جمعه ۳۱ مرداد ۱۴۰۴
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: روز جمعه ۳۱ مرداد ۱۴۰۴ نهادی که با جمعآوری دادهها دربارهٔ امنیت غذایی در جهان «سیستم طبقهبندی یکپارچهٔ امنیت غذایی» (IPC) را تنظیم میکند، وقوع قحطی مرحلهٔ ۵ را در شهر غزه اعلام کرد. (گزارش کامل را در اینجا ببینید.)
آیپیسی (IPC) معیاری بینالمللی است بر اساس دادههای امنیت غذایی، تغذیه، و معیشت مردم برای تعیین ماهیت و شدت بحرانهای احتمالی در کشورها و منطقههای جهان. سازمانهای گوناگونی مثل سازمان غذا و کشاورزی (فائو) و سازمان جهانی بهداشت و سازمان جهانی غذا زیر نظر سازمان ملل متحد و نیز نهادهایی مانند آکسفم و برخی از دولتهای جهان همراه با یکدیگر این سیستم طبقهبندی را تهیه کردهاند و از آن استفاده میکنند. پیش از این از آیپیسی برای بررسی اوضاع در اتیوپی، سودان، کنگو، سومالی، و یمن استفاده شده است.
به نوشتهٔ سایت آیپیسی، از روز ۱۵ اوت ۲۰۲۵ (۲۴ مرداد ۱۴۰۴)، قحطی مرحلهٔ ۵- با شواهد معقول- در استان غزه تأیید شده است. پس از ۲۲ ماه درگیری بیامان، بیش از نیم میلیون نفر در نوار غزه با شرایط فاجعهباری روبهرو هستند که مشخصهٔ آن گرسنگی و فقر و مرگ است.
طبق معیارهای آیپیسی، مرحلهٔ ۵ قحطی زمانی است که فاجعهٔ انسانی در حال وقوع است و دستکم ۲۰درصد از خانوارها بهطور کامل از دسترسی به غذا و/یا دیگر نیازهای اساسی محروم و با مرگ از گرسنگی مواجهاند؛ بیشتر از ۳۰درصد خانوارها دچار سوءتغذیهٔ شدیدند