معترضان روز شنبه ۲۷ دی در مقابل کنسولگری آمریکا در نوک، پایتخت گرینلند، برای مخالفت با سیاست رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ در برخورد با گرینلند گرد هم آمدند. عکس از اوگنی مالولتکا/آسوشیتدپرس
یکشنبه ۲۸ دی ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: به گزارش خبرگزاری سیبیسی کانادا به نقل از رویترز، هشت کشور اروپایی عضو ناتو شامل دانمارک، فنلاند، فرانسه، آلمان، هلند، نروژ، سوئد، و بریتانیا با انتشار بیانیهای مشترک تصمیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مورد اعمال تعرفهٔ گمرکی ۱۰درصدی علیه واردات از این کشورها را محکوم کردند. در این بیانیه که روز یکشنبه منتشر شد بر «همبستگی کامل» هشت دولت مذکور با پادشاهی دانمارک و مردم گرینلند تأکید شده و هشدار داده شده است که تهدیدهای تجاری دولت آمریکا میتواند روابط فراآتلانتیک را وارد «سراشیبی خطرناک» کند.
در بخشی از این بیانیه آمده است: «ما بهعنوان کشورها عضو ناتو به تقویت امنیت شمالگان بهمثابهٔ منافع فراآتلانتیک مشترک متعهدیم. رزمایش از پیش هماهنگشدهٔ دانمارک با نام «پایداری شمالگان» همراه با متحدان واکنشی به همین ضرورت است. تهدید علیه هیچکسی نیست.»
همچنین گفته شده است که «در ادامهٔ روندی که هفتهٔ پیش آغاز شد، ما برای گفتوگو بر اساس اصول استقلال و یکپارچگی سرزمینی، که ما قاطعانه از آن حمایت میکنیم، آمادهایم.»
زمینهٔ بحران
ترامپ روز شنبه ۲۷ دی اعلام کرد کشورهایی که با طرح او برای خریدن گرینلند مخالفت کنند با عوارض واردات به آمریکا روبهرو خواهند شد. او گرینلند را برای امنیت ملی آمریکا «ضروری» توصیف خوانده است و بهنظر میرسد از ابزار اعمال عوارض گمرکی برای فشار آوردن بر دانمارک و دیگر متحدان اروپایی استفاده میکند تا آنها را به مذاکره دربارهٔ تسلط بر این بزرگترین جزیرهٔ جهان وادار کند.
این تهدیدها در حالی مطرح شد که هزاران نفر از مردم گرینلند در مقابل کنسولگری آمریکا در نوک، پایتخت گرینلند، تجمع و به سیاستهای دولتهای ترامپ اعتراض کردند. همزمان، چند کشور اروپایی نیز نیروهایشان را برای آموزشهای امنیتی در قطب شمال به گرینلند اعزام کردهاند. دولت آمریکا این اقدام را نشانهٔ مخالفت با سیاستهایش تلقی کرده است، اما کشورهای اروپایی تأکید دارند که این رزمایشها بخشی از همکاریهای ناتو و با هدف تقویت امنیت منطقهیی انجام میشود.
واکنشهای بینالمللی
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیهٔ اروپا، هشدار داد که تشدید تنش میان آمریکا و اروپا میتواند به سود چین و روسیه تمام شود و تأکید کرد که مسائل امنیتی گرینلند باید در چارچوب ناتو حلوفصل شود. او افزود که وضع عوارض گمرکی بر واردارت از کشورهای اروپایی متحد آمریکا «رفاه مشترک» در دو سوی آتلانتیک را تهدید میکند.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، نیز با ابراز نگرانی از «افزایش تنش» از جانب آمریکا اعلام کرد که کشورش از حاکمیت دانمارک و مردم گرینلند حمایت میکند و افزود که امنیت این منطقه باید از طریق همکاریهای ناتو تضمین شود. او گفت که این موضوع را در دیدار احتمالی با ترامپ در نشست داووس مطرح خواهد کرد.
حتی برخی از متحدان سیاسی ترامپ در اروپا نیز از این تصمیم ترامپ انتقاد کردند. جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، این اقدام را «اشتباه» خواند و گفت اعزام نیروهای اروپایی به گرینلند اقدامی علیه آمریکا نبوده است. جردن باردلا، رهبر حزب راست افراطی فرانسه، نیز تهدیدهای ترامپ را «باجگیری تجاری» توصیف کرد و خواستار تعلیق توافق گمرکی سال گذشته با آمریکا شد.
در بریتانیا نیز احزاب گوناگون، از جمله حزب راستگرای «رفورم» (Reform UK)، با تهدیدهای ترامپ مخالفت کردند. نایجل فاراژ، رهبر این حزب، نوشت که این عوارض گمرکی به اقتصاد بریتانیا آسیب میزند، هرچند از انتقاد مستقیم از طرح ترامپ برای خریدن گرینلند خودداری کرد. کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، نیز این اقدام را «کاملاً اشتباه» دانست و گفت دولتش موضوع را مستقیماً با کاخ سفید پیگیری خواهد کرد.
پیامدهای احتمالی
تحلیلگران معتقدند این بحران میتواند پیامدهای گستردهای برای آیندهٔ روابط آمریکا و اروپا داشته باشد، از جمله:
* تضعیف انسجام ناتو
* ایجاد چالشهای حقوقی در چارچوب بازار واحد اتحادیهٔ اروپا
* افزایش رقابت ژئوپولیتیک در قطب شمال
* تقویت نفوذ چین و روسیه در شکافهای ایجادشده میان متحدان غربی
وزیران امور خارجی دانمارک و نروژ قرار است در نشست خبری مشترکی در اسلو، پایتخت نروژ، به این بحران بپردازند.