حباب هوش مصنوعی (AI) در آستانهٔ ترکیدن؟! (تصویر از شبکههای اجتماعی و افزودهٔ اندیشهٔ نو است.)
شنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۴
اگر سقوطی مشابه با ترکیدن حباب داتکام رخ دهد، ارزش خالص دارایی آمریکاییها تا ۸٪ کاهش خواهد یافت، رقمی که میتواند ۱.۶٪ از تولید ناخالص داخلی آمریکا را کم کند و کشور را وارد رکود نماید.
اکونومیست مینویسد اگر بازار سهام آمریکا سقوط کند، این بار یکی از «پیشبینیشدهترین فروپاشیهای مالی تاریخ» خواهد بود.
از مدیران بانکها تا صندوق بینالمللی پول (IMF) همگی دربارهٔ ارزشگذاری نجومی شرکتهای فناوری آمریکا هشدار دادهاند. بانکهای مرکزی آمادهٔ بحران مالیاند و سرمایهگذارانی که در بحران ۲۰۰۸ با شرطبندی علیه وامهای مسکن مشهور شدند حالا برای «فروش استقراضی بزرگ»* بازگشتهاند.
کوچکترین اُفتی در شاخص «نَزدَک» (NASDAQ) موجی از گمانهزنی دربارهٔ آغاز سقوط اقتصادی به راه میاندازد.
ارزشگذاریهایی فراتر از واقعیت
نسبت قیمت به سود تعدیلشدهٔ شاخص اساَندپی۵۰۰ (S&P500)، که با رشد «هفت شرکت پیشتار فناوری» غربی (اپل، آمازون، آلفابت، متا، مایکروسافت، انویدیا، تسلا) بالا رفته است، اکنون به جایی رسیده است که آخرین بار در دورهٔ حباب داتکام (com.) دیده شد.
سرمایهگذاران روی این شرط بستهاند که هزینههای عظیم سرمایهگذاری در هوش مصنوعی در نهایت برگشت سود خیلی خوبی خواهد داشت.
اما طبق برآورد جیپی مورگان، برای آنکه شرکتها تا سال ۲۰۳۰ فقط ۱۰٪ بازگشت از سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی (AI) داشته باشند، باید ۶۵۰میلیارد دلار درآمد سالانه از هوش مصنوعی کسب کنند، که معادل بیش از ۴۰۰ دلار از هر کاربر آیفون در سال است.
تجربهٔ تاریخی نشان میدهد که فناوریهای نو در ابتدا کمتر از انتظارات سود میدهند، حتی اگر در درازمدت دنیا را تغییر دهند.
اگر سقوط اقتصادی رخ دهد، پیامد آن غیرمنتظره خواهد بود
با وجود هشدارها، کمتر کسی به پیامدهای سقوط بازار سهام اندیشیده است.
برخلاف بحران مالی ۲۰۰۸ که از بدهی و اهرمهای مالی پیچیده آغاز شد، اینبار حباب AI (هوش مصنوعی) عمدتاً با سرمایهٔ سهام شکل گرفته است.
اقتصاد واقعی [اقتصاد مولد – در مقابل اقتصاد مالی-قماری] نیز در سالهای اخیر نشان داده است که در برابر شوکها مقاومتر شده است، از بحران انرژی اروپا گرفته تا تعرفهگذاریهای تجاری آمریکا.
اما مجلهٔ اکونومیست هشدار میدهد که سقوط بازار سهام، حتی بدون فروپاشی مالی، میتواند اقتصاد جهانی را به رکود بکشاند.
ریشهٔ آسیبپذیری: مصرفکنندهٔ آمریکایی
در حال حاضر، اکنون ۲۱٪ از ثروت خانوارهای آمریکایی را سهام تشکیل میدهد، که حدود یکچهارم بیشتر از میزان مشابه در دورهٔ اوج داتکام است.
داراییهای مرتبط با هوش مصنوعی تقریباً نیمی از رشد ثروت خانوارها در سال گذشته را رقم زدهاند. این افزایش ثروت باعث شده است که خانوارها کمتر پسانداز کنند و مصرف را بیشتر کنند.
اگر سقوطی مشابه با ترکیدن حباب داتکام رخ دهد، ارزش خالص دارایی آمریکاییها تا ۸٪ کاهش خواهد یافت، رقمی که میتواند ۱.۶٪ از تولید ناخالص داخلی آمریکا را کم کند و کشور را وارد رکود نماید.
اثر دومینووار سقوط اقتصادی در جهان
کاهش تقاضای مصرفکنندهٔ آمریکایی ضربهای سنگین به اروپا و چین وارد خواهد کرد. این دو اقتصاد که پیشتر نیز از تعرفهگذاریهای تجاری ترامپ آسیب دیدهاند حالا در معرض تکانههای شدیدتری قرار دارند.
