محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در روز امضای پیمان دفاعی در ریاض، عربستان سعودی. ۲۶ شهریور ۱۴۰۴. عکس از خبرگزاری عربستان سعودی/توزیع از طریق رویترز
پنجشنبه ۲۷ شهریور ۱۴۰۴
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: به گزارش خبرگزاریهای جهان، در بحبوحهٔ تنشهای فزاینده در آسیا و بهویژه غرب آسیا و حملههای نظامی اسرائیل به کشورهای منطقه، پاکستان و عربستان سعودی روز چهارشنبه ۲۶ شهریور یک پیمان دفاعی استراتژیک متقابل امضا کردند.
طبق این پیمان، حملهٔ نظامی به هر یک از دو طرف حمله به هر دو طرف تلقی خواهد شد، مشابه با آنچه در مادهٔ ۵ اساسنامهٔ پیمان ناتو آمده است. در پیمان نظامی میان پاکستان هستهیی و عربستان سعودی همچنین توسعهٔ همکاریهای دفاعی/نظامی بین دو کشور پیشبینی شده است. این پیمان را محمد بن سلمان آل سعود، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی، و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، امضا کردند و به نظر میآید که فرماندهان نظامی پُرقدرت پاکستان مانند ژنرال پنجستاره سید عاصم منیر احمد شاه، رئیس ستاد ارتش پاکستان، نیز روی خوشی به این توافق نشان دادهاند.
یک مقام ارشد سعودی در پاسخ به این سؤال که آیا این توافق عربستان سعودی را زیر چتر هستهیی پاکستان قرار میدهد، گفت: «این یک توافق دفاعی جامع است که همهٔ ابزارهای نظامی را در بر میگیرد.»
کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس مانند عربستان سعودی و قطر و امارات متحدهٔ عربی سالهاست که برای تضمین امنیت ملیشان به قدرت نظامی آمریکا متکی بودهاند و میزبان پایگاههای نظامی آمریکا بودهاند. قطر محل استقرار پایگاه نظامی العدید است که بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه است.
با همهٔ اینها، به نظر میآید که حملهٔ اخیر اسرائیل به دوحه، پایتخت قطر، برای کشتن نمایندگان سازمان اسلامگرای «حرکت مقاومت اسلامی» یا همان حماس، آن هم با حمایت و اطلاع دولت آمریکا (که قرار است محافظ قطر باشد) کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس را به فکر انداخته است که دستکم امکانات دفاع از کشورهایشان را تنوع بخشند.
پیچیدگیهای روابط سیاسی-اقتصادی-نظامی کشورها
شایان توجه است که پاکستان روابط نظامی و اقتصادی نزدیکی با چین دارد و چین یکی از تأمینکنندگان بزرگ تسلیحات برای پاکستان است. اما از سوی دیگر، عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش (نیروی زمینی) پاکستان، در اوایل امسال (۲۰۲۵) به دعوت دونالد ترامپ به کاخ سفید رفت تا نشان دهد که با ترامپ نزدیک است.
گفتنی است که در پاکستان فرماندهان نظامی بهدلایل گوناگون، از جمله تشکیل دولتهای نظامی پیدرپی و اینکه مدتهای طولانی مقامهایشان را حفظ میکنند، بسیار پُرقدرتاند. این در حالی است که مقامهای سیاسی کشور هر از گاهی تغییر میکنند و قدرت را به دیگران واگذار میکنند. گفته میشود که منیر عاصم پرقدرتترین فرد در پاکستان است.
آمریکا و پاکستان در جریان جنگ آمریکا در افغانستان در عرصهٔ امنیت همکاری گستردهای داشتند، اما پس از خروج نیروهای نظامی آمریکا از افغانستان و تحرک بیشتر چین در ارتباطگیری با افغانستان و پاکستان این روابط کاهش یافت.
تصمیم عربستان سعودی برای بستن پیمان دفاعی با پاکستان نیز پس از آن به اجرا درآمد که آمریکا بستن توافق دفاعی و فروش فناوری هستهیی غیرنظامی به عربستان را مشروط و منوط به عادیسازی روابط با اسرائیل کرد. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی و حاکم بالقوهٔ این پادشاهی، جنگ اسرائیل در غزه را نسلکشی خوانده است. با وجود این، عربستان سعودی روابط امنیتی نزدیکی با آمریکا دارد و ولیعهد بن سلمان نشان داده است که رابطهٔ نزدیکی با ترامپ دارد.
عربستان سعودی نیز روابط خوبی با رقیب تاریخی پاکستان- هند- دارد.
واکنش هند هستهیی
به گزارش خبرگزاری تاس، دولت هند، دیگر کشور هستهیی شرق آسیا که همین اواخر نیز درگیریهایی با پاکستان داشت، از زبان سخنگوی وزارت خارجهاش گفت که پیامدهای بالقوهای را که پیمان دفاعی متقابل میان پاکستان (همسایهٔ هند) و عربستان سعودی بر امنیت ملی هند ممکن است داشته باشد بررسی خواهد کرد.
شری راندیر جیسوال، سخنگوی وزارت خارجهٔ هند، گفت: «ما گزارشهایی در مورد امضای پیمان دفاعی استراتژیک متقابل بین عربستان سعودی و پاکستان دیدهایم. دولت [هند] باخبر بود که این موضوع، که توافقی بلندمدت بین دو آن کشور را رسمی میکند، از مدتها پیش در دست بررسی بوده است.»
او افزود: «ما پیامدهای این تحول برای امنیت ملی خودمان و همچنین برای ثبات منطقهیی و جهانی را مطالعه خواهیم کرد… هند به حفاظت از منافع ملیاش و تضمین امنیت ملی جامع در همهٔ عرصهها متعهد است.»