از الجزیره
ترجمه و تنظیم از ب. دیدار – اندیشهٔ نو
شنبه ۲۴ ابان ۱۴۰۴
جناح راست شیلی برای جایگزینی رئیسجمهور در حال کنارهگیری گابریل بوریچ در تلاش است که از نگرانیها در مورد جرم و جنایت و مهاجرت به سود خود بهره ببرد.
هنگامی که گابریل بوریچ در سال ۲۰۲۲ بهعنوان رئیسجمهور شیلی سوگند یاد کرد، هوادارانش پیروزی او را آغاز دوران جدیدی در تاریخ سیاسی آن کشور اعلام کردند. این رهبر چپگرا که در آن زمان تنها ۳۶ سال داشت، با موجی از اعتراضات متمرکز بر مسائل مربوط به هزینه زندگی به قدرت رسید. او همچنین قول داد که بر بازنویسی قانون اساسی شیلی که در دوران دیکتاتوری آگوستو پینوشه ایجاد شده بود و به خاطر محدود کردن کشور به یک مدل طرفدار بازار مشهور بود، نظارت کند. اما چند سال بعد، پس از یک سری تلاشهای ناموفق برای جایگزینی قانون اساسی قدیمی، شیلی در آستانه یک تغییر موضع شدید قرار دارد. بوریچ به یک دوره در هر زمان محدود شده است و جناح راست سیاسی این کشور، به ویژه با افزایش نگرانیها در مورد جرم و جنایت و مهاجرت، فرصتی برای بازگشت به قدرت میبیند.
یکشنبه [۲۵ آبان] اولین دور رأیگیری در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۵ شیلی برگزار میشود. اما این رقابت احتمالاً به دور دوم کشیده خواهد شد و ژانت خارا، نامزد ائتلاف بوریچ، رهبری میدان فشردهای از رقیبان محافظهکار را بر عهده خواهد داشت.
با این حال، این پایگاه راستگرای از هم گسیخته، احتمالاً تا دور دوم رأیگیری به یک نیروی قدرتمند تبدیل خواهد شد.
نامزدهای اصلی رأیگیری روز یکشنبه چه کسانی هستند؟ کدام مسائل در اولویت و مرکز توجه قرار دارند؟ و نظرسنجیها در مورد دور اول رأیگیری چه میگویند؟ ما در این توضیح مختصر به این سؤالات و موارد دیگر پاسخ میدهیم.
انتخابات چه زمانی است؟
دور اول رأیگیری در ۱۶ نوامبر برگزار میشود و برای پیروزی قطعی یک نامزد، کسب ۵۰ درصد آرا لازم است. اگر هیچ نامزدی به این حد نصاب نرسد، دور دوم رأیگیری در ۱۴ دسامبر برگزار خواهد شد.
با این حال، رأیگیری ۱۶ نوامبر برای تعیین ترکیب قوه مقننه کشور بسیار مهم خواهد بود، زیرا تمام ۱۵۵ کرسی مجلس نمایندگان و همچنین ۲۳ کرسی از ۵۰ کرسی سنا به رأی گذاشته خواهد شد.
آیا رأی دادن اجباری خواهد بود؟
رأی دادن اجباری برای اولین بار از سال ۲۰۱۲ به انتخابات ریاستجمهوری شیلی بازمیگردد. این بدان معناست که احتمالاً میزان مشارکت افزایش خواهد یافت. بهعنوان مثال، در دور اول انتخابات ۲۰۲۱، فقط حدود ۴۷درصد از رأیدهندگان واجد شرایط شرکت کردند. در رأی دادن اجباری در همهپرسیهای قانون اساسی، این رقم به بیش از ۸۰درصد افزایش یافته است. طبق اعلام نهاد انتخاباتی دولت، تا سال ۲۰۲۴ پانزدهمیلیون و ۴۵۰هزار و ۳۷۷ رأیدهنده ثبتشده در شیلی وجود داشته است.
نامزدها چه کسانی هستند؟
بوریچ نمیتواند برای انتخاب مجدد تلاش کند، اما ائتلاف حاکم او، اتحاد برای شیلی، به ژانت خارا، ۵۱ ساله، امید بسته است.
