پنجشنبه ۶ آذر ۱۴۰۴
به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، بیش از ۵۴هزار مرگ منتسب به آلودگی هوا در کشور رخ میدهد که خسارتهای جبرانناپذیری به نظام بهداشتی و اقتصادی کشور وارد میکند.
طبق گزارش «مؤسسه بار بیماریها»، ۲۳میلیارد دلار هزینه آلودگی هوا در ایران است و حدود ۱۵درصد آن، یعنی سهمیلیارد دلار، هزینهٔ بیماریهای ناشی از آلودگی هوا در کشور است.
موضوعی که اهمیت اجرای درست قانون هوای پاک را بیش از پیش نشان میدهد، اما براساس گفته متخصصان یا اقداماتی انجام نشده یا بسیار اندک بوده است و شاهد کاهش ذرات کمتر از ۲٫۵ میکرون نبودیم. حتی تعداد روزهای ناسالم برای گروههای حساس تقریباً ۴۰درصد نسبت به سال گذشته افزایش پیدا کرده است.
به ازای هر ۸ مرگ، یک مرگ به علت آلودگی هوا است. دکتر عباس شاهسونی دانشیار دانشکده بهداشت و ایمنی دانشگاه علومپزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه مواجهه با آلودگی هوا به عنوان مهمترین عامل خطر زیستمحیطی در دنیا شناخته میشود، میگوید: «آلودگی هوا بعد از فشار خون دومین عامل مرگهای ناشی از بیماریهای غیرواگیر در جهان است. بر اساس آخرین گزارش مؤسسه بار بیماریها، سالیانه ۷٫۹میلیون مرگ درجهان منتسب به آلودگی هوا است که از این تعداد ۵۴هزار نفر آن به ایران مربوط میشود.»
او با بیان اینکه طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، بیش از ۹۰درصد مردم دنیا در نقاطی زندگی میکنند که غلظت ذرات معلق بالاتر از راهنمای سازمان جهانی بهداشت است، توضیح میدهد: «آلودگی هوا خسارتهای جبران ناپذیری به نظام بهداشتی و اقتصادی کشورها وارد میکند. براساس گزارش بانک جهانی، در دنیا هزینه مرگهای منتسب به آلودگی هوا، سالانه حدود ۸٫۱تریلیون دلار است که عدد بسیار زیادی محسوب میشود. تقریباً ۶درصد از تولید ناخالص دنیا به علت آلودگی هوا از بین میرود.»
آلودگی هوا علت ۱۵درصد از مرگومیر ایرانیها
دکتر شاهسونی با اشاره به بار مالی آلودگی هوا در ایران هم میگوید: «براساس گزارش بانک جهانی هزینه مرگهای منتسب به آلودگی هوا در ایران تقریباً ۲۳میلیارد دلار است. یعنی هزینه بالایی را به علت آلودگی هوا پرداخت میکنیم. طبق گزارش مؤسسه بار بیماریها، حدود ۱۵درصد از کل مرگهایی که در کشور ما رخ میدهد، به علت آلودگی هوا است.
بر اساس همین گزارش، از هزینههای آلودگی هوا که ۸٫۱تریلیون دلار محاسبه شده بود ۸۵درصد مربوط به هزینههای مرگ زودرس است و حدود ۱۵درصد مربوط به بیماریهای منتسب به آلودگی هوا است. حالا براساس آنچه دراین گزارش آمده، ۲۳میلیارد دلار هزینه آلودگی هوا در ایران است و حدود ۱۵درصد آن، یعنی سهمیلیارد دلار، هزینهٔ بیماریهایی است که بهعلت آلودگی هوا در کشور ایجاد میشود.»
دانشیار دانشکده بهداشت و ایمنی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه در زمینه هزینههای پزشکی دو بخش داریم، توضیح میدهد: «منظور هزینههای مستقیم پزشکی و هزینههای غیر مستقیم است که مربوط به هزینه تولید از دست رفته میشود، مثلاً هزینههای از دست رفتن وقت کارگر، اوقات فراغت و کاهش کیفیت زندگی است که باید در نظر گرفته شود. سالانه هزینه خسارت سلامتی ما ایرانیها که ناشی از قرار گرفتن در معرض ذرات معلق ۲٫۵ بخش در میلیون (PPM) است بیش از ۲۳میلیارد دلار برآورد شده است. به عبارت دیگر، حدود ۵درصد از تولید ناخالص ملی به همین علت از بین میرود. همچنین، طبق گزارش بانک جهانی، سالهای عمر از دست رفتهٔ ایرانیان بهعلت ناتوانی ۱۸۸هزار و ۱۰۶ سال برآورد شده است.»