خارجیها بیش از ۱۸تریلیون دلار سرمایه در بازار سهام آمریکا دارند. بنابراین، سقوط والاستریت یک «اثر ثروت منفی جهانی» ایجاد میکند.
رکودی کوتاه، اما پُرهزینه
در سرمقالهٔ جدید مجلهٔ اکونومیست [صدای برجستهٔ سرمایهداری جهانی] پیشبینی شده است که اگر رکود ناشی از سقوط سهام رخ دهد، احتمالاً عمیق نخواهد بود، همانگونه که رکود پس از حباب داتکام سطحی بود.
فدرال رزرو [بانک مرکزی آمریکا] هنوز جا برای کاهش نرخ بهره دارد و برخی کشورها نیز احتمالاً با تحریک مالی [ریختن پول دولت/ملت به بازار] از اقتصاد حمایت میکنند.
اما این رکود میتواند به هژمونی آمریکا لطمه بزند، کسری بودجهها را تشدید کند، و موج محافظهکاری اقتصادی را افزایش دهد.
فشار مالی و تضعیف دلار
بدون رونق هوش مصنوعی، اقتصاد آمریکا دوباره در برابر همان تهدیدهای بهار گذشته آسیبپذیر میشود: تعرفههای گمرکی، نهادهای فرسوده، و سیاستهای آشفته.
در رکودهای گذشته، دلار معمولاً پناهگاه امن سرمایهگذاران بود، اما این بار، با کاهش ۸٪ از ارزش دلار در سال جاری، چنین اطمینانی وجود ندارد.
اگر رکود همزمان با تغییر سیاسی بزرگ در سال ۲۰۲۶ رخ دهد- زمانی که کنترل بیشتری بر فدرال رزرو ممکن است ایجاد شود- دلار ضعیفتر میتواند نشانهٔ پایان «استثناگرایی آمریکایی» باشد.
آزمون سخت دولتهای بدهکار
نرخ بهرههای کمتر میتواند هزینهٔ بازپرداخت بدهی کشورهای ثروتمند (بهطور متوسط معادل ۱۱۰٪ از تولید ناخالص ملی GDP) را کاهش دهد.
اما بر اثر افزایش بیکاری و کاهش درآمدهای مالیاتی، کسری بودجهها فزونتر خواهد شد.
در کشورهایی مانند فرانسه یا بریتانیا، بازارها احتمالاً اجازهٔ سیاست مالی انبساطی نخواهند داد و حتی با کاهش نرخهای کوتاهمدت، سوددهی اوراق بلندمدت ممکن است خوب بماند، همان وضعی که در دو سال گذشته گهگاه مشاهده شده است.
تجارت جهانی در تلهٔ رکود
در آمریکا، کاهش مصرف احتمالاً کسری تجاری را کاهش میدهد. این خبر به مذاق ترامپ خوش میآید.
اما در طرف دیگر، مازاد صادرات صنعتی چین بیشتر خواهد شد و با مازاد کالاهای ارزان چینی، فشار بر تولیدکنندگان اروپایی و آسیایی افزایش مییابد.
این مازاد واکنشهای حمایتگرایانه و سیاستهای ضدّچینی بیشتری را در پی خواهد داشت.
تحلیل اکونومیست از پیامدهای رکود خفیف بازارهای مالی
اکونومیست در نهایت تأکید میکند که جهان آمادهٔ پیامدهای سقوط احتمالی بازار سهام آمریکا نیست.
سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که ریسک اصلی در رفتار مصرفکنندهٔ آمریکایی نهفته است، نه در بدهی بانکی.
رکودی که از «حباب هوش مصنوعی» آغاز شود میتواند جریانهای سرمایه، نرخ بهره، و ارزش دلار را بهکلی بازتعریف کند.
در نتیجه، مدیران دارایی و شرکتهای سرمایهگذاری باید برای سناریوی «رکود کمعمق، اما ساختارشکن» آماده باشند، رکودی که میتواند نظم مالی جهانی را دوباره بنویسد.
همه دربارهٔ سقوط احتمالی بازار سهام آمریکا هشدار دادهاند، اما تقریباً هیچکس دربارهٔ پیامدهایش آماده نیست.
این رکود اگر رخ دهد، شبیه بحرانهای گذشته نخواهد بود:
• نه از وامهای بد شروع میشود
• نه از فروپاشی بانکها
بلکه از تبخیر احساس ثروتِ حاصل از حباب هوش مصنوعی (AI) شروع میشود.
و همین میتواند اقتصاد جهان را به لرزش درآورد.
* فروش استقراضی به این معنی است که شما روی کاهش قیمت یک دارایی خاص سرمایهگذاری میکنید. اگر قیمت آن پایین بیاید، سود میکنید. این برعکس موقعیت «خرید» (Long) است که در آن با افزایش قیمت دارایی سود میکنید. فروش استقراضی نوعی «خالیفروشی» است. (از ویکیپدیا)