اتحاد برای شیلی، که شامل هشت حزب است، در ماه ژوئن انتخابات مقدماتی برگزار کرد که خارا به راحتی با ۶۰ درصد آرا در آن پیروز شد. خارا به عنوان وزیر کار در دولت بوریچ، تلاشی را برای کاهش ساعات کاری هفتگی از ۴۵ ساعت به ۴۰ ساعت رهبری کرد. او در مبارزات انتخاباتی خود بر روی مقرون به صرفه بودن کار کرده و متعهد شده است که حداقل دستمزد شیلی را افزایش داده و مسکن را مقرون به صرفهتر کند. کاندیداتوری او در سیاست معاصر شیلی تاریخی تلقی میشود، تا حدی به دلیل پیشینه طبقه کارگر او و تا حدی به این دلیل که او نماینده حزب کمونیست است، حزبی که از زمان بازگشت شیلی به دموکراسی چنین حمایت گستردهای را ندیده است. خارا در مسیر مبارزات انتخاباتی خود به دنبال رهبری پایدار و باتجربه بوده است. او همچنین یک طرح امنیت عمومی ارائه داده است که پلیس بیشتری را آموزش داده و سیستم زندانهای کشور را گسترش میدهد.
در حالی که ائتلاف چپگرای حاکم در ماه ژوئن انتخابات مقدماتی برگزار کرد، احزاب راست میانه و راست افراطی از انجام این کار خودداری کردند و این امر منجر به حضور چندین نامزد در انتخابات ریاست جمهوری نوامبر شد.
پیشتاز جناح راست، خوزه آنتونیو کاست، نماینده سابق کنگره ۵۹ ساله است که از حزب جمهوریخواه نامزد شده است.
کاستِ راست افراطی پیش از این در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۱ به بوریچ باخت، اما این بار پیشبینی میشود که عملکرد خوبی داشته باشد، به خصوص اگر به دور دوم رأیگیری برسد. در آنجا، او احتمالاً حمایت سایر نامزدهای راستگرا را که به دور نهایی رأیگیری راه نیافتهاند، تقویت خواهد کرد.
کاست در طول مبارزات انتخاباتی خود، دیدگاهی سختگیرانه در مورد مسائلی مانند جرم و مهاجرت ارائه داده و از نایب بوکله، رهبر قدرتمند السالوادور، به عنوان الهامبخش خود یاد کرده است. او متعهد شده است که کمپینی برای اخراج گسترده مهاجران، کاهش هزینههای دولت و ایجاد انگیزههای بیشتر برای شرکتها جهت سرمایهگذاری در شیلی اجرا کند.
کاست همچنین از دیکتاتوری آگوستو پینوشه، رهبر[دیکتاتور] نظامی سابق، که از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۹۰ در قدرت بود، حمایت کرده است.
یکی دیگر از کاندیداهایی که با رویکردی راست افراطی رقابت میکند، یوهانس کایزر، یوتیوبر سابق ۴۹ ساله و عضو مجلس نمایندگان است که با حزب ملی آزادیخواه نامزد شده است.
کایزر وعده اصلاحات عمیقتر طرفدار بازار نسبت به کاست و همچنین پایان دادن به مشارکت شیلی در توافقنامههای بینالمللی در مورد تغییرات اقلیمی و حقوق بشر را داده است. او همچنین مواضع راستگرایانه در مورد امنیت عمومی اتخاذ کرده و خواستار استفاده از مجازات اعدام و دسترسی بیشتر به سلاح گرم شده است.
از دیگر نامزدها میتوان به فرانکو پاریسی، مجری سابق رادیو و اقتصاددان، که به عنوان نامزد مستقل نامزد شده است، و اولین ماتی، سیاستمدار طرفدار تجارت و راست میانه اشاره کرد.
نظرسنجیها نامزدهای ریاست جمهوری را چگونه رتبهبندی میکنند؟
طبق میانگینهای نظرسنجی انجمن/شورای قاره آمریکا (AS/COA)، ژانت خارا، نامزد چپگرا، در حال حاضر پیشتاز رقابت است. او در اکثر نظرسنجیهای برجسته حدود ۲۵ درصد از حمایت رأیدهندگان را به خود اختصاص میدهد.