روزهای ناسالم نسبت به سال گذشته
طبق بررسیهای انجام شده، شاخص کیفیت هوای تهران در سال ۱۴۰۴ از ابتدای سال تا دوم آذرماه جاری نسبت به بازه زمانی مشابه در سال ۱۴۰۳، تعداد روزهای ناسالم برای گروههای حساس تقریباً ۴۰درصد افزایش پیدا کرده است.
دکتر شاهسونی با اشاره به این موضوع توضیح میدهد: «تعداد روزهای ناسالم برای همه گروهها که درسال گذشته سه روز بود، امسال به ۹ روز ناسالم برای همه افراد جامعه رسیده است. یعنی این روزها هم سه برابر شده است. همچنین در سال ۱۴۰۳ در این بازه زمانی روز خیلی ناسالم و خطرناک نداشتیم، اما اکنون در ۱۴۰۴ هم روز خطرناک داشته هم روز خیلی ناسالم. این آمارها نشان میدهد، وضعیت کیفیت هوا نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کرده است.
هرچه غلظت آلایندهها بیشتر شود و کیفیت هوا کاهش پیدا کند، میزان مراجعه، میزان محرکهای منتسب به آلودگی هوا همچنین بیماریهای تنفسی و قلبی افزایش پیدا میکند.»
دکتر شاهسونی با بیان اینکه طبق آخرین گزارش مؤسسه بار بیماریها، در جهان از هر هشت مرگی که اتفاق میافتد، یک مرگ منتسب به آلودگی هوا است، میگوید: «از هر چهار سکته قلبی یک سکته و از هر شش مرگی که به علت دیابت رخ میدهد، یک مرگ به علت آلودگی هوا است. در این میان از هر دو مرگی که به علت بیماریهای مزمن انسداد ریوی اتفاق میافتد، یک مرگ منتسب به آلودگی هوا است. به طور کلی ۸۶درصد از مرگومیرها بهعلت بیماری غیرواگیر در واقع از آلودگی هوا ناشی میشود. اما در ایران ۲۸درصد از سکتههای مغزی، ۲۰درصد از مرگ دیابتیها، ۳۰درصد از مرگهای سکته قلبی، و ۴۵درصد از مرگها بهعلت بیماری مزمن انسداد ریوی و همچنین ۲۴درصد از مرگها بهعلت سرطان ریه منتسب به آلودگی هواست.»
براساس آخرین گزارش مؤسسه بار بیماریها از هر ۱۰۰هزار نفر ۸۶ مرگ بهعلت آلودگی هوا در کشور رخ میدهد. دانشیار دانشکده بهداشت و ایمنی دانشگاه علومپزشکی شهید بهشتی با بیان این موضوع، میگوید: «این آمار بالاتر از میانگین جهانی ثبت شده است و نشان میدهد، نسبت به میانگین جهانی تعداد مرگهای منتسب به ازای هر ۱۰۰هزار نفر بیشتر است. همچنین ۹۷درصد از مرگهایی که از آلودگی هوا ایجاد میشود مربوط به ذرات معلق PM2.5 بوده و ۳درصد بهعلت مواجهه با اوزون است.»
