نیکلاس مادورو در بازداشت پلیس مواد مخدر آمریکا در نیویورک. ۱۳ دی ۱۴۰۴.
یکشنبه ۱۴ دی ۱۴۰۴
اندیشهٔ نو: در روزهایی که نام ونزوئلا بار دیگر به صدر خبرها بازگشته است، واقعیت هنوز از شایعه پیشی نگرفته است، بلکه در مِهی از ابهام، هر دو در کنار هم حرکت میکنند. آنچه امروز با اطمینان میتوان گفت این است که اقدام آمریکا در ربودن رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش و آنچه در پی میآید و خواهد آمد نه وقوع رویدادی قاطع با نتایج پیشبینیشده، بلکه ادامهٔ بحرانی باز و در حال تحول و حلنشده است، بحرانی که نه به نقطهٔ انفجار رسیده و نه به نقطهٔ پایان.
در سطح خبرِ قابل اتکا، بعد از حملهٔ نظامی و آدمربایی آمریکاییها – که به ویران شدن چند ساختمان و کشته شدن دستکم ۴۰ نفر شد- بهرغم ادعای ترامپ در کنفرانس خبریاش که تیمی از آمریکاییها «مدتی ونزوئلا را اداره خواهند کرد»، هنوز هیچ انتقال قدرتی در ونزوئلا اعلام نشده و هیچ دولت تازهای کنترل آن کشور را به دست نگرفته است. ریاستجمهوری ونزوئلا همچنان در اختیار نیکلاس مادورو است، ساختار رسمی دولت پابرجاست، و طبق قواعد و قوانین ونزوئلا و تدارکی که دیده شده بوده، اکنون با حکم دیوان عالی عدالت ونزوئلا خانم دلسی رودریگز معاون اجرایی رئیسجمهور، ادارهٔ امور را در دست گرفته است.
گرچه ترامپ و وزیران جنگ و خارجی و رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا در کنفرانس خبری روز شنبه ۱۳ دی بخشی از عملیات نظامی و بمباران کاراکاس و ربودن رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش را توضیح دادند و دربارهٔ نقشههایی که برای آیندهٔ سیاسی ونزوئلا و استخراج و فروش منابع عظیم نفت آن کشور صحبت کردند، هنوز دولت آمریکا هیچ بیانیهٔ رسمی دربارهٔ این عملیات نظامی، «دستگیری» رئیس دولت ونزوئلا، یا پایان «وضعیت امنیتی» در آن کشور منتشر نکرده است.
(جالب است که در کنفرانس خبری روز شنبه وقتی از ترامپ دربارهٔ سپردن قدرت در ونزوئلا به خانم ماریا ماچادو– برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل ۲۰۲۵ و از هواداران ترامپ و حملهٔ نظامی آمریکا به ونزوئلا- سؤال کردند، گفت که این خانم مقبولیت کافی در میان مردم ونزوئلا ندارد و به درد این کار نمیخورد. البته شاید ترامپ و گروه همدستش نظرشان را در این باره عوض کنند، اما شاید این رفتار آن درس خوبی برای سرکردهٔ هواداران بازگشت رژیم گذشته به ایران باشد که همیشه دست به دامن قدرتهای خارجی و از جمله آمریکا برای بازگشت به قدرت بودهاند.)
برگردیم به ونزوئلا. نبودِ «خبر قطعی» دربارهٔ اوضاع ونزوئلا به معنای بازگشت آن کشور به وضع عادی نیست. آنچه دیده میشود ادامهٔ فضای امنیتی و سیاسیِ پُرتنشی است که در آن احتیاط- یا پرهیز سوگیرانه- رسانههای معتبر بیش از هر چیز خودنمایی میکند. رسانهها گزارش میدهند، اما از نتیجهگیریهای شتابزده پرهیز دارند، زیرا که هنوز نشانهای از جمعبندی سیاسی یا نظامی قطعی در دست نیست.
همین تعلیق است که میدان را برای روایتهای غیررسمی باز میکند. در شبکههای اجتماعی داستانهایی با جزئیات دقیق، اما بیمنبع، دستبهدست میشود: از کودتا و شکاف در پادگانها تا دستگیری و انتقال مخفیانهٔ رهبران. اما این روایتها هنوز به سطح روزنامهنگاری قابل ارجاع راه نیافته است، نه بهصورت خبر و نه حتی در قالب «گزارشهای تأییدنشده». فاصلهٔ میان آنچه گفته میشود و آنچه گفته نشده خود نشانهای از اوضاع کنونی است.
واقعیتِ قابلاتکا این است که بحران ادامه دارد، نه بهشکل نبردِ اعلامشده، بلکه بهصورت وضعیتی ناپایدار و معلق. در چنین وضعی، سیاستورزی پشت درهای بسته جریان دارد، زبان دیپلماسی محتاط است، و رسانهها منتظر نشانهای میمانند که بتواند مسیر را روشن کند: یا نشانهای از تشدید، یا علامتی از فروکش کردن.
تا آن زمان، ونزوئلا در همان برزخ آشنایش ایستاده است؛ جایی میان خبر و شایعه، میان انتظار و اضطراب. آنچه گذشته، بیش از هر چیز، ادامهٔ بحران است و آنچه پیشِ روست فعلاً ابهام و بیقانونی و قلدری و تلاش ملتها برای زندگی شایسته است.