دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در میزگرد «آنتیفا» در کاخ سفید. عکس از Jim Watson/AFP/Getty Images
نوشتهٔ جنیفر رنکین، در گاردین
ترجمهٔ آ. نعمتزاده – اندیشهٔ نو
دوشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۴
در حالی که ۷۹ نمایندهٔ پارلمان اروپا از ۲۰ کشور از قطعنامهٔ تروریست شناختن «آنتیفا» (مخفف آنتیفاشیسم یا ضدّفاشیسم) پشتیبانی کردهاند، هلند و مجارستان در راه عملی کردن این شناسایی گام برمیدارند.
هر جا که دونالد ترامپ رهبری کند، ملیگرایان و راستگرایان اروپا از او پیروی میکنند. ماه گذشته، پس از آنکه ترامپ در تروث سوشال نوشت که آمریکا «آنتیفا»، جنبش ضدّفاشیستی غیرمتمرکز، را «یک سازمان تروریستی بزرگ» میشناسد، متحدان بینالمللی او نیز وارد عمل شدند.
در همان روز [۲۲ سپتامبر/۳۱ شهریور]، پارلمان هلند، کشوری که بزرگترین حزب آن حزب راست افراطی «آزادی» به رهبری خیرت ویلدرز است، قطعنامهای را تصویب کرد که در آن، با اشاره به تصمیم آمریکا، از دولت هلند خواست که «آنتیفا» را سازمانی تروریستی در هلند اعلام کند.
سپس، ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، که معمولاً منبع الهام ترامپ است، گفت که کشور او نیز همین کار را خواهد کرد. چندی بعد، یک نمایندهٔ راست افراطی از حزب ناسیونالیست فلاندری «ولامز بلانگ» بلژیک در پارلمان اروپا پیشنویس قطعنامهای را با همین درخواست تهیه کرد. تام واندندریشه [عضو پارلمان اروپا از حزب ولامز بلانگ در بلژیک] هفتهٔ گذشته اعلام کرد که ۷۹ نمایندهٔ پارلمان اروپا از ۲۰ کشور از متن پیشنهادی او حمایت کردهاند. او در ویدئویی که در شبکهٔ X همراه با موسیقی متنی تهدیدآمیز منتشر کرد، آنتیفا را «یک شبکهٔ بینالمللی» توصیف کرد که «دستگاه حاکم برای مبارزهٔ خشونتآمیز با اپوزیسیون ملیگرا حمایت، تأمین مالی، و محافظت میکند.»
اما کارشناسان از آنتیفا تعریف دیگری دارند. آنها آنتیفا را یک جنبش هویتی کلی توصیف میکنند که نه رهبر و نه ساختاری برای عضوگیری دارد. گرچه ریشهٔ آن در اروپا است، پس از انتخاب ترامپ در سال ۲۰۱۶ در آمریکا مورد توجه بیشتر قرار گرفت.
جسیکا وایت، سرپرست مدیر مطالعات تروریسم و درگیری در «مؤسسهٔ خدمات متحد سلطنتی»، به گاردین گفت: «آنتیفا چیزی نیست که بشود آن را گروه یا سازمان مشخصی دانست، بلکه یک جنبش است.»
او افزود: «بهدلیل اینکه تعریفی روشنی از آن ندارند، گمان میکنم تلاش برای شناسایی آن بهعنوان تروریست بسیار دشوار است، تازه اگر مخرّب نباشد.» او گفت که این نوع نامگذاری «کمترین ارزشی» برای سرویسهای امنیتی ندارد، زیرا «آنچه من معمولاً دیدهام این است که با تمرکز بر اعمال خشونت واقعی، نظر قطعی دادن و پیگرد قانونی بسیار آسانتر است.»
او افزود: «به نظر من احتمالاً یک حس ترس بسیار موجّه در این مورد وجود دارد که ممکن است با انگیزههای سیاسی از این نامگذاری برای هدف قرار دادن افرادی استفاده شود که مخالفان سیاسی یک دولت راستگراتر دیده میشوند.»
دولت مجارستان ادعا کرده است که آنتیفا- که آن را «سازمان تروریستی چپ» میخواند- تهدیدی برای شهروندانش است. یوروپُل [پلیس اروپا]، نهاد اجرای قانون در اتحادیهٔ اروپا، در گزارش اخیرش در مورد «وضع و روند تروریسم»- سندی که در قطعنامهٔ پیشگفتهٔ راست افراطی پارلمان اروپا ذکر شده است- از واژهٔ «آنتیفا» استفاده نمیکند. یوروپل بر اساس دادههای ۱۴ کشور، به استثنای مجارستان، ۲۱ حمله منسوب به افراطگرایی خشونتآمیز چپ یا آنارشیستی در سال ۲۰۲۴ گزارش داده است. در تقریباً همهٔ این حملهها، که در ایتالیا و یونان رخ داده است، اموال و املاک هدف قرار گرفتهاند.
