پنجشنبه ۶ شهریور ۱۴۰۴
اندیشهٔ نو: پس از آنکه تلاشها برای از سرگیری مذاکرات دیپلماتیک بر سر برنامه هستهیی تهران متوقف شد، سه کشور اروپایی، که بهعنوان E3 شناخته میشوند، سازوکار (مکانیسم) «بازگشت» تحریمهای بینالمللی را فعال میکنند.
جمهوری اسلامی ایران اصرار دارد که برنامه هستهییاش اهداف صلحآمیز دارد، اما اورانیوم را تا حدی فراتر از حد لازم برای انرژی هستهیی غیرنظامی غنیسازی کرده است.
سه کشور اروپایی آلمان و بریتانیا و فرانسه اکنون میخواهند تحریمهای بینالمللی را که در قطعنامههای سازمان ملل متحد وضع شده بود دوباره اعمال کنند.
این تحریمها شامل مسدود کردن داراییهای ایران در خارج از کشور، توقف معاملات تسلیحاتی با جمهوری اسلامی، و مجازات کردن بهعلت هرگونه پیشبرد برنامهٔ موشکهای بالستیک برای فشار آوردن بیشتر بر اقتصاد متزلزل ایران است.
قبل از اجرای این تحریمها، یک دورهٔ ۳۰ روزه در شورای امنیت وجود خواهد داشت که بریتانیا و فرانسه و آلمان امیدوارند مذاکرات انجام شود و جمهوری اسلامی موافقت کند که از برنامه هستهییاش عقبنشینی کند.
سه کشور اروپایی (E3) در نامهای به مارکو روبیو، وزیر امور خارجهٔ آمریکا، قصدشان را به او اطلاع دادند و بعدازظهر پنجشنبه نیز به سازمان ملل متحد اطلاع دادند.
طبق شنیدهها، شورای امنیت سازمان ملل متحد روز جمعه برای بحث در مورد این این اقدام تشکیل جلسه خواهد داد.
به گزارش رویترز، روسیه و چین، دو عضو از پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل، بهسرعت قطعنامهای را برای تمدید شش ماههٔ توافق هستهیی ایران تهیه کردند و از همهٔ طرفها خواستند که فوراً مذاکرات را از سر بگیرند.
معاون نمایندهٔ روسیه در سازمان ملل متحد گفت که اقدام این سه کشور اروپایی «هیچ بار حقوقی» ندارد.
آمریکا از بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد استقبال میکند
روبیو، وزیر امور خارجهٔ آمریکا، از بازگشت تحریمها استقبال کرد و گفت که این سه کشور اروپایی (E3) نمونههای روشنی از «اجرا نشدن اساسی» تعهدهای هستهیی ایران ارائه کردهاند.
او تأیید کرد که آمریکا با این سه کشور اروپایی و اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعمال مجدد تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل همکاری خواهد کرد و گفت که دولت آمریکا همچنان برای تعامل مستقیم با جمهوری اسلامی ایران آماده است.
ایران این اقدام را رد میکند
اعمال مجدد تحریمهای بینالمللی با واکنش خوبی از سوی ایران مواجه نشده است. وزارت امور خارجهٔ ایران اعلام کرد که این اقدام را «بهشدت رد و قاطعانه» محکوم میکند.
جمهوری اسلامی این اقدام را «تشدید تنش تحریکآمیز و غیرضروری» خواند و گفت که «پاسخهای مناسب» به آن خواهد داد.
در بیانیهٔ جمهوری اسلامی ایران آمده است که سه کشور اروپایی فاقد هرگونه جایگاه قانونی یا اخلاقی برای توسل به سازوکار (مکانیسم) ماشه برای اعمال مجدد تحریمها هستند.
این بیانیه سه کشور اروپایی را به «تضعیف جدّی» روند فعلی مذاکرات متهم و ادعا کرد که این اتحادیهٔ اروپا و سه کشور اروپایی بودند که به تعهدهایشان برای کاهش پیامدهای اقتصادی خروج آمریکا در دولت ترامپ از برنامهٔ جامع اقدام مشترک (برجام) عمل نکردند.
دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸، سه سال پس از توافق بین ایران و پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل (چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا، آمریکا) بهعلاوهٔ آلمان و اتحادیهٔ اروپا، آمریکا را از توافق هستهیی ایران (برجام) خارج کرد و تحریمهایی را که هنگام تصویب این توافق در سال ۲۰۱۵ لغو شده بودند دوباره اعمال کرد.
لمی: توپ در زمین ایران است
دیوید لمی، وزیر امور خارجهٔ بریتانیا، گفت که بریتانیا و متحدان اروپاییاش از سال ۲۰۱۹ با ایران «با حسننیت» مذاکره کردهاند، اما اکنون «چارهای جز بازگرداندن تحریمها ندارند».
او گفت: «برنامهٔ هستهیی ایران همچنان تهدیدی برای صلح و امنیت جهانی است. در شش سال گذشته ایران تقریباً تمام محدودیتهای برجام را نقض کرده و ذخایر اورانیوم غنیشدهٔ آن ۴۵برابر بیشتر از حد مجاز برجام است.
او افزود: «بریتانیا در کنار متحدان اروپاییاش از سال ۲۰۱۹، زمانی که ایران شروع به نادیده گرفتن توافق هستهیی کرد، با حسننیت مذاکره کرده است. ما از یک توافق قابل اجرا در سال ۲۰۲۲ حمایت کردیم که ایران آن را رد کرد و اخیراً تمدید لغو تحریمها را منوط به رعایت شرایط تعیینشده توسط ایران پیشنهاد دادیم.»
وزیر امور خارجهٔ بریتانیا همچنین گفت که بهرغم هشدارهای مکرر، ایران «هیچ تلاش اساسی» برای رعایت شرایط تعیینشده نکرده و پیوسته در ارائهٔ «تضمینهای معتبر» در مورد ماهیت برنامههای هستهییاش کوتاهی کرده است.
لمی افزود: «در حالی که ما چارهای جز این اقدام نداشتهایم، توپ همچنان در زمین ایران است و من از بازگشت آنها به میز مذاکره با پیشنهادی جدّی استقبال میکنم.»