زندهیاد کامران فانی (۲۵ فروردین ۱۳۲۳ - ۲۲ آذر ۱۴۰۴)
یکشنبه ۲۳ آذر ۱۴۰۴
او نیز گذشت از این گذرگاه
وان کیست که نگذرد بر این راه
استاد کامران فانی، مترجم، نسخهپژوه، فهرستنویس، و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی درگذشت.
این چهرهٔ بیبدیل ادبی-فرهنگی شخصیتی چندبُعدی داشت. شاید یکی از دقیقترین توصیفهایی که از این چهرهٔ فرهنگی ارائه شده است متعلق به زندهیاد داریوش شایگان باشد که دربارهٔ او چنین گفت:
«در توصیف عشقی که کامران فانی به فرهنگ میورزد، و احاطهٔ وسیعی که بر آن دارد، همواره تعبیر فرانسوی homme de Renaissance یا انسان عهد رنسانس را به یاد میآورم، یعنی مردانی که به همهٔ علوم و معارف روزگار خود احاطه داشتند و به معنای واقعی کلمه علّامه یا به زبان امروزی فرهیخته بودند. با کامران فانی میتوان از تئوری بیگ بنگ تـا فلسفه در فیزیک جدید، از فیزیک کوانتوم تا موسیقی قرون وسطای فرانسه و باروک ایتالیا، از نقاشی مکتب ونیز و مکتب هلندیهای قرن هفدهم، از ورمیر و ولاسکز سخن گفت. با او میتوان از قرآن، از عصر حجر، از نوسنگی، از ایتالیای قرن پانزدهم، از روسیهٔ قرن نوزدهم، و از آمریکا سخن گفت و سخنان سنجیده و منسجم او را شنید. سخنانی که نشان از غور و اندیشیدن عمیق در همهٔ خواندهها و دانستهها به مدد حافظهای قوی و ذهنی منضبط دارد، خصلتی نادر که بهویژه نزد صاحبنظران ایرانی- که در یک رشته تبحّر دارند و در رشتههای دیگر عامیاند- نایافتنیست، خصلتی که فانی را در ایران منحصربهفرد میسازد و همراه با دیگر خصائل فانی به او جهانبینی خاصی بخشیده است، جهانبینیای متکی بر تعامل، تسامح، بردباری، و بلندنظری.»
زندهیاد کامران فانی از چهرههای برجستهٔ دانشنامهنگاری نیز محسوب میشد. او علاقهٔ بسیاری به آثار مرجع داشت. ریشهٔ این علاقه به سالهای آغازین دههٔ ۵۰ خورشیدی یعنی به زمانی بازمیگشت که در قامت دانشجوی کارشناسی ارشد رشتهٔ کتابداری (علم اطلاعات و دانششناسی) همراه با یار دیرینهاش استاد بهاءالدین خرمشاهی در کلاس درس نوشآفرین انصاری در دانشکدهٔ علوم تربیتی دانشگاه تهران نشست و از همان هنگام بهعنوان کتابداری پاسخگو در راستای تحقق کتابداری اجتماعی کوشید و قلم زد.
علاقهٔ استاد کامران فانی به دانشنامهنویسی و آثار مرجع منجر به ارتباط مؤثر او با شورای کتاب کودک و فرهنگنامهٔ کودکان و نوجوانان شد که به اشکال مختلف ادامه داشت.
کامران فانی از مشاوران عمومی و همچنین مشاوران علمی و فنی طرح فرهنگنامهٔ کودکان و نوجوانان بود. او با همراهی و همکاری استاد نورالله مرادی در مدخلگزینی فرهنگنامه نقشی فائقه ایفا کرد. او بهعنوان عضو شورای مشورتی نخستین بار پیشنهاد تأسیس «شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه» را داد. این طرح و پیشنهاد نقشی مهم و اثرگذار در بقا و نشر فرهنگنامهٔ کودکان و نوجوانان داشت.
استاد کامران فانی پس از درگذشت دکتر عباس حرّی، و از جلد ۱۶ تا ۲۰، بهعنوان سیاستگذار و مشاور دبیر اجرایی فرهنگنامهٔ کودکان و نوجوانان- که در آن زمان بر عهدهٔ زندهیاد توران میرهادی قرار داشت- نقش آفرین بود و بررسی تعدادی از مقالات این دانشنامهٔ مرجع را بر عهده داشت.
شورای کتاب کودک و فرهنگنامهٔ کودکان و نوجوانان درگذشت این شخصیت بزرگ فرهنگی را به جامعهٔ ادبی و فرهنگی کشور و بهویژه جامعه کتابداران تسلیت عرض میکند.
روحشان شاد و یادشان گرامی
شورای کتاب کودک
۱۴۰۴/۹/۲۲