الف. هوشیار* – اندیشهٔ نو
چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۴
گزارشی از سخنرانی ژان لوک ملانشون در جشن سالانهٔ اومانیته، ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۵
نکات کلیدی:
● «انقلاب شهروندی اجتنابناپذیر است.»
● «ما نمیتوانیم اجازه بدهیم نظم سرمایهداری ویرانگر آیندهٔ جامعهٔ بشری را گروگان بگیرد.»
● «زیستبوم در حال فروپاشی است، و فقط مردم، در قالب یک جنبش جمعی، قادر به تغییر مسیر هستند.»
● «جنگها و میلیتاریسم امروز محصول همان نظامی است که منابع را نابود میکند.»
● «فرانسه نیرومند خواهد بود اگر مردمش متحد شوند، نه اگر در رقابت با یکدیگر یا در خدمت میلیاردرها باشند.»
ملانشون سخنرانیاش را با تأکید بر بحرانهای سهگانه آغاز میکند: بحران اجتماعی، بحران زیستمحیطی، و بحران سیاسی. او میگوید این سه بحران ریشه در یک ساختار واحد دارد: نظام سرمایهداری جهانی که به سود اقلیتی کوچک کار میکند و اکثریت مردم را در تنگنا قرار میدهد.
او هشدار میدهد که تغییرات اقلیمی/آبوهوایی دیگر فرضیهای برای آینده نیست، بلکه واقعیتی ملموس است: خشکسالیها، آتشسوزیها، ویرانی کشاورزی، و مهاجرتهای اجباری. در نظر او، این وضع نشان میدهد که «اصلاحات کوچک» پاسخگو نیست و باید تغییر ساختاری عمیق صورت گیرد.
ملانشون سپس به سیاستهای بینالمللی پرداخت و گفت جنگها و مسابقهٔ تسلیحاتی، چه در اوکراین و چه در خاورمیانه، نتیجهٔ مستقیم سلطهٔ نظام سرمایهداری و منطق امپریالیسم است. او از «جنگ دائمی» بهعنوان محصول سودجویی صنایع تسلیحاتی یاد کرد و هشدار داد که مردم اروپا بهای آن را با کاهش بودجههای اجتماعی و فقر بیشتر میپردازند.
در بخش بعد، ملانشون بر ضرورت «انقلاب شهروندی» تأکید کرد، انقلابی که نه با خشونت، بلکه با سازماندهی اجتماعی، اتحاد نیروهای مردمی، و استفاده از ابزارهای دموکراتیک به دست میآید. او گفت این انقلاب باید حول دو محور بنا شود:
۱. عدالت اجتماعی (افزایش مزدها، توزیع ثروت، تضمین خدمات عمومی)
۲. گذار زیستمحیطی (سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، توقف بهرهکشی از منابع طبیعی، و حمایت از کشاورزی پایدار).
ملانشون همچنین به اوضاع سیاسی فرانسه پرداخت و دولت ماکرون را متهم کرد که «خادم ثروتمندان» است و از خواست اکثریت مردم سرپیچی میکند. او نیروهای چپ را به اتحاد و بسیج فراخواند و گفت: «ما باید نیرویی بسازیم که نه برای تصحیح جزئی، بلکه برای تغییر بنیادین جامعه وارد عمل شود.»
او سخنرانیاش را با دعوت به امید به پایان برد: «انقلاب شهروندی دیر یا زود رخ خواهد داد، زیرا که شرایط تاریخی و بحرانها آن را ضروری کرده است. پرسش فقط این است که آیا مردم آمادهاند مسئولیت خود را بپذیرند یا خیر.»
ملانشون در این سخنرانی تصویری کلی از فروپاشی نظم کنونی و ضرورت دگرگونی اجتماعی ترسیم کرد. محور اصلیاش این بود که انقلاب شهروندی، هم زیستمحیطی و هم اجتماعی، نه یک انتخاب، بلکه تنها راه برای نجات آینده است.
*تهیهٔ گزارش توسط چتجیپیتی و منبع اصلی سخنرانی به فرانسوی: La Révolution citoyenne est inévitable