توافق‌نامهٔ تاریخی تجارت آزاد کشورهای آمریکای جنوبی با اتحادیهٔ اروپا پس از ۲۵ سال مذاکره

شنبه ۲۷ دی ۱۴۰۴

آ. نعمت‌زاده – اندیشهٔ نو: مرکوسور و اتحادیهٔ اروپا بالاخره پس از ۲۵ سال مذاکره توافق‌نامهٔ تاریخی تجارت آزاد را در آسونسیون، پاراگوئه، امضا کردند.

مرکوسور (Mercosur) یا «بازار مشترک جنوبی» یک ائتلاف منطقه‌یی گمرکی در آمریکای جنوبی است که در سال ۱۹۹۱ و در آسونسیون، پایتخت پاراگوئه شکل گرفت، همین‌جایی که امروز توافق‌نامهٔ مشترک با اتحادیهٔ اروپا امضا شد. محل دفتر مرکزی این ائتلاف در مونته‌ویدئو پایتخت اروگوئه است.

کشورهای آرژانتین، برزیل، پاراگوئه، و اروگوئه و بولیوی اعضای پیوستهٔ این ائتلاف‌اند و عضویت ونزوئلا فعلاً‌ به حالت تعلیق درآمده است. شماری از دیگر کشورهای آمریکای جنوبی نیز عضو وابسته به این ائتلاف‌اند، از جمله شیلی و کلمبیا و پاناما و اکوادور و پرو. مکزیک و نیوزیلند جزو کشورهای ناظر در این ائتلاف‌اند.

توافقی که روز شنبه ۲۷ دی امضا شد بزرگ‌ترین منطقهٔ تجارت آزاد جهان را ایجاد می‌کند. سانتیاگو پنا، رئیس‌جمهور پاراگوئه، گفت که این توافق به میلیون‌ها نفر سود خواهد رساند و تعهد پاراگوئه را به یکپارچگی و همکاری جهانی تأیید می‌کند.

هدف این توافق برداشتن موانع گمرکی و تعرفه‌های وارداتی میان ۳۱ کشور است که مجموع تولید ناخالص داخلی آنها حدود ۲٫۹تریلیون دلار است.

برآورد می‌شود که تقریبا ۹۲٪ از تجارت در مدت تا ۱۵ سال از عوارض گمرکی معاف خواهد شد، هرچند سهمیه‌های سختگیرانه‌تری برای بخش‌های حساس مانند کشاورزی و صنایع سنگین اعمال خواهد شد.

به این ترتیب، صادرات اتحادیهٔ اروپا به مرکوسور می‌تواند ۳۹٪ افزایش یابد، در حالی که صادرات این ائتلاف آمریکای جنوبی به اروپا ۱۷٪ افزایش خواهد یافت که به ترتیب معادل ۴۸٫۷میلیارد و ۸٫۹میلیارد یورو است.

این توافق در شرایطی امضا شد که سیاست تجاری تهاجمی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، همچنان ادامه دارد. در همین روز ترامپ اعلام کرد که عوارض ۲۵درصدی بر کشورهایی (در اروپا) اعمال خواهد کرد که در مانورهای نظامی گرینلند شرکت دارند.

در واکنش به این اقدام ترامپ، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، تأکید کرد: «ما تجارت منصفانه را به وضع تعرفه‌های گمرکی ترجیح می‌دهیم؛ ما شراکت بلندمدت را به انزوا ترجیح می‌دهیم.»

فون در لاین در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «۲۵ سال کار. توافق اتحادیهٔ اروپا-مرکوسور دستاورد یک نسل است. برای منفعت نسل‌های آینده. زنده باد دوستی میان ملت‌ها و قاره‌های ما!»

او همچنین تأکید کرد که این توافق اشتغال، فرصت‌های اقتصادی، حفاظت از محیط‌زیست، و اقدام اقلیمی برای مقابله با تغییرات آب‌وهوایی نامطلوب را افزایش خواهد داد.

آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، نیز گفت که با امضا شدن این توافق «ما به تحقق رؤیای مشترکی که یک‌ربع قرن پیش آن را آغاز کردیم بسیار نزدیک شده‌ایم.»

او تأکید کرد که هدف این توافق «تقویت بیشتر پیوندهای اقتصادی و سیاسی مناطق ما» و ایجاد بازاری با دسترسی به بیش از ۷۲۰میلیون مصرف‌کننده (۲۷۰میلیون در آمریکای جنوبی و ۴۵۰میلیون در اروپا) است.

امضاکنندگان این توافق نمایندگان دولت‌های کشورهای عضو مرکوسور و ماروس سفکوویچ، کمیسر اروپایی تجارت و امنیت اقتصادی، بودند.

فون در لاین، کوستا، و رؤسای دولت‌های ائتلاف مرکوسور در آمریکای جنوبی- سانتیاگو پنا (پاراگوئه)، خاویر میلی (آرژانتین)، و یاماندو اورسی (اروگوئه)- شاهدان افتخاری در مراسم امضا کردن توافق‌نامه بودند.

لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، در این مراسم حضور نداشت، اما مائورو ویرا، وزیر امور خارجی،‌ نمایندهٔ او در مراسم امضای رسمی توافق‌نامه بود.

لولا پیش از مراسم جلسه‌ای در ریو دو ژانیرو با فون در لاین و کوستا برگزار کرد. رئیس کمیسیون اروپا از رهبری او در مراحل پایانی مذاکرات ستایش کرد.

اورسی، رئیس‌جمهور اروگوئه، تأکید کرد که «برخی توافق‌نامه‌ها زمانی امضا می‌شوند که شرایط ایده‌آل باشد، برخی دیگر زمانی که شرایط ایجاب کند، و برخی دیگر به این دلیل که باور جدّی وجود دارد که حفظ آنها در طول زمان ارزش دارد. این یکی از آنهاست.»

او افزود که متن توافق «می‌گوید که ما به اجماع پایدار باور داریم، به قانون اساسی‌ها باور داریم، و به ساختن نظمی بین‌المللی مبتنی بر قوانین، پیش‌بینی‌پذیری و همکاری ادامه می‌دهیم.»

پس از امضای توافق‌نامه، کشورهای امضاکنندهٔ آمریکای جنوبی و نیز پارلمان اروپا باید متن توافق را تصویب کنند. مذاکرات مربوط به توافق مرکوسور اواخر سال گذشته (۲۰۲۴) به پایان رسید و یک هفته پیش نیز ۲۷ کشور عضو اتحادیهٔ اروپا با اکثریت آرا به نفع این توافق‌نامه رأی دادند.