زولتان کوواچ، سخنگوی دولت مجارستان، گفته است که اعضای آنتیفا در خیابان «مردم را بیرحمانه کتک زدهاند» و گرچه کار برخی از آنها به دادگاه و محاکمه کشیده شد، و «آنهایی که برای رفتن به پارلمان اروپا از دست عدالت فرار نکردند، به حقشان رسیدند.»
این حرف او اشاره به ایلاریا سالیس، فعال ایتالیایی است که در سال ۲۰۲۴ نمایندهٔ پارلمان اروپا شد و در نتیجهٔ این پیروزی در انتخابات، به بازداشت نزدیک به ۱۶ ماههاش در مجارستان پایان داده شد. او در مجارستان به حمله به افراد مظنون به هواداری از راست افراطی متهم شده بود. بالاش اوربان، مدیر سیاسی نخستوزیر اوربان (که هیچ نسبت خانوادگی با هم ندارد)، سالیس را «فعال چپ افراطی آنتیفا» خوانده است. [که گویا حالا از دست عدالت فرار کرده است!]
سالیس در همین هفتهٔ گذشته از تلاش دولت مجارستان برای لغو مصونیت پارلمانیاش جان سالم به در برد. نمایندگان پارلمان اروپا با اختلاف یک رأی درخواست دولت مجارستان را نپذیرفتند. سالیس میگوید که بیگناه است و در مجارستان محاکمه عادلانهای نخواهد داشت. کارشناسان حقوقی مدتهاست به این نتیجه رسیدهاند که حاکمیت قانون در مجارستان به خطر افتاده است.
سالییس به گاردین گفت که استفادهٔ مجارستان از برچسب «آنتیفا» راهی است برای «انگ زدن به هر کسی که نظر مخالفی دارد، هر کسی که با رژیم موافق نیست.» او افزود: «اگر ضدّفاشیست بودن به معنای مخالفت با رژیم اوربان باشد، البته که من ضدّفاشیست هستم.»
مارتین شیردوان، یکی از رهبران گروه چپ در پارلمان اروپا، که اتئلافی از حزب چپ آلمان (Die Linke)، «فرانسهٔ تسلیمنشدنی» (France Unbowed)، و همچنین حزب اتحاد چپ و سبزهای سالیس است، گفت که جرمانگاری گروههای ضدّفاشیست «رقصیدن به ساز راست افراطی است» و «آزادی عقیده را محدود میکند» ضمن آنکه «در نهایت حمله به خود دموکراسی» است.
تمرکز بر آنتیفا عنصر مشترک دیگری است که ترامپ و متحدان اروپاییاش را متحد میکند. پاول زرکا، هموند ارشد سیاستگذاری در شورای روابط خارجی اروپا، میگوید که ترامپ الهامبخش مهمی در خدمت راست جدید در اروپا است که مایلاند همان جنگ فرهنگی ترامپ را در کشورهای خودشان دنبال کنند.
زرکا میگوید که ترامپ و جنبش ماگا [MAGA، عظمت را به آمریکا بازگردانیم] در آمریکا با حمایت فعالانه از متحدان همفکرشان در این قاره و تلاش برای تحقیر رهبران اروپایی در صحنهٔ جهانی، جنگ فرهنگی علیه اروپا به راه انداختهاند.
در گزارشی که زرکا تهیه کرده آمده است که ترامپ اعتبار، چارچوب عمل، و انسجام به راست جدید اروپا- از اوربان در مجارستان گرفته تا مارین لوپن، رهبر جبههٔ ملی در فرانسه- میدهد و همچنین زیرساختهای حیاتی- همایشها، رسانهها، پشتیبانهای مالی، و اتاقهای فکر در اختیار آنها میگذارد که هدفش ایجاد «انترناسیونال ماگا» است.
زرکا میگوید که مفهوم آنتیفا، که «نسخهٔ کاملی از بحثهای سیاسی آمریکا» است، راه دیگری برای قطبی کردن جوامع اروپایی بوده است. به گفتهٔ او، «صرف این واقعیت که میتوانید ادعا کنید که یک دشمن سیاسی خطرناک وجود دارد… موتور قدرتمندی به شما میدهد تا پایگاهتان را نیز بسیج کنید و به فکر ایجاد انسجام معیّنی در میان نیروهای داخلی باشید.»