چهارشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴
دولت چهاردهم سرانجام آستینها را برای آنچه «اصلاح بزرگ ارزی» مینامد بالا زد، اما بوی تُند تورم زودتر از اعتبار کالابرگها به مشام مردم رسید. اعلام خبر واریز اعتبار چهارماهه (۴میلیون تومان برای هر نفر) به حساب ۸۰میلیون ایرانی در ظاهر حرکت حمایتی بیسابقهای است، اما واقعیتهای پشت پردهٔ اقتصاد روایتی متفاوت و تلخ را بازگو میکند. در واقع ما با سیاست حمایتی روبهرو نیستیم، بلکه با «توزیع سازمانیافتهٔ فقر» مواجهیم.
یک میلیون تومانی که پیشپیش خرج شد
سخنگوی دولت در حالی با لبخند از واریز یارانهٔ یکمیلیونی سخن میگوید که همزمان اعتراف میکند قیمت اقلام اساسی نظیر روغن، مرغ، و تخممرغ افزایش زیادی خواهد داشت. این دقیقاً همان نقطهای است که اقتصاددانان «تورم انتظاری» میخوانند. وقتی دولت اعلام میکند که رقم افزایش قیمتها را «پیشاپیش» پرداخت کرده، عملاً به بازار چراغ سبز نشان میدهد که قیمتها را به سطحی فراتر از یارانهٔ پرداختی برساند. تجربهٔ تاریخی نشان داده است که یارانههای نقدی و اعتباری در ایران همواره از اسب سرکش تورم جا ماندهاند، درست مثل یارانهٔ ۴۵هزار تومانی که روزی معادل ۴۵ دلار بود و امروز برای خرید یک لیتر شیر یا دو سه تا تخممرغ هم کافی نیست.
توزیع فقر
منتقدان معتقدند کالابرگ الکترونیک شهروند را از «بازیگر اقتصادی» به «مستمریبگیر دولتی» تبدیل میکند. در واقع، دولت بهجای اصلاح ساختار تولید و مهار غول نقدینگی، ترجیح داده است با پخش پول (اعتباری) صورتمسئلهٔ فقر را پاک کند، غافل از اینکه این اعتبارها خودش سوخت موتور تورم در ماههای آینده خواهد بود.
شکاف عمیق میان خط فقر و محاسبات دولتی
تناقض بزرگ در ابلاغیههای اخیر نهفته است. در حالی که برای تأمین منابع کالابرگ یارانهٔ دهکهای هشتم تا دهم حذف شده است، سقف درآمدی برای «مرفه» تلقی شدن یک خانوادهٔ چهارنفره حدود ۴۸میلیون تومان تعیین شده است. نگاهی به هزینههای مسکن، بهداشت، و آموزش در کلانشهرها نشان میدهد که این عدد نه مرز رفاه، بلکه خودِ «خط فقر» است. دولت با حذف حمایت از این لایههای میانی عملاً طبقهٔ متوسط را به کام فقر مطلق میکشاند تا بتواند به دهکهای پایینتر کالابرگ بدهد، سیاستی که نتیجهای جز همسانسازی فقر در کل جامعه نخواهد داشت.
پایان اعتبار یا آغاز سقوط؟
حذف ارز ترجیحی و تکنرخی کردن ارز، آن هم با دلار در کانال ۱۴۰هزار تومانی، جراحی سنگینی است که بیمار آن، یعنی «معیشت مردم»، نای تحمل دردش را ندارد. کالابرگ یکمیلیون تومانی شاید برای چند هفته بهعنوان مُسکن عمل کند، اما با تخلیه شدن حبابهای قیمتی در بازارهای موازی، مردم بهزودی متوجه خواهند شد که آنچه به دست آوردهاند در برابر آنچه از جیبشان (قدرت خرید) ربوده شده ناچیز است.
برگرفته از گزارش رویداد۲۴