دونالد ترامپ (راست) و نارندرا مودی در کاخ سفید. ۱۳ فوریه ۲۰۲۵. عکس از رویترز.
دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴
فریبرز شایگان – اندیشهٔ نو: در پی تماس تلفنی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و نارندرا مودی، نخستوزیر هند، دو طرف اعلام کردند که به توافق تجاری مهم و بلندمدتی دست یافتهاند و آن را نقطهٔ عطفی در روابط اقتصادی دو کشور توصیف کردند. بر اساس این توافق، آمریکا تعرفهٔ عوارض گمرکی متقابل بر واردات کالاهای هندی را از ۲۵درصد به ۱۸درصد کاهش میدهد و هند نیز در مقابل تعهدهایی را در حوزهٔ انرژی و تجارت دوجانبه میپذیرد.
تعرفهٔ ۵۰درصدی آمریکا بر واردات کالاهای هندی نیز، که در سال ۲۰۲۵ مطرح شده بود و هیچگاه به مرحلهٔ اجرا نرسید، با توافق تجاری روز دوشنبه ۲ فوریه ۲۰۲۶ (۱۳ بهمن) عملاً کنار گذاشته و از دستور کار آمریکا حذف شد. این تعرفهٔ ۵۰درصدی شامل ۲۵درصد تعرفهٔ گمرکی متقابل بین دو کشور و ۲۵درصد مالیات گمرکی بهخاطر خریدن نفت از روسیه بود.
تغییر درصد تعرفههای گمرکی بیدرنگ به مرحلهٔ اجرا گذاشته شد و به گفتهٔ ترامپ، در یادداشتی که در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، این اقدام برای کاهش عوارض گمرکی «از سر دوستی و احترام به نخستوزیر مودی و به درخواست او» صورت گرفت.
در حوزهٔ انرژی، هند پذیرفت خرید نفت از روسیه را متوقف کند. در عوض، هند واردات انرژی از آمریکا و احتمالاً ونزوئلا را افزایش خواهد داد.
هند تا حد بسیار زیادی به واردات نفت متکی است و حدود ۹۰درصد نیازش را وارد میکند. وارد کردن نفت ارزانتر روسیه، بهخصوص پس از تحریمهای غرب بر صادرات انرژی روسیه، به کاهش هزینههای واردات هند کمک زیادی کرده است.
بهعلاوه، در حوزهٔ تجارت بینالمللی، هند متعهد شد میزان خرید کالاهای آمریکایی را افزایش دهد. به گفتهٔ مقامات هندی و آمریکایی، این توافق مسیر را برای افزایش تجارت در حوزههای فناوری، کشاورزی، و انرژی هموار میکند. به نقل از ترامپ، گفته میشود مبلغ این خریدها بیش از ۵۰۰میلیارد دلار خواهد بود.
نارندرا مودی اعلام کرد که کاهش تعرفههای گمرکی «فرصتی تازه برای تقویت صادرات و حمایت از تولید ساخت هند» فراهم میکند. مودی در یادداشتی در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت: ««خوشحالم که امروز با دوست عزیزم رئیسجمهور ترامپ صحبت میکنم. خوشحالم که محصولات ساخت هند اکنون تعرفهٔ کاهشیافتهٔ ۱۸درصدی خواهند داشت. تشکر فراوان از رئیسجمهور ترامپ به نمایندگی از ۱٫۴میلیارد مردم هند برای اعلام این توافق فوقالعاده.»
سوبراهمانیام جایشانکار، وزیر خارجهٔ هند، نیز این توافق را «شتابدهندهٔ رشد، اشتغال، و نوآوری» توصیف کرد.
دولت ترامپ این توافق را «پایان یک سال اختلاف تجاری» و «بازتنظیم روابط اقتصادی» با هند دانست. تحلیلگران آمریکایی این توافق را گامی راهبردی برای کاهش نفوذ انرژی روسیه در بازارهای آسیایی ارزیابی کردهاند.
کاهش تعرفههای اعلامشده در توافق جدید آمریکا و هند چند روز پس از نهایی شدن مادر همهٔ توافقها میان هند و اتحادیهٔ اروپا بر سر تجارت آزاد صورت میگیرد که پس از نزدیک به دو دهه مذاکره به سرانجام رسید و بر زندگی و کار دو میلیارد نفر تأثیر خواهد داشت. آن توافق نقطهٔ عطفی در همکاریهای اقتصادی و ژئوپلیتیک بین اتحادیهٔ اروپا و هند در ادامهٔ تغییراتی که سیاستهای دولت ترامپ در نظم تجاری و ژئوپلیتیک جهان ایجاد کرده است ارزیابی شد.
و حالا هند با آمریکا نیز به توافق تجاری میرسد. به نظر میآید در این میان هند است که از رقابتهای آمریکا و اتحادیهٔ اروپا به سود خودش بهره میگیرد.
شاید این توافق فقط یک معاملهٔ تجاری نباشد، بلکه بخشی از معماری جدید روابط آمریکا–هند باشد که میتواند هدفهای چندجانبهای داشته باشد، از جمله تقویت زنجیرههای تأمین مشترک، کاهش وابستگی هند به انرژی روسیه، افزایش نفوذ اقتصادی آمریکا در جنوب آسیا، و ایجاد ثبات در روابط تجاری پس از یک دورهٔ تنش و تعرفهگذاریهای متقابل بین دو کشور. به همین دلیل، برخی از رسانههای جهانی این توافق را «نقطهٔ عطفی در دیپلماسی اقتصادی ۲۰۲۶» توصیف کردهاند.
در مجموع، توافق تجاری جدید آمریکا و هند بازتنظیم مهمی در روابط اقتصادی دو کشور است که شامل کاهش تعرفههای گمرکی، تعهدهایی در حوزهٔ خرید انرژی، و گسترش تجارت در حوزههای گوناگون میشود. این توافق نهتنها به اختلاف تجاری یکسالهٔ هند و آمریکا پایان داد، بلکه مسیر همکاریهای گستردهتر اقتصادی و ژئوپولیتیک بین این دو کشور را فعلاً هموار کرد.