چهارشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۴
آ. نعمتزاده – اندیشهٔ نو: به گزارش خبرگزاریهای ایران، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس اسلامی، روز چهارشنبه ۲۱ آبان در نامهای به مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری اسلامی، قانون اصلاح بند «الف» مادهٔ (۵۸) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را برای اجرا به دولت ابلاغ کرد. این قانون روز ۱۱ آبان در مجلس اسلامی تصویب شد.
مطابق اصل ۱۲۳ قانون اساسی، «رئیس جمهور موظف است مصوبات مجلس یا نتیجهٔ همهپرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی امضا کند و برای اجرا در اختیار مسئولان بگذارد.»
در بند الف مادهٔ ۵۸ قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در فصل یازدهم «فصل یازدهم: پول و نظام پرداخت» آمده است:
ماده ۵۸- الف- واحد پول جمهوری اسلامی ایران ریال است.
در ماده واحدهٔ قانون تازهتصویبشده آمده است:
ماده واحده- عبارت که برابر (۱۰.۰۰۰) «ریال جاری» و معادل یکصد «قران» ماست به انتهای بند الف مادهٔ (۵۸) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۳۰/۳/۱۴۰۲ اضافه میشود.
به این ترتیب، هر مبلغ پول امروزی به «ریال جاری» باید تقسیم به ۱۰,۰۰۰ شود تا مبلغ «ریال» جدید به دست آید.
این ماده پنج تبصره نیز دارد که به نحوهٔ اجرای این ماده واحده پرداخته شده است، از جمله:
تبصره ۱- برابری پولهای خارجی نسبت به «ریال» و نرخ خرید و فروش ارز توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در چهارچوب نظام ارزی حاکم موضوع ماده (۴۴) این قانون و با رعایت ذخایر ارزی و تعهدات قانونی کشور، محاسبه و اعلام میشود.
تبصره ۲- دوره گردش موازی و اعتبار همزمان «ریال» و «ریال جاری» که در این قانون «دوره گذار» نامیده میشود، حداکثر سه سال با رعایت تبصره (۴) این ماده میباشد. طریقه جمعآوری و شرایط خروج اسکناسها و سکههای ریال جاری از جریان، بر طبق مفاد بندهای «خ» و «د» این ماده، حسب مورد، تعیین یا اجرا میشود.
تبصره ۳- پس از پایان دوره گذار، تعهداتی که پیش از این بر اساس واحد پول «ریال جاری» ایجاد شده است، تنها با واحد پول «ریال» و یا اجزای آن (قران) قابل ایفا است.
گفته میشود که حذف صفرها از پول ملی اثر مثبت روانی و اقتصادی خواهد داشت، اما موفقیت بلندمدت آن به ادامهٔ اصلاحات اقتصادی پایدار وابسته خواهد بود.
حذف صفرها از پولهای رایج بهتنهایی نمیتواند مشکلات بنیادی اقتصاد ایران را حل کند.
حذف صفرها از پول ملی زمانی ممکن است اثر مثبت داشته باشد که ابتدا تورم و خلق پول و نظام مالی-بانکی و… اصلاح بنیادی شود و اقتصاد از بحران کنونی بیرون بیاید. ایجاد اشتغال پایدار و تولید ثروت ملی و توزیع عادلانهٔ این ثروت و مهار تورم و از بین بردن عوامل تورمزا- مانند خلق بیرویهٔ پول و کنترل نقدینگی در گردش متناسب با تولید ملی- و نیز اصلاح اساسی نظام بانکی باید همگی همراه با هم صورت بگیرد تا اقداماتی مانند حذف صفر از پول ملی اثر داشته باشد.
ایران اکنون با مشکلاتی مانند تورم زیاد، نقدینگی بیش از حد، و بیثباتی اقتصادی روبهرو است که میتواند اثر احتمالی مثبت حذف صفر را محدود یا حتی خنثی کند. حذف صفر از پولها باید بخشی از یک برنامهٔ جامع اصلاحات اقتصادی مردممحور باشد، نه اقدامی جداگانه.