دوشنبه ۱۷ آذر ۱۴۰۴
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برندهٔ جایزۀ صلح نوبل ۲۰۲۳، در یادداشتی برای مجلهٔ تایم خطاب به جامعهٔ بینالمللی نوشته است: «ما در تلاشیم تا استبداد دینی [در ایران] را پایان دهیم و گذار از استبداد به دموکراسی را عملی کنیم. برای رسیدن به این هدف، از جامعهٔ مدنی ایران، رسانههای مستقل، و مدافعان حقوق بشر و حقوق زنان حمایت کنید، کسانی که در خط مقدم ساختن آیندهای عادلانه و دموکراتیک برای کشورشان هستند.»
متن کامل فارسی این یادداشت که در تاریخ ۵ دسامبر ۲۰۲۵ (۱۴ آذر ۱۴۰۴) در مجلهٔ تایم منتشر شده است به نقل از صفحهٔ ایکس نرگس محمدی چنین است:
مردم ایران آمادهٔ تغییر بنیادین هستند
حتی وقتی هیچ بمبی سقوط نمیکند مردم ایران آنچه را واقعاً میتوان صلح نامید تجربه نمیکنند، زیرا تحت حکومتی زندگی میکنند که هر جنبهای از زندگی شخصی و عمومی آنها را کنترل میکند.
صلح آنها با نظارت، کنترل، سانسور، بازداشتهای خودسرانه، شکنجه، و تهدید مداوم خشونتبار مختل میشود. این صلح توسط اقتصادی که فساد و ناکارآمدی و سوءمدیریت آن را تهی کرده، فشار تحریمها، اضطراب روزانهٔ تورم، گرانی، کمبود، و بیکاری و همچنین تخریب بیوقفهٔ محیطزیست ایران از بین میرود.
صلح نبود جنگ نیست، بلکه زیربنایی است که همهچیز باید بر آن بنا شود: دموکراسی، ثبات، رشد اقتصادی، تغییرات اجتماعی، و امکان وجود یک جامعهٔ مدنی کارآمد. اما پس از جنگ دوازدهروزه مردم ایران خود را در تقاطع جنگ رژیم علیه مردم خودش و جنگ دولتهای جمهوری اسلامی و اسرائیل یافتند.
استبداد و جنگ دو روی یک سکه هستند
همانطور که مدافعان دموکراسی و صلح در بیانیههایی که منتشر کردند اعلام کردهاند. این بیانیهها خواستار یک نظم سیاسی جدید شدهاند: دولتی سکولار و دموکراتیک که واقعاً نمایندهٔ مردم ایران باشد، یک همهپرسی آزاد و عادلانه تحت نظارت بینالمللی سازمان ملل، و تدوین چارچوب قانونی جدید توسط مجلس مؤسسان منتخب. آنها سازوکارهای قانونی و روشن برای گذار مسالمتآمیز را نام بردهاند، مبتنی بر استانداردهای بینالمللی و اهداف دموکراتیک ایران.
موضع متحد آنها نشان داد که یک جنبش ملی گسترده و جمعی، ریشهدار در جامعهٔ مدنی، حقوق بشر، و حقوق زنان و سنّتهای متنوع دموکراتیک ایران ظرفیت هدایت کشور بهسمت یک تحول تاریخی تعیینکننده را دارد، تحولی که ابتدا باید مسالمتآمیز، مبتنی بر گفتوگو، پاسخگویی، پیگیر تحقق عدالت و احترام به حقوق مدنی و انسانی جهانی باشد. زیرا هر چیز کمتر از آن– فروپاشی، هرجومرج یا درگیری مسلحانه– میلیونها نفر را در منطقهای آسیبپذیر به خطر میاندازد.
ایرانیان همواره به حرکت ها و جنبشهای دموکراتیک غیرخشونتآمیز مشهور و پایبند بودهاند. این کشور همیشه محل تلاقی فرهنگها بوده است. هزاران سال است که ایران خانهٔ تکثر و تنوع قومی، زبانی، و دینی بوده است. با وجود تفاوتهای فرهنگی جدّی و اختلافهای فکری و سیاسی، مردم ایران سنّتهای دیرینهٔ همزیستی، احترام متقابل، و زندگی جمعی و شبکههای پایدار فرهنگی را حفظ کردهاند.
طی سالهای اخیر مردم ایران بهوضوح نشان دادهاند که رژیم مشروعیت خود را از دست داده است. بیش از چهار دهه ایرانیان از طریق جنبشهای مسالمتآمیز و دموکراتیک برای حقوق اساسی و انسانی خود تلاش کردهاند: از راهپیماییهای زنان پس از انقلاب ۱۳۵۷ تا اعتراضهای دانشجویی ۱۳۷۸، جنبش سبز ۱۳۸۸، اعتراضهای آبان ۱۳۹۸ و قیام «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ که با کشته شدن مهسا (ژینا) امینی آغاز شد. مقاومت مداوم زنان و جوانان پایهها و بنیانهای جمهوری اسلامی را لرزانده و آن را به بدترین کابوس رژیم تبدیل کرده است. کسانی که رژیم بیشترین تلاش را برای سکوت آنها کرد قدرتمندترین چالشگران آن شدهاند.
حقیقت این است که ایران در حال حاضر در مسیر گذار است. اما گذار میتواند در جهات مختلف حرکت کند. مردم ایران شجاعت خود را ثابت کردهاند. آنها زندان، سانسور، کنترل، گلوله، و از دست دادن فرزندانشان را تحمل کردهاند. با این حال مردم به مبارزه ادامه میدهند، البته نه بهصورت خشونتآمیز.
خشونت، چه از خارج اعمال شود و چه از داخل، راهحل نیست. آنچه آنها میخواهند مداخله نیست، بلکه به رسمیت شناختن ارادهٔ مردم و مبارزاتشان است؛ نه ارتشهای خارجی، بلکه همبستگی بینالمللی؛ نه جنگ، بلکه صلح.
جهان چگونه میتواند کمک کند؟
جمهوری اسلامی مانند حکومتهایی مشابه فقط با فشار پاسخگو میشود. تغییر در ایران نیازمند فشار مؤثر جهانی برای پایان دادن به نقض حقوق بشر، آپارتاید جنسیتی، و اعدامها، برای آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی، و امکان عملکرد آزادانهٔ نهادهای جامعهٔ مدنی است. جامعهٔ بینالمللی باید رویکرد خود به «تغییر» در ایران را بازبینی و بازتعریف کند و زمینهٔ گذار از استبداد به دموکراسی را فراهم کند.
پیام من: ما در تلاشیم تا استبداد دینی [در ایران] را پایان دهیم و گذار از استبداد به دموکراسی را عملی کنیم. برای رسیدن به این هدف، از جامعهٔ مدنی ایران، رسانههای مستقل، و مدافعان حقوق بشر و حقوق زنان حمایت کنید، کسانی که در خط مقدم ساختن آیندهای عادلانه و دموکراتیک برای کشورشان هستند.
با همبستگی جهانی، دموکراسی و صلح نهتنها ممکن، بلکه در دسترس هستند.
مردم ایران آمادهاند. کنار آنها بایستید.
نرگس محمدی
تهران – ایران