نزدیکترین رقیب او خوزه آنتونیو کاست، نامزد راست افراطی، با حدود ۲۰ درصد حمایت است. یوهانس کایزر، نامزد آزادیخواه و فرانکو پاریسی، نامزد مستقل، شاهد افزایش جزئی حمایت از مبارزات انتخاباتی خود بودهاند. هر کدام بین ۱۰ تا ۱۴ درصد حمایت دارند. اولین ماتی، نامزد راست میانه، کاهش اندکی را تجربه کرده است، اما در نظرسنجیها در همان محدوده، بین ۱۱ تا ۱۴ درصد، قرار دارد.
چه مسائلی در اولویت و مرکز توجه هستند؟
در حالی که رأیدهندگان به پای صندوقهای رأی میروند، چند موضوع در صدر توجه قرار دارند. یک نظرسنجی در ماه اکتبر از شرکت تحقیقاتی اکتیوا نشان میدهد که جرم و مهاجرت به عنوان نگرانیهای اصلی غالب هستند و بیکاری و سلامت در رتبه سوم قرار دارند.
شیلی در مقایسه با سایر کشورهای آمریکای لاتین، با برخی از پایینترین نرخهای جرایم خشونتآمیز در منطقه، همچنان کشوری نسبتاً امن است. اما تا حدودی به دلیل انتظار کاهش جرم است که افزایش اخیر فعالیتهای جنایی سازمانیافته، فساد و سرقت برای رأیدهندگان بسیار گیجکننده بوده است.
لیدی پاردس، صاحب یک کلوپ شبانه در سانتیاگو، پایتخت، به سرویس خبری آسوشیتدپرس گفت: «من مجبور شدم دوربینهای نظارتی از راه دور نصب کنم و میزها را زنجیر کنم و آخر هفتهها یک نگهبان امنیتی استخدام میکردم تا به نظارت کمک کند.»
شیلی تنها کشور آمریکای جنوبی نیست که شاهد افزایش جرم و جنایت است. در طول چند سال گذشته، افزایش خشونت در اکوادور نیز به نامزدهایی که وعده سیاستهای «مانو دورا» یا «دست قوی» میدهند، کمک کرده است، اگرچه کارشناسان خاطرنشان میکنند که مقابله با جرم یک تلاش چندوجهی است و زور به تنهایی به ندرت پاسخ میدهد.
در حالی که مدعیان چپگرا مانند خارا رقبای خود را به ایجاد ترس و وحشت متهم کردهاند، آنها نیز تحت فشار قرار گرفتهاند تا موضع سختتری در مورد جرم و امنیت عمومی اتخاذ کنند. به عنوان مثال، خارا قول داده است که زندانهای بیشتری بسازد.
همچنین پس از افزایش قابل توجه مهاجران و پناهجویان، که بسیاری از آنها از آشفتگی اقتصادی و سیاسی در ونزوئلا فرار کردهاند، واکنش عمومی به مهاجرت در این کشور وجود داشته است. گزارشی از دو آژانس مهاجرتی این کشور نشان داد که مهاجرت به شیلی بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴، ۴۶.۸ درصد افزایش یافته است. از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، این افزایش بسیار کمتر و ۴.۵ درصد بوده است. در سراسر جهان، مهاجران اغلب هدف نگرانیها در مورد جرم و رکود اقتصادی قرار میگیرند و به عنوان قربانی مناسبی برای سیاستمداران عمل میکنند. نامزدهایی مانند کاست وعده کمپین اخراج گسترده را دادهاند، در حالی که خارا پیشنهاد ایجاد یک سیستم ثبت نام موقت برای پیگیری ورود مهاجران بدون مدرک را داده است.
کاهش رشد اقتصادی شیلی نیز در انتخابات نقش دارد، به طوری که نرخ بیکاری ۹ درصدی شیلی یکی از بالاترین نرخها در آمریکای لاتین است.
رکود اقتصادی شیلی نیز در انتخابات نقش دارد، به طوری که نرخ بیکاری ۹ درصدی شیلی یکی از بالاترین نرخها در آمریکای لاتین است.