سهشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۴
شبکهٔ تشکلهای محیطزیست و منابع طبیعی استان گیلان در بیانیهای نوشت: «ما، اعضای شبکه، با قلبی سرشار از احترام به مردم شریف این سرزمین و با مسؤولیتی عمیق در قبال آیندهٔ فرزندانمان، این بیانیه را منتشر میکنیم.» در این متن آمده است که بحرانهای محیطزیستی سالهاست زندگی مردم گیلان را تحت فشار قرار داده است، از انباشت پسماند و آلودگی رودخانهها تا نابودی جنگلها و تالابها. به گفتهٔ نویسندگان بیانیه، کنشگران مدنی در همهٔ این سالها بدون چشمداشت و تنها برای پاسداری از زیستبوم در کنار مردم ایستادهاند.
این بیانیه در واکنش به یادداشتی با عنوان «فعالان محیطزیست بیپرده، بیعمل» منتشر شده است، یادداشتی که در آن از واژههایی چون «ذهنیتگرا»، «بیسواد»، «بلواگر» و «طلبکار» برای توصیف فعالان استفاده شده بود. شبکهٔ تشکلهای محیطزیست این واژگان را «غیرمنصفانه، غیرسازنده، و دور از اخلاق و انصاف و گفتوگوی مدنی» دانسته و میگوید که بهجای تحقیر، بهتر است از ظرفیت جامعهٔ مدنی برای همفکری و همافزایی بهره گرفته شود.
نویسندگان بیانیه نقش جامعهٔ مدنی در ایران را تاریخی دانستند و گفتند: «حقیقت پنهان نمیماند؛ تاریخ اجتماعی این سرزمین گواهی میدهد که جامعهٔ مدنی، هرجا که روزنی یافته، با همهٔ فضای امنیتی و محدودکننده، راهی برای اصلاح و بازسازی امید گشوده است.» آنها تشکلهای محیطزیستی گیلان را حاصل سالها تجربه و دانش بومی و علمی معرفی کردند و افزودند این تشکلها امروز از مهمترین سرمایههای اجتماعی استان به شمار میروند.
در این متن آمده است که اگر پیگیریهای مستمر کنشگران و رسانهها نبود، بسیاری از تخلفات محیطزیستی و پروژههای آلاینده همچنان پنهان میماند. حتی اگر مطالبهگری به نتیجه نهایی نرسد، آگاهی عمومی و شفافیت را گسترش میدهد و این خود بخشی از راهحل است.
نویسندگان بیانیه همچنین از نادیده گرفتن پروژههای موفق تشکلهای مدنی انتقاد کردند و یادآور شدند که در سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ بیش از ده پروژه در سطح استان اجرا شد و تجربههای مؤثری به همراه داشت، درحالیکه منتقدان تنها به دو روستا اشاره کردهاند.
در بخش دیگری از بیانیه آمده است: «خطای نگاه تقلیلگرایانه در آنجاست که همهٔ ناکامیها را به فعالانی نسبت میدهد که سالها بار مسئولیت اجتماعی را به دوش کشیدهاند»، در حالی که برای مثال تشکلها توانستهاند آموزش محیطزیستی کودکان را در کشور گسترش دهند و حتی موضوع پسماند را وارد کتابهای درسی کنند.
شبکهٔ تشکلهای محیطزیست در واکنش به اتهام «پروژهبگیری» نوشته است: «اتهامزنی به بدنهای که سالها بدون حمایت مالی و تنها بر پایهٔ داوطلبی کار کرده، تحقیر آشکار تلاشهای مردمی است.» آنها میگویند که اعضای تشکلها برای فعالیتهای آموزشی و مستندسازی به منابع نیاز دارند، اما فعالیت این شبکه هیچگاه در قالب پیمانکاری یا بنگاه اقتصادی نبوده است.
در ادامه آمده است: «صدای ما صدای عملگرایی و امید است. ما مدلهای علمی و عملیاتی متعددی برای مدیریت پایدار پسماند و حفاظت از منابع طبیعی ارائه کردهایم و آمادهایم گزارش عملکرد خود را به رسانهها و دانشگاهیان نشان دهیم.»
بیانیه با دعوت به همدلی و همکاری پایان مییابد: «این بیانیه نه پاسخی به یک فرد، که خطاب به مردم فهیم گیلان است. ما کنار شما ایستادهایم، در روستاها و شهرها، در حاشیهٔ رودخانهها، در جنگلها، و در میان پسماندهای تلنبارشده. این مبارزه مبارزهای برای آیندهای پاکتر، زمینی سالمتر، و نسلی امیدوارتر است. باور داریم که با اتحاد، دانش، و صداقت میتوانیم گیلانی بسازیم که دوباره نفس بکشد.»
نقل از کانال تلگرامی «اصل ۲۰»