تظاهرات مردمی در مشهد، ایران. ۱۱ دی ۱۴۰۴ (تصویر افزودهٔ اندیشه نو است.)
صادق کار
جمعه ۱۲ دی ۱۴۰۴
همانطور کە خیلیها از قبل انتظار داشتند، بەرغم تشدید سرکوب و اختناق، در این هفتە جنبش مردمی دیگری بر بستر نارضایتیهای عمیق و سراسری سر بر آورد کە چون زلزلەای پایەهای حکومت ستمگر و خودکامە را بە لرزە درآوردە است و استبداد، فقر، و بیعدالتی را دگر بارە به مبارزە طلبیدە است. آری، حرکت جنبشی مردم نشان داد کە مردم بەرغم سرکوب جنبشهای پیاپی متعدد از تلاش برای برچیدن بساط رژیم مستبد و فاسد خستە و ناامید نشدەاند و بیمی از سرنگون کردن انقلابی رژیم ندارند. این واقعیتی است کە آن را میشود در شعارها و مطالبات جنبش تازە بازشناخت.
جنبش اخیر اگرچە با جنبشهای انقلابی پیشین بهخاطر حضور لایەهایی از سرمایەداری ثروتمند تجاری تفاوتهای معیّنی دارد، با این اوصاف، بهواسطۀ حضور گستردۀ کسبۀ خرد و مردم نابرخوردار و بەشدت تحت فشار، از لحاظ مطالباتی در مسیر همان جنبشها قرار دارد.
نقطهٔ اشتراک اصلی شرکتکنندگان در جنبش مسائل اقتصادی و معیشتی است، اما از آنجا کە مشکلات معیشتی و اقتصادی خود ریشە در سیاست و ساختار حکومتی و فساد سیاسی و اقتصادی دارد، میشود ادعا کرد کە ماهیتاً بەمراتب سیاسیتر، رادیکالتر، و تودەییتر از جنبشهای پیشین است.
از واکنشهای متفاوت سریع حکومت نیز پیداست کە این جنبش رژیم را بسیار وحشتزدە نمودە و بە چارەجویی واداشتە است.
تاکتیک رژیم در حال حاضر ایجاد شکاف و تفرقەاندازی در میان طیفهای متنوع اجتماعی است کە در جنبش یا در حال حاضر حضور دارند، یا بالقوە آنها را نیروی این جنبش تلقی میکند.
انتصاب عجولانۀ عبدالناصر همتی بە سمت ریاست بانک مرکزی- کە خودش یکی از عوامل افزایش قیمت ارزهای خارجی و سقوط ارزش ریال است- بەرغم مخالفت بخشی از رژیم، کە در اصل آدم لایەهای فرادست سرمایەداری تجاری و اتاق بازرگانی بە حساب میآید و بە تبعیت از آنان خواستار تکنرخی کردن ارز، حذف یارانەها، و سیاستهای شوکدرمانی است، در واقع سیگنالی است بە تجار بزرگ برای ایجاد شکاف در جنبش. بنابراین، ممکن است در کوتاەمدت همتی بتواند نرخ ارز را اندکی کمتر از نرخ کنونی نگە دارد، اما بعید مینماید بتواند از سقوط ارزش ریال جلوگیری بە عمل آورد.
تجار بزرگ نیز خواهان تثبیت قیمت دلار حدود نرخ کنونی هستند و نە کاهش آن. کارشناسان اقتصادی متعدد سیاستهای اقتصادی نولیبرال نیز اعتقادی بە موفقیت و درست بودن سیاستهای جانبدارانۀ همتی و دولت پزشکیان ندارند و آن را مشکلگشا نمیبینند.
انتصاب سردار وحیدی بە سمت جانشینی فرماندهی کل سپاە، کسی کە در سرکوب بیرحمانۀ جنبش «زن، زندگی، آزادی» نقش هدایتگر را داشتە است، تنها سه روز بعد از شروع جنبش کنونی، شق دیگر تاکتیک رژیم را منعکس میکند.
سازش با تجار بزرگ [مقدمهٔ] سرکوب بدنۀ جنبش است. با این همە، از آنجا کە ابعاد نارضایتی بسیار گستردە، وضع رژیم بحرانیتر از گذشتە، و ارادۀ مردم برای پایان دادن بە بنبست سیاسی و رژیم حاکم بر کشور قویتر است، رژیم بەآسانی قادر بە سرکوب و مهار کردن این جنبش نیست.
با این اوصاف، پیروزی جنبش و همچنین سمتگیری اجتماعی آن بستگی بە حمایت همۀ گروەهای اجتماعی و مردم دارد. به همین دلیل، تلاش همهٔ آزادیخواهان و طرفداران عدالت اجتماعی باید در جهت تقویت و گسترش جنبش قرار گیرد. در این میان، نیروی چپ و دمکراتیک و جمهوریخواە موظف است برای تقویت این جنبش و اتحاد و همکاری میان خود نهایت تلاشش را بنماید.
برگرفته از وبگاه «به پیش»