یکشنبه ۱۴ دی ۱۴۰۴
فریبرز شایگان – اندیشهٔ نو: حملهٔ نظامی اخیر آمریکا به ونزوئلا و ربودن و به اسارت گرفتن رئیسجمهور آن کشور نگرانیها در اروپا دربارهٔ احتمال تلاش دولت ترامپ برای تصرف گرینلند را افزایش داده و واکنشهای تند دیپلماتیک در دانمارک را در پی داشته است.
خانم مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، با صدور پیامی قاطع در شامگاه یکشنبه ۱۴ دی از دولت آمریکا خواست به آنچه او «تهدیدها علیه یکی از نزدیکترین متحدان آمریکا» توصیف کرد پایان دهد.
فردریکسن در واکنش به سخنان اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بود که بار دیگر تأکید کرده است که آمریکا به گرینلند «کاملاً» نیاز دارد.
خود ترامپ روز یکشنبه ۱۴ دی به مجلهٔ آتلانتیک گفت: «ما قطعاً به گرینلند نیاز داریم.»
گرینلند، قلمرو خودمختار در چارچوب پادشاهی دانمارک، در سالهای اخیر مورد توجه فزایندهٔ دولتهای آمریکا قرار گرفته است. این جزیره بهدلیل موقعیت جغرافیایی و منابع طبیعیاش اهمیت راهبردی دارد.
مته فردریکسن روز یکشنبه گفت: «صحبت دربارهٔ نیاز آمریکا به تصرف گرینلند کاملاً بیمعنی است. آمریکا هیچ حقی برای الحاق هیچیک از سه کشور پادشاهی دانمارک ندارد.» اشارهٔ او به سه کشور دانمارک، گرینلند، و جزایر فارو است.
روزنامهٔ انگلیسی گاردین در مطلبی نوشت که نگرانیهای کشورهای جهان، از جمله دانمارک، پس از آن شدت گرفت که چهرههایی نزدیک به جریان «ماگا» به رهبری «دونالد ترامپ» آشکارا از عملیات ونزوئلا استقبال کردند و نگاهشان را بهسوی قلمرو دانمارکی گرینلند معطوف کردند.
به گزارش گاردین، چند ساعتی پس از عملیات آمریکا در ونزوئلا، کِیتی میلر، پادکستر راستگرای آمریکایی و همسر استیون میلر، معاون پرنفوذ رئیس دفتر سیاستگذاری دونالد ترامپ، در شبکهٔ اجتماعی ایکس تصویری تحریکآمیز از نقشهٔ گرینلند پوشیده در پرچم آمریکا را منتشر کرد و نوشت : «بهزودی».
ینس-فردریک نیلسن، نخست وزیر گرینلند، این فرسته را «بی احترامی» خواند. او در شبکهٔ ایکس نوشت: «روابط میان ملتها و کشورها بر پایهٔ احترام متقابل و حقوق بینالملل بنا شده است، نه بر حرکتهای نمادینی که جایگاه و حقوق ما را نادیده میگیرند.»
او همچنین گفت: «دلیلی برای وحشت کردن یا نگرانی وجود ندارد. کشور ما برای فروش نیست و آیندهٔ ما با فرستههای شبکههای اجتماعی تعیین نمیشود.»
یسپر مولر سورنسن، سفیر دانمارک در آمریکا، نیز در یادداشتی در شبکهٔ ایکس، ضمن «یادآوری دوستانه» روابط دفاعی دیرینه بین دو کشور، نوشت: «ما متحدان نزدیکی هستیم و باید به همکاریمان ادامه دهیم. امنیت آمریکا امنیت گرینلند و دانمارک هم است.»
سورنسن همچنین گفت که دانمارک در سال ۲۰۲۵ هزینههای دفاعیاش را افزایش داده و ۱۳٫۷میلیارد دلار به بودجهٔ نظامی اختصاص داده است «که میتواند در قطب شمال و اقیانوس اطلس شمالی استفاده شود. زیرا ما امنیت مشترکمان را جدّی میگیریم.» او افزود: «بله، ما انتظار داریم که به تمامیت ارضی پادشاهی دانمارک احترام کامل گذاشته شود.»
ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از تکذیب اقدام نظامی برای به دست آوردن کنترل گرینلند در زمانی که آمریکا و چین و روسیه برای کسب قدرت در قطب شمال تلاش میکنند خودداری کرده است، موضوعی که باعث نگرانیهای گستردهای در این جزیره شده است.
ترامپ در ماه مه در پاسخ به سؤالی دربارهٔ تسلط احتمالاً بهزور بر گرینلند به شبکهٔ تلویزیونی انبیسی (NBC) آمریکا گفت: «من توسل به زور را رد نمیکنم. نمیگویم که این کار را میکنم، اما هیچچیزی را رد نمیکنم. نه، نه در آنجا. ما به گرینلند خیلی نیاز داریم. عدهٔ مردم گرینلند بسیار کم است که ما از آنها مراقبت خواهیم کرد و آنها را عزیز میداریم و همهٔ این حرفها. اما ما برای امنیت بینالمللی به آن [سرزمین] نیاز داریم.»
مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، و ینس-فردریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند، در بیانیهای مشترک هرگونه ایدهٔ الحاق این جزیره به خاک آمریکا را رد کرده و تأکید کردهاند که مرزهای ملی و حاکمیت کشورها بر پایهٔ حقوق بینالملل استوار است.
جمعیت گرینلند حدود ۵۷هزار نفر است که بیشتر آنها خواهان استقلال از دانمارک هستند، اما نظرسنجی انجامشده در ماه ژانویه نشان میدهد که آنها هیچ تمایلی به پیوستن به ایالات متحد آمریکا ندارند.
با همهٔ اینها، پس از تحولات اخیر بهویژه در ونزوئلا، دیگر نمیتوان احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه گرینلند را بهسادگی نادیده گرفت.