آزاده ثبوت – کانون زنان ایرانی
شنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۴
این گزارش به نقش امارات متحده عربی در تعمیق جنگ سودان و پیوند آن با سیاستهای منطقهای میپردازد و نشان میدهد که چگونه سیاستهای امارات، با حمایت آمریکا و اسرائیل، نه تنها در سودان بلکه در فلسطین نیز باعث نسلکشی و استثمار منابع انسانی و طبیعی شده است. . تمرکز اصلی مقاله بر نیروهای پشتیبانی سریع و همکاری امارات در مسلحکردن و تأمین مالی این نیروها، بهرهبرداری از منابع طلا و کنترل مسیرهای استراتژیک دریای سرخ است. گزارش همچنین نشان میدهد که این بحرانها بخشهای مرتبطی از یک سیستم امپریالیستی و استعماری گستردهاند که با خشونت، غارت و سرکوب، زندگی میلیونها انسان را تهدید میکند.
سودان: جنگی فراتر از جنگ داخلی
در ۱۳ اوت ۲۰۲۰، امارات متحده عربی به عنوان نخستین کشور عربی پس از بیست سال روابط خود را بارژیم آپارتاید اسرائیل عادیسازی کرد. این چرخش سیاسی آغاز مرحلهای تازه از نقشآفرینی امارات در غرب آسیا بود؛ نقشی که امروز رد آن را در جنگ و بحران انسانی سودان نیز میتوان یافت. اما امارات تنها کشور مسئول فاجعه انسانی در سودان نیست؛ اسرائیل، متحد نزدیک آن، نیز مستقیماً در قتلعامها شریک است و از طریق سلاح، اطلاعات و ایجاد ائتلاف ها با نیروهای پشتیبانی سریع در کشتار مردم سودان همکاری میکند.
در مارس ۲۰۲۵، یوسف العتیبه، سفیر امارات در آمریکا، از طرح دولت سابق آمریکا به رهبری دونالد ترامپ برای انتقال اجباری فلسطینیها از غزه به مصر حمایت کرد. امارات این موضع را با ادعا درباره ضرورت حذف کامل حماس از ساختار قدرت توجیه کرد؛ مشابه ادعاهایی که در جنگ سودان نیز تکرار میکند.
امارات ادعا می کند که در کنار مردم سودان و انقلاب آنها ایستاده، اما همزمان به یکی از مهمترین تأمینکنندگان مالی جنگ تبدیل شده است. سرمایهگذاری در معادن طلا در مناطق تحت کنترل نیروهای ارتش و نیروهای پشتیبانی سریع نشان میدهد که امارات در عمل هر دو طرف درگیری را تغذیه میکند.گزارشهای تحقیقی جدید همچنین از انتقال مخفیانه سلاح توسط امارات پرده برداشتهاند. شبکه فرانس۲۴ فاش کرد که ابوظبی میلیونها یورو خمپاره از بلغارستان خریداری کرده و از طریق لیبی به سودان ارسال کرده است؛ عملیاتی که توسط یک شرکت امنیتی وابسته به امارات انجام شده است.
در سوی دیگر، امارات در حال بهره برداری از بحران اقتصادی مصر است. ابوظبی میلیاردها دلار در پروژههای ساحلی و ساختوسازهای شهری سرمایهگذاری کرده و در ازای آن کنترل بخش بزرگی از بنادر تجاری مصر را در اختیار گرفته است؛ قراردادی که حق بهرهبرداری ۵۰ ساله را برای امارات تضمین میکند. نفوذ ابوظبی در ساختار قدرت سودان و مصر بخشی از الگوی بزرگتری برای تثبیت هژمونی منطقهای و همسویی آشکار با اسرائیل است. . امارات در سال ۲۰۲۰ نقشی کلیدی در توافقی ایفا کرد که دولت انتقالی سودان را به عادیسازی روابط با اسرائیل وامی داشت؛ توافقی همراه با پاکسازی بدهی و خروج سودان از فهرست حامیان تروریسم آمریکا.
