گزارش ۲۰۲۵ «آزادی اینترنت»
یکشنبه ۱۴ دی ۱۴۰۴
🔸گزارش «آزادی اینترنت ۲۰۲۵» بنیاد فریدوم هاس (Freedom House) میگوید که در ۲۰۲۵ آزادی اینترنت برای پانزدهمین سال متوالی در جهان کاهش یافته است. در حالی که زمانی تصور میشد اینترنت ابزاری برای دموکراسیخواهی است، اکنون به سلاحی قدرتمند در دست اقتدارگرایان برای تثبیت قدرت بدل شده است.
روند جهانی: نقشه جغرافیایی سرکوب
🔸از میان ۷۲ کشور که در این دوره (ژوئن ۲۰۲۴ تا مه ۲۰۲۵) مورد بررسی قرار گرفتهاند شرایط در ۲۷ کشور بدتر شده است.
🔸در حال حاضر فقط ۱۸ کشور در وضعیت «آزاد» قرار دارند. ۳۲ کشور «نسبتاً آزاد» و ۲۲ کشور دارای فضای «غیرآزاد» هستند.
🔸بنگلادش بهدلیل جنبش دانشجویان شاهد بیشترین پیشرفت بود و ایسلند همچنان آزادترین کشور جهان شناخته میشود.
روشهای اقتدارگرایان برای مهار اینترنت
🔸گزارش نشان میدهد که رهبران اقتدارگرا شیوههای خودشان برای کنترل کردن اطلاعات را بسیار پیچیده کردهاند. این روشها شامل سه لایهٔ اصلی است:
🔸سرکوب سخت و بازداشت: در ۵۷ کشور، کاربران بهدلیل پُستهای آنلاین در موضوعهای سیاسی یا مذهبی زندانی شدهاند.
🔸دستکاری اطلاعات (Information Manipulation): این شاخص بیشترین اثر را در اُفت آزادی در ۱۵ سال گذشته داشته است. دولتها از طریق «ارتشهای سایبری»، مفسران مزدور، و سایتهای خبری جعلی، که ظاهر رسانههای معتبر را تقلید میکنند، افکار عمومی را منحرف میکنند.
🔸سلاح هوش مصنوعی: استفاده از مدلهای زبانی بزرگ (LLM) برای تولید انبوه اخبار جعلی و شناسایی مخالفان در فضای مجازی به رویهای معمول تبدیل شده است.
وضع ایران
🔸ایران با امتیاز ۱۳ از ۱۰۰ در کنار چین و میانمار بستهترین فضای اینترنت جهان را دارند. جایگاه ایران در این گزارش با چند محور کلیدی تحلیل شده است:
🔹رتبه و امتیاز: ایران در ردهبندی جهانی در پایینترین سطح قرار دارد و وضع آن «غیرآزاد» (Not Free) توصیف شده است.
🔹رؤیای «هوش مصنوعی حکومتی»: گزارش به پروژهای اشاره میکند که در مارس ۲۰۲۵ جمهوری اسلامی بهعنوان «پلتفرم ملی هوش مصنوعی» معرفی کرد. هدف این پروژه بهصراحت این است که حتی در صورت قطع شدن کامل ایران از اینترنت جهانی، زیرساختهای داخلی به کارشان ادامه دهند.
🔹ممنوعیت استارلینک: ایران برای جلوگیری از نفوذ اینترنت آزاد در ژوئن ۲۰۲۵ به ممنوعیت کامل استفاده از استارلینک رأی داد تا از هرگونه دسترسی ماهوارهیی غیرقابل کنترل جلوگیری کند.
🔹کنترلهای همهجانبه: طبق جدول شاخصهای فریدوم هاس، ایران همهٔ ابزارهای سرکوب را به کار گرفته است: از مسدود کردن شبکههای اجتماعی و فیلترینگ محتوای سیاسی-مذهبی تا حملههای فیزیکی به کاربران و بازداشتهای طولانیمدت.
🔸یکی از نگرانیهای گزارش پایان دوران «ناشناسی» در اینترنت است. حتی در کشورهای دموکراتیک مانند استرالیا و بریتانیا قوانین جدید احراز هویت (به بهانهٔ محافظت از کودکان) وضع شده است که میتواند حریم خصوصی بزرگسالان را نیز به خطر بیندازد. در کشورهایی مانند ایران و چین این قوانین مستقیماً برای شناسایی و مجازات منتقدان استفاده میشود.
🔸آمار تکاندهنده: ۸۱درصد از کاربران اینترنت در جهان در کشورهایی زندگی میکنند که در آنها افراد بهدلیل پُستهای آنلاین دربارهٔ مسائل سیاسی، اجتماعی، یا مذهبی بازداشت شدهاند.
🔸کشتار و خشونت: ۷۰درصد از کاربران در کشورهاییاند که در آنها افراد بهدلیل فعالیتهای آنلاین مورد حملهٔ فیزیکی قرار گرفته یا کشته شدهاند.
🔸فراگیری ارتشهای سایبری: ۷۰درصد از کاربران جهانی در کشورهایی زندگی میکنند که در آنها دولتها از مفسران مزدور برای دستکاری بحثهای آنلاین استفاده میکنند.
🔸بر اساس گزارش ۲۰۲۵، اینترنت دیگر آن فضای باز و بیطرف سابق نیست. دولتهای اقتدارگرا با سرمایهگذاری بر روی زیرساختهای ملی و هوش مصنوعی در حال دیوارکشی دور شهروندانشان هستند.
برگرفته از کانال تلگرامی اصل۲۰