واکنش محتاطانهٔ فلسطینی‌های غزه به طرح ۲۰ ماده‌ای ترامپ

سه‌شنبه ۸ مهر ۱۴۰۴

امید مجد – اندیشهٔ نو: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه ۷ مهر در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در کاخ سفید، از طرح صلح ۲۰ ماده‌ای برای پایان دادن به جنگ اسرائیل در غزه رونمایی کرد.

در صورت موافقت حماس با این طرح، آتش‌بس فوری برقرار خواهد شد و همهٔ زندانیان اسرائیلی ظرف سه‌ روز آزاد خواهند شد. ترامپ تأکید کرد که نتانیاهو این پیشنهاد را تأیید کرده و گفته است که چند کشور منطقه، از جمله مصر و قطر، از این طرح حمایت کرده‌اند.

طبق جزئیات منتشرشدهٔ این طرح، پس از برقراری آتش‌بس، نوار غزه را یک کمیتهٔ انتقالی موقت متشکل از تکنوکرات‌های فلسطینی و کارشناسان بین‌المللی اداره خواهد کرد. این کمیته زیر نظارت هیئتی به ریاست خود دونالد ترامپ و با همکاری افرادی مثل تونی بلر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا که وارد جنگ عراق شد، فعالیت خواهد کرد و حماس از ساختار حکومتی کنار گذاشته خواهد شد.

در کنفرانس مطبوعاتی نتانیاهو و ترامپ در کاخ سفید، نتانیاهو حمایتش از این طرح را اعلام کرد و گفت که این طرح هدف‌های اصلی اسرائیل را برآورده می‌کند که شامل بازگشت گروگان‌های اسرائیلی، برچیدن توانایی‌های نظامی حماس، پایان دادن به حضور سیاسی این گروه، و تضمین خلع‌سلاح کامل در غزه است.

او هشدار داد که اگر حماس این توافق را رد کند، اسرائیل «خودش کار را تمام خواهد کرد». ترامپ نیز وعده داد که اگر حماس این طرح را رد کند، اسرائیل از «حمایت کامل» آمریکا برخودار خواهد بود. با این حال، در غزه، بسیاری از فلسطینی‌ها واکنش تردیدآمیزی با این طرح داشته‌اند.

علاء الاشقر، یکی از ساکنان آواره‌شدهٔ شهر غزه که اکنون در اردوگاه پناهندگان النصیرات در مرکز نوار غزه زندگی می‌کند، گفت که به نظر او در این طرح اولویت‌های واقعی فلسطینی‌ها نادیده گرفته شده است.

الاشقر، پدر چهار فرزند، که هم خانه و هم کارگاه نجاری‌اش را از دست داده است، می‌گوید: «در این طرح حرفی از بازگشت آوارگان، بازسازی خانه‌های ما، یا سرنوشت زندانیان و مجروحان زده نشده است. در این طرح فقط بر امنیت و سلطهٔ اسرائیل تمرکز شده است. ترامپ فقط به منافع سیاسی خودش و اسرائیل و نتانیاهو اهمیت می‌دهد.»

الاشقر می‌گوید که تجربیات گذشته باعث شده است که دیگر کسی به چنین وعده‌هایی اعتماد نکند. «ترامپ قبلاً هم چند بار آتش‌بس اعلام کرد در حالی که بمباران‌ها همچنان ادامه داشت. این طرح‌های پیشنهادی فقط به اسرائیل زمان بیشتری برای طولانی‌تر کردن جنگ می‌دهد. من امنیت، غذا، و سرپناه برای فرزندانم می‌خواهم، اما این طرح هیچ‌ دستاورد ملموسی برای ما ندارد.»

عمر بدر، تحلیلگر سیاسی فلسطینی، به خبرنگار الجزیره می‌گوید: «مشکل اصلی طرح ترامپ این است که به اسرائیل اجازه می‌دهد که به‌طور نامحدود در غزه بماند و در ضمن نحوهٔ ادارهٔ غزه را دیکته می‌کند. این طرح باعث می‌شود که نیروی محرک به‌اصطلاح «درگیری» دوبرابر شود: فلسطینی‌ها را مجبور می‌کند بدون آزادی زیر کنترل و سلطهٔ اسرائیل زندگی کنند.»

