کیوان حسینی در شبکهٔ ایکس
سهشنبه ۲۳ دی ۱۴۰۴
حتی اگر ترامپ در روزهای آینده اجازهٔ حملههایی به ایران را صادر کند، هدفش لزوماً تغییر جمهوری اسلامی یا حمایت از معترضان نخواهد بود، بلکه اولویتش تغییر رفتار حکومت ایران در مسیری است که منافع آمریکا تأمین شود.
این یک برداشت شخصی یا تحلیل تکراری از سیاست خارجی آمریکا نیست، بلکه نتیجهگیری از یک سند بسیار مهم است که دولت ترامپ در ماه نوامبر منتشر کرد.
در سند «استراتژی امنیت ملی»، که حدود دو ماه پیش دولت ترامپ منتشر کرد، آمریکا بهصراحت میگوید که سیاستهای دولتهای قبلی آن کشور را در عرصهٔ «فشار برای دموکراسی، حقوق بشر، و تغییر نظامهای سیاسی» در خاورمیانه اشتباه میداند و از این پس کشورهای منطقه «همانگونه که هستند» پذیرفته میشوند، نه آنگونه که غرب دوست دارد باشند.
در این سند آمده بود که خاورمیانه دیگر «مرکز ثقل» سیاست امنیتی آمریکا نیست. نه به این معنا که این منطقه اهمیت ندارد، بلکه به این معنا که واشنگتن دیگر قصد ندارد برای آن هزینهٔ استراژیک دائمی بدهد. یعنی در سطح استراتژیک، نه دموکراسی، نه حقوق بشر، و نه حتی ماهیت نظام سیاسی کشورهایی مثل ایران دیگر اولویت اصلی آمریکا نیست.
اولویت با ثبات، مهار تهدید، و مهمتر از همه منافع اقتصادی و سرمایهگذاری است.
در همین چارچوب، سند تأکید میکند که آمریکا قصد ندارد «ملتسازی»، «تغییر رژیم»، یا «تحمیل ارزشها» را دنبال کند. اگر تغییری رخ دهد، باید «ارگانیک» و از درون باشد، نه با فشار یا مداخلهٔ خارجی.
حالا این را بگذارید کنار اتفاقهای دو هفتهٔ اخیر ایران. سند امنیت ملی ۲۰۲۵ کاملاً خلاف مداخلهای را که ترامپ وعده داده بود تجویز میکند. در این سند حتی یک بار هم حمایت عملی از اعتراضهای داخلی کشورها بهعنوان اولویت امنیتی آمریکا تعریف نشده است. برعکس، سند تأکید دارد که آمریکا باید از درگیر شدن در «مسائل داخلی کشورها» پرهیز کند، مگر آنکه منافع مستقیم امنیتی یا اقتصادیاش به خطر بیفتد. کشته شدن معترضان، فینفسه، چنین تعریفی پیدا نمیکند.
به بیان سادهتر، وعدهٔ ترامپ دربارهٔ «مداخله در صورت کشتار معترضان» بیشتر مصرف رسانهیی و بازدارنده دارد، نه پشتوانهٔ استراتژیک. در منطق این سند، پرسش اصلی واشنگتن این نیست که آیا جمهوری اسلامی دموکراتیک است یا نه؟ بلکه این است که آیا این حکومت تهدید غیرقابل کنترل ایجاد میکند یا مانع منافع اقتصادی آمریکا میشود؟ اگر پاسخ منفی باشد، فرقی نمیکند نظام سیاسی ایران تغییر کند یا نکند. آنچه اهمیت دارد ثبات، مهار بحران، باز بودن مسیرهای اقتصادی، و امکان کسب سود است. جمهوری اسلامی نیز با آگاهی کامل از این استراتژی، در اوج کشتار مردم در خیابانهای ایران، با ترامپ تماس گرفته تا مذاکره کند.