاه «به پیش»