۲۳ دستگاه در کاهش آلایندگی هوا نقش دارند
او درباره قانون هوای پاک هم میگوید: «این قانون ۳۴ ماده دارد و ۱۷۳ تکلیف برای دستگاههای مختلف مشخص کرده است که ۲۳ دستگاه اجرایی در زمینه کاهش و کنترل آلایندگی هوا نقش دارند. متأسفانه حدود هشت سال از قانون هوای پاک میگذرد و بررسیها نشان میدهد، تصویب این قانون هیچگونه تأثیری در کاهش غلظت آلایندگیهای هوا نداشته است. سال ۱۳۹۶که میانگین غلظت ذرات معلق در کشور ۳۰ میکروگرم بر متر مکعب بوده اکنون هم در همان حد و اندازه برآورد میشود، حتی مقداری هم بیشتر شده است. بنابراین این قانون هیچگونه تأثیری در کاهش آلودگی هوا نداشته. چون به درستی اجرا نشده است، عمده تکالیف اصلی قانون هوای پاک که میتواند در کاهش آلایندگیهای هوا نقش داشته باشند، روی زمین مانده است. از جمله اسقاط خودروهای فرسوده، بهبود کیفیت سوخت، استفاده از انرژیهای تجدید پذیر، بهبود کیفیت خودروهای تولیدی و کنترل آلایندگی آنها و توسعه ناوگان حملونقل عمومی مواردی است که هنوز انجام نشده یا ناقص اجرا شدهاند.»
ناوگان فرسوده حملونقل عمومی
تقریباً ۹۰درصد ناوگان حملونقل کشور و تهران فرسوده است، دکتر شاهسونی با بیان این مطلب میگوید: «بخش عمده موتورسیکلتها فرسوده است، اما هیچ اقدامی برای از رده خارج کردن آنها و جایگزین کردنشان انجام نمیشود. این عدم رسیدگی میتواند دلایلی مثل تحریمها، تکنولوژی یا محدودیت مالی باشد. به همین دلیل بررسیها نشان میدهد، هیچگونه کاهشی در غلظت آلایندگی هوا نداشتیم. شاید دی اکسید گوگرد کاهش داشته اما در ذرات معلق هیچ اثرگذاری ایجاد نشده است.»
۳۰درصد از جامعه جزو گروههای آسیبپذیرند
دانشیار دانشکده بهداشت و ایمنی دانشگاه علومپزشکی شهید بهشتی با اشاره به اینکه در این روزهای آلوده توصیهها همواره به عدم حضور در مکانهای عمومی است، میگوید: «کاهش مواجهه با هوای آلوده بهترین اقدام پیشگیری کننده برای گروههای آسیب پذیر مثل کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد با بیماریهای مزمن و خاص است. بررسیها نشان میدهد این افراد 30 درصد از جامعه هستند و توجه به هشدارها برای آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. استفاده از ماسک برای افرادی که ضرورت خروج از منزل را دارند، بهترین راهکار است. نکته دیگر برای سالمندان و بیماران قلبی همراه داشتن داروهایشان هنگام خروج از منزل است. بیماران تنفسی حتماً اسپریهایشان را به همراه داشته باشند و اگر دچار سوزش در گلو و ناراحتی شدند، حتماً به اورژانس بیمارستان مراجعه کنند. افراد در چنین روزهایی باید آب فراوان بنوشند و اگر دستگاه تصفیه هوای استاندارد مجهز به فیلتر هپا دارند، استفاده کنند. اغلب دستگاههایی که در بازار موجود هستند، اوزون یا یون تولید میکنند که تأثیری ندارد و حتی میتوانند حساسیتزا باشند.»
شیر خوب است، اما تأثیری در کاهش آلایندگیها ندارد
او به فعالیت ورزشکاران در فضای باز در روزهای آلوده اشاره میکند و میگوید: «روزهایی که آلودگی هوا به حد ناسالم میرسد ورزش در فضای باز سم است و باید این گونه فعالیتها در فضای بسته انجام شود، همچنین مدت زمان ورزش را هم باید کاهش بدهند. در فضای مجازی نوشیدن شیر برای سمزدایی توصیه میشود، اما با اینکه مصرف شیر به طورکلی خوب است، اما حقیقتاً تأثیری در کاهش تأثیر آلایندگیهای هوا در بدن نخواهد داشت. در این روزها بهتر است، غذاهایی مصرف شود که حاوی غلات سبوس دار، انواع حبوبات، کدو، گوجه و فلفل باشند. سرخکردنی و فستفود نخورید، بهتر است در روزهای آلوده از غذاهای سرخ شده استفاده نشود و مواد غذایی به صورت آبپز، سوپ و آبگوشت طبخ و مصرف شود.»