در طرح پیشنهادی ترامپ از گسترش ارسال کمک‌های انسان‌دوستانه به غزه و خروج تدریجی ارتش اسرائیل از غزه صحبت شده و وعده داده شده است که ساکنان غزه مجبور به ترک این منطقه نخواهند شد.

با وجود اینها، احمد مطر، وکیل اهل غزه که اکنون آواره شده و در شهر دیر البلح ساکن است، این طرح را نه ابتکار صلح، که پیشنهاد «تسلیم» توصیف می‌کند.

مطر می‌پرسد: «ترامپ تا چندی پیش دربارهٔ تبدیل کردن غزه به «ریویرای خاورمیانه» صحبت می‌کرد و حالا می‌گوید که مردم غزه را مجبور به مهاجرت نخواهد کرد. چگونه می‌توانیم به کسی اعتماد کنیم که دائم حرفش را مطابق با منافع اسرائیل تغییر می‌دهد؟» مطر، که کارش را از دست داده و مجبور به دستفروشی خیابانی شده است، می‌گوید که این وعده‌ها در تضاد با واقعیت روزانه است.

او می‌افزاید: «بمباران ادامه دارد، گذرگاه‌ها همچنان بسته است، و بیماران به‌خاطر دسترسی نداشتن به درمان می‌میرند. هر پیشنهاد جدّی‌ای باید با برقراری آتش‌بس کامل و بازگشایی فوری گذرگاه‌ها آغاز شود.»

مطر معتقد است که راه‌حل واقعی مستلزم «آزادی گروگان‌ها، خروج نیروهای اسرائیلی از غزه، و بازگشت تشکیلات خودگردان فلسطین برای ادارهٔ نوار غزه است. هدف طرح ترامپ فقط کاهش فشارها بر اسرائیل و دادن زمان بیشتر به اسرائیل برای ادامه دادن به جنگ است.»

در خان یونس، در جنوب نوار غزه، زکریا عُبید، ساکن آواره‌شدهٔ غزه، ابراز امیدواری محتاطانه‌ای می‌کند، اما در عین حال شک و تردیدهایی هم دارد: «ترامپ می‌گوید جنگ باید پایان یابد، اما او خودش یکی از دلایل ادامهٔ جنگ بوده است، چون از فشار آوردن به نتانیاهو یا تحمیل تعهدهای واقعی به اسرائیل خودداری می‌کند.»

عبید، که خانه‌اش در شهر غزه را از دست داده و اکنون با خانوادهٔ هفت‌نفره‌اش در یک چادر زندگی می‌کند، می‌گوید که این طرح‌های سیاسی اگر به تغییرات ملموس در روی زمین و زندگی روزمره تبدیل نشود، اهمیت چندانی ندارد. می‌گوید: «در حالی که سیاستمداران از پایتخت‌های دوردست بیانیه صادر می‌کنند، ما داریم بدون برق، آب، یا غذا زندگی می‌کنیم.»

او می‌افزاید: «ترامپ مرتب می‌گوید که می‌خواهد به جنگ پایان دهد، اما آنچه ما می‌بینیم ویرانی و تلفات بیشتر است. اگر او جدّی است، باید حمایت نظامی آمریکا از اسرائیل را متوقف کند و برای رسیدن به توافقی روشن با جدول زمانی معیّن برای پایان دادن به اشغال فشار بیاورد.»

عبید نیز مثل خیلی از فلسطینی‌ها رؤیای بازگشت به خانه را در سر می‌پروراند. «من هم می‌خواهم که فرزندانم مثل بقیهٔ کودکان دنیا زندگی عادی داشته باشند، ولی ما دیگر به وعده‌های آمریکایی اعتماد نداریم. تجربه نشان داده است که این وعده‌ها فقط در خدمت منافع اسرائیل است.»

طرح پیشنهادی ترامپ در زمانی مطرح می‌شود که وضع زندگی مردم در غزه به‌سرعت رو به وخامت است و فشارهای بین‌المللی بر اسرائیل و آمریکا روزبه‌روز افزایش می‌یابد.

مقامات غزه گزارش می‌دهند که بیش از ۱٫۹میلیون نفر همچنان آواره‌اند و بسیاری از آنها در پناهگاه‌های پُرازدحام یا چادرهای موقت زندگی‌می کنند. کمبود جدّی غذا، دارو، برق، و آب آشامیدنی پاک همه‌جا دیده می‌شود.