سهشنبه ۴ آذر ۱۴۰۴
دولت مسعود پزشکیان رسماً با تصویب نرخ سوم بنزین و اعلام قیمت ۵هزار تومان برای آن، که از نیمهٔ آذر در جایگاههای سوخت اضطراری اعمال میشود، قیمت بنزین را افزایش داد، تصمیمی برخلاف شعارهای پیشین و البته زیر سایهٔ مبهم واکنشهای اجتماعی.
رویداد ۲۴: بالاخره دولت مسعود پزشکیان با سه نرخی کردن قیمت بنزین تصمیم به افزایش قیمت حامل انرژی گرفت، تصمیمی که برخی دربارهٔ پپامدهای اجتماعی آن هشدار میدادند و عدهای دیگر آن را تصمیمی سخت، اما ناگزیر برای دولت میخواندند.
در هفتهها و ماهها اخیر اظهارات مختلف و متناقضی در این باره از جانب دولت شنیده میشد. همان زمانی که خود رئیسجمهور و رئیس امور اطلاعرسانی دولت و دیگر چهرهها افزایش قیمت را رد میکردند، محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی، تأکید میکرد که این تصمیم در نهایت باید گرفته شود، فارغ از اینکه کدام دولت این کار را بکند.
اما حالا تصویر مصوبهٔ دولت منتشر شده که نشان میدهد سه نرخی کردن بنزین حدود یک ماه پیش تصویب شده است. این تصویر مصوبهٔ دولت با امضای محمدرضا عارف است که میگوید از نیمهٔ آذر بنزین ۵هزار تومانی در سبد خانواردهای ایرانی جا خوش میکند.
جزئیات افزایش قیمت بنزین بر اساس مصوبه دولت
بر اساس مصوبهٔ دولت، مالکانی که بیش از یک خودرو دارند فقط برای یکی از خودروها واجد سهمیهٔ بنزین ۱,۵۰۰ و ۳,۰۰۰ تومانی خواهند بود. همچنین، سهمیهٔ بنزین با نرخ اول و دوم برای خودروهای با پلاک دولتی، مناطق آزاد، و امثال آن حذف میشود.
علاوه بر این، از نیمهٔ دوم آذر ۱۴۰۴ نرخ سوختگیری خودروها با استفاده از کارت اضطراری جایگاهها معادل حداقل ۱۰درصد قیمت خرید بنزین از پالایشگاهها یعنی ۵,۰۰۰ تومان تعیین شده است. نرخهای اول و دوم کارت سوخت شخصی خودروها (۱,۵۰۰ و ۳,۰۰۰ تومانی) بدون تغییر باقی میماند. به بیان روشنتر، نرخ اول ۱,۵۰۰ تومان (تا ۶۰ لیتر در ماه)، نرخ دوم ۳,۰۰۰ تومان (تا ۱۰۰ لیتر در ماه)، و نرخ سوم ۵,۰۰۰ تومان (۱۰۰ لیتر به بالا) خواهد بود.
بنزین سوپر وارداتی نیز بین ۶۸هزار تومان تا ۷۵هزار تومان قیمت خواهد داشت. این بنزین در هفتهٔ آینده عرضه میشود.
این مصوبه البته سه نکتهٔ مهم دیگر نیز دارد:
نخست این که سهمیهٔ نرخ اول و دوم خودروهای وارداتی، دولتی (جز آمبولانس)، و نوشماره حذف میشود و این خودروها فقط از نرخ سوم بنزین استفاده خواهند کرد. خودروهای وارداتی و دولتی برای مردم تعریف مشخصی دارند، اما منظور از خودروهای نوشماره چیست؟ محسن پاکنژاد، وزیر نفت، توضیح داده است که منظور از خودروهای نوشماره خودروهایی است که تازه از کارخانه بیرون میآیند! کاربران فضای مجازی با انتقاد از این بخش از مصوبه میگویند مشخص نیست که دولت با چه منطقی خودروهای تازه از کارخانه بیرونآمده را از دریافت بنزین با نرخ اول و دوم محروم کرده است. حتی فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، نیز در گفتوگو با برنامهٔ زندهٔ صدا و سیما در این باره گفت: «این مسئله هم موافق داشت و هم مخالف، اما در نهایت رأی هیئت دولت بر این بود که نوشماره شامل پنجهزار تومان بشود.»
سخنگوی دولت حتی در پاسخ به سؤال مجدد مجری مبنی بر اینکه استدلال دولت در این مورد روشن نیست نیز توضیح مستدلتری نداد.
نکتهٔ مهم دیگر در این مصوبه این است که افراد دارای بیش از یک خودرو فقط برای یکی از خودروهایشان میتوانند سهمیهٔ نرخ اول و دوم را بگیرند.
علاوه بر این، وزارت نفت قیمت جدید بنزین را در پایان هر فصل محاسبه و اعلام خواهد کرد، مسئلهای که با واکنش سخنگوی دولت سیزدهم نیز مواجه شده و در توئیتی نوشته است که پس حقوق کارگران را هم فصلی افزایش دهید!
واکنشها به گران کردن بنزین؛ هشدار دربارهٔ تکرار تلخ آبان ۹۸
رسانهها و چهرههای نزدیک به سعید جلیلی مشخصاً با انتقاد از این تصممیم شعارهای مسعود پزشکیان در ایام انتخابات در حوزهٔ انرژی و قیمت سوخت را مرور و یادآوری کردهاند که مسعود پزشکیان در ایام انتخابات گفته بود که اگر قرار است افزایش قیمتی در حوزهٔ بنزین رخ دهد نباید یکشبه این تصمیم گرفته شود.
بسیاری از فعالان فضای مجازی نیز با بازنشر اظهارات مسعود پزشکیان در آبان ۹۸ در انتقاد از تصمیم دولت وقت برای افزایش یکبارهٔ قیمت بنزین به او هشدار دادند که این تصمیم میتواند پیامدهایی همچون اعتراضهای آبان ۹۸ داشته و جز مسئلهٔ واکنشهای اجتماعی تأثیر غیرقابل انکار آن بر سفرههای مردم را نیز مرور کردند.
درست در زمانی که هنوز بدنهٔ اقتصاد از شوک شلیک مکانیسم ماشه خارج نشده است مشخص نیست دولت پزشکیان چرا تصمیم به سهنرخی کردن بنزین گرفته است. آیا این استدلال که کار سخت را کرده باشد با منطق قورباغه را قورت بده در تحلیل و تفسیرهای دولت جا داشته یا تصمیم به افزایش قیمت بنزین در جای دیگری جز نهاد دولت گرفته شده است؟