تصویر از کانال تلگرام «فکتنامه»
شنبه ۵ مهر ۱۴۰۴
آ. نعمتزاده – اندیشهٔ نو: همانطور که پیشتر گزارش شد، بریتانیا و فرانسه و آلمان، سه کشور اروپایی امضاکنندهٔ برجام، اخیراً سازوکار شکایت (یا همان بهاصطلاح مکانیسم ماشه) را علیه برنامهٔ هستهیی جمهوری اسلامی ایران به کار انداختند و در نهایت موضوع نقض تعهدهای جمهوری اسلامی را به شورای امنیت سازمان ملل متحد رساندند. در جلسهٔ روز جمعه ۴ مهر شورای امنیت، اگر قطعنامهای برای لغو کامل تحریمها صادر میشد، هیچ تحریم بینالمللی دوباره علیه ایران اعمال نمیشد.
چین و روسیه تلاش کردند با ارائهٔ قطعنامهای برای تمدید شش ماههٔ مهلت رسیدگی به شکایت از بازگشت تحریمها جلوگیری کنند. اما این قطعنامه روز جمعه ۴ مهر ۱۴۰۴ در شورای امنیت رأی نیاورد. بنابراین، کار به بنبست خورد و بازگشت تحریمهای بینالمللی بهدلیل اینکه جمهوری اسلامی به تعهدهای برجامی عمل نکرده است آغاز خواهد شد. حتی بدتر از این، ممکن است شورای امنیت کار را به دخالت نظامی علیه ایران نیز بکشاند.
از ۱۰ سال پیش تا امروز
فرایند لغو تحریمها از ۱۰ سال پیش، یعنی تیر ۱۳۹۴ تعیین شد. بر اساس بند ۱۱ قطعنامهٔ مشهور ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد، هر شش قطعنامهٔ تحریم پیش از آن تاریخ، که منجر به اعمال تحریمهای وسیع هستهیی جمهوری اسلامی ایران شده بود، لغو شد.
بر اساس همان قطعنامه بود که جمهوری اسلامی ایران اولین کشوری شد که با وجود صدور قطعنامههای متعدد و تحریمهای فراوان ذیل فصل ۷ منشور ملل متحد علیه آن، توانست در توافق «برجام» همهٔ آنها را لغو کند و از ذیل این فصل خارج شود.
مقامات غربی بارها اعلام کردهاند که این قطعنامهٔ ۲۲۳۱ فرصتی بود که در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار داشت تا در حوزهٔ فعالیتهای هستهییاش شفافیت داشته باشد و با نهادهای بینالمللی به تفاهم برسد.
اما حالا چه تحریمهایی قرار است برگردد؟
چون جمهوری اسلامی در مقابل شکایت سه قدرت اروپایی در روز جمعه ۴ مهر ۱۴۰۴ موفق نشد، از صبح روز یکشنبه ۶ مهر ۱۴۰۴ همهٔ تحریمهای بینالمللی پیشین دوباره برخواهد گشت و این یعنی ضربهای بزرگ به اقتصاد و سیاست و جامعهٔ ایران.
اگر اتفاق خاصی نیفتد و صبح اول وقت یکشنبه تحریمها برگردد، به نوشتهٔ سایت فکتنامه این شش قطعنامه دوباره اجرایی میشود:
۱- قطعنامهٔ ۱۶۹۶ – تاریخ تصویب ۹ مرداد ۱۳۸۵:
این اولین قطعنامهٔ الزامآور شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی ایران در مورد مسائل هستهیی بود. بر اساس آن، ایران باید همهٔ فعالیتهای مرتبط با غنیسازی اورانیوم و بازفراوری را بهطور کامل و قابل راستیآزمایی تعلیق کند و همچنین با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کامل داشته باشد.
۲- قطعنامهٔ ۱۷۳۷ – تاریخ تصویب ۲ دی ۱۳۸۵:
جمهوری اسلامی ایران موظف میشود فعالیتهای مربوط به غنیسازی اورانیوم و پروژهٔ آب سنگین اراک را تعلیق کند. همچنین محدودیتهایی علیه افراد و نهادهای مرتبط با برنامهٔ هستهیی و موشکی ایران اعمال میشود.
۳- قطعنامهٔ ۱۷۴۷ – تاریخ تصویب ۴ فروردین ۱۳۸۶:
صدور این قطعنامه دامنهٔ تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران را گسترش داد: تحریم تسلیحاتی، محدودیتهای مالی و مسافرت، و فشارهای اقتصادی برای ایجاد روابط مالی با جمهوری اسلامی ایران.
۴- قطعنامهٔ ۱۸۰۳ – تاریخ تصویب ۱۳ اسفند ۱۳۸۶:
این قطعنامه باز هم تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران را بیشتر گسترش داد و محدودیتهایی را برای مبادلات بانکی ایجاد کرد.
۵- قطعنامهٔ ۱۸۳۵ – تاریخ تصویب ۶ مهر ۱۳۸۷:
تأکید این قطعنامه بر توقف فعالیتهای آب سنگین و لزوم همکاری جمهوری اسلامی ایران با آژانس بینالمللی انرژی هستهیی است. در این قطعنامه تحریم جدیدی اعلام نشد، اما بر ادامهٔ تحریمهای گذشته تأکید شد. مدتی پس از تصویب این قطعنامه بود که محمود احمدینژاد در یک سخنرانی گفت: «هر روز یک قطعنامه تهیه كردند و در شورای امنیت علیه ما صادر كردند. من امروز به آنها میگویم آنقدر قطعنامه بدهید تا قطعنامهدان شما پاره شود.»
۶- قطعنامهٔ ۱۹۲۹ – تاریخ تصویب ۱۹ خرداد ۱۳۸۹:
این یکی از گستردهترین مصوبهها علیه فعالیتهای هستهیی، نظامی، و اقتصادی و دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران بود. محدودیتهای تسلیحاتی، موشکی، تحریمهای مالی و بانکی، و محدودیت در سرمایهگذاری از جمله مفاد این قطعنامه است.