در دل این تحولات، جنگ سودان به فرصتی بزرگ برای سودجویی اقتصادی تبدیل شده است. از آوریل ۲۰۲۳ تاکنون، صادرات دام سودان به عربستان بیش از ۷۷ درصد افزایش یافته و صادرات طلا نیز رشدی چشمگیر داشته است. بخش زیادی از این تجارت در شبکههای سایه و خارج از نظارت رسمی انجام میشود
اکنون بسیاری از فعالان و تحلیلگران سودانی معتقدند که جنگ کنونی نه یک تراژدی تاریخی اجتناب ناپذیر، بلکه محصول مستقیم اتحاد نخبگان تجاری و نظامی سودان با سرمایهگذاران خلیجی است. آنها هشدار میدهند که این همپیمانیها، حاکمیت ملی را به بهایی ناچیز معامله کردهاند. امروز، سودان و فلسطین در دو سوی دریای سرخ، قربانیان مشترک سیاستهای توسعهطلبانه امارات هستند. امارات در حالی خود را شریک ثبات منطقه معرفی میکند که منافعش به گسترش بحرانها، سلب مالکیت و تداوم خشونت گره خورده است
آنچه در سودان رخ میدهد، نه یک جنگ داخلی بلکه جنگی نسلکشانه و ویرانگر است. نیروهای پشتیبانی سریع، با حمایت امارات به دنبال تنزل حاکمیت و ثروت سودان، استخراج منابع طلا و منابع طبیعی و دستیابی به دریای سرخ برای نفوذ اقتصادی و نظامی هستند. میلیونها نفر از مردم سودان با قتلهای سیستماتیک، تجاوزهای جمعی، غارت، قحطی و آوارگی مواجه هستند. شواهد مستند نشان میدهد که بیش از ۲۰۰۰ غیرنظامی تنها در ۷۲ ساعت کشته شدهاند. نیروهای پشتیبانی سریع تحت حمایت امارات، طبق گزارشهای عفو بینالملل و سازمان ملل، مرتکب تجاوزهای گروهی و بردگی جنسی شدهاند. این اقدامات از هم جدا نیستند، بلکه بخشی از یک کمپین ترور و نابودی سازمانیافته را تشکیل می دهند. امارات تقریباً ۹۰ درصد طلای سودان را مستقیماً از نیروهای پشتیبانی سریع خریداری میکند و با این کار نسلکشی در سودان را تأمین مالی میکند. دادههای بانک مرکزی سودان نشان میدهد که امارات در نیمه اول ۲۰۲۵، حدود ۸.۸ تن طلا از سودان وارد کرده است، که ارزش آن تقریباً ۸۴۰ میلیون دلار است. کنترل مسیرهای دریایی و بنادر استراتژیک همچنین به امارات امکان میدهد نفوذ اقتصادی و نظامی خود را در شرق آفریقا افزایش دهد و منابع استراتژیک را در اختیار داشته باشد.
سودان و فلسطین: یک مبارزه واحد
بهرهمندی از حمایت و نزدیکی با آمریکا و اسرائیل ، امارات را از پاسخگویی مصون نگه میدارد. این کشور همچنین از کانادا سلاح دریافت کرده وبدین وسیله نیروهای پشتیبانی سریع را مسلح میکند، نیرویی که به نسلکشی متهم است. در سالهای اخیر، ابوظبی از یک بازیگر اقتصادی به یک قدرت سیاسی-نظامی با نفوذ گسترده تبدیل شده است.
حمایت امارات از توافقات عادیسازی روابط با اسرائیل و تأمین مالی شبکههای جنگی سودان، نشاندهنده راهبردی است که امنیت و جاهطلبیهای اقتصادی خود را بالاتر از ثبات منطقهای قرار میدهد. امارات با سرمایهگذاریهای عظیم در معادن طلا، بنادر و حمایت مستقیم از نیروهای پشتیبانی سریع، نظم سیاسی و اقتصادی منطقه را مطابق منافع خود بازنویسی میکند.
این جنگ تنها بر سر قدرت نیست؛ بلکه جنگی بر سر موجودیت، هویت و بقای مردم سودان است. مردم سودان بیش از ۹۰۰ روز است که در معرض قتل، آوارگی، قحطی و شکنجه جنسی توسط نیروهای پشتیبانی سریع بودهاند. امارات، اسرائیل و آمریکا با مسلح کردن نیروهای پشتیبانی سریع، زیرساختهای مدنی و سیاسی سودان را تخریب و هرگونه مخالفت را با ترور فعالان، سیاستمداران و اعضای جامعه مدنی سودان سرکوب کردهاند. آنچه در سودان و فلسطین رخ میدهد نمونه ای از نسلکشی تولیدمثلی است. نسلکشی که با هدف جلوگیری از ادامهٔ وجود یک گروه با تضعیف توانایی آن برای بازتولید زیستی، اجتماعی یا فرهنگی خود و در جهت منافع امپریالیسم صورت میگیرد.
ترور هدفمند سهام حسن حسب الله
یکی از نمونه ها، ترور هدفمند سهام حسن حسب الله، عضو سابق پارلمان و فعال حقوق بشر سودانی بود. این فعال اجتماعی که بهعنوان مدافع حقوق زنان، توانمندسازی جوانان و جامعه مدنی در دارفور و سراسر سودان شناخته میشد. پس از خروج از پارلمان به زادگاهش الفاشر بازگشت و مدیریت یک آشپزخانه مردمی موسوم به «تکایا» را برعهده گرفت. تکایا مرکزی برای تغذیه غیرنظامیان در میانه جنگ داخلی سودان که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده بود. با وجود دریافت تهدیدهای مکرر از سوی شبهنظامیان، او به فعالیت انسانی خود ادامه داد و برای بسیاری به نماد مقاومت و شجاعت تبدیل شد.
گزارشهای میدانی نشان میدهد این فعال هنگامی که در حال ارائه کمکرسانی به غیرنظامیان بود، هدف حمله قرار گرفت و جان خود را از دست داد. تحلیلگران میگویند ترور او بخشی از راهبرد نیروهای پشتیبانی سریع برای درهم شکستن مقاومت مدنی و حذف چهرههای اثرگذار اجتماعی است. تصاویر ماهوارهای و شهادت شاهدان عینی، وجود گورهای دسته جمعی و عملیات پاکسازی خانهبهخانه در این شهر را تأیید کرده و نگرانی نسبت به وقوع جنایات سازمانیافته را افزایش داده است. نیروهای پشتیبانی سریع که پس از محاصرهای یکساله کنترل الفاشر را به دست گرفتهاند، متهم به ارتکاب گسترده نقض حقوق بشر از جمله اعدامهای میدانی، کشتار جمعی و هدف قرار دادن امدادگران هستند.
خشونت استعماری-سرمایهدارانه
محمد زریعی می گوید : آنچه در سودان رخ میدهد یک جنگ داخلی نیست بلکه خشونت استعماری-سرمایهدارانه است. «نیروهای پشتیبانی سریع صرفاً یک سازمان سیاسی نیستند، بلکه شرکایی دخیل در نقض حقوق بشر و خشونت در چارچوب نظام اقتصادی جهانیاند که بحرانها را مدیریت و منابع را غارت میکنند.»کشوری مانند سودان، با زمینهای حاصلخیز و منابع فراوان، به هدفی برای قدرتهای منطقهای و بینالمللی تبدیل شده است. بحرانهای سودان و فلسطین، نسلکشی و استثمار منابع انسانی و طبیعی، بخشی از یک سیستم امپریالیستی گستردهاند که با خشونت، غارت و سرکوب، زندگی میلیونها انسان را تهدید میکند. مبارزه علیه این امپراتوریها، از فلسطین تا سودان، یک مبارزه واحد برای عدالت و بقا است.
منابع:
https://www.aljazeera.com/news/2025/5/5/how-rsf-is-adopting-israels-template-for-genocide-in-sudan
https://www.english.alyurae.com/2025/04/19/european-weapons-in-sudan-2-5-a-e50-million-emirati-contract
https://www.sudanindependent.net/news/economic/2025/01/04/Sudan-gold-exports-hit-15-bl
https://www.chathamhouse.org/2025/03/gold-and-war-sudan/04-how-sudans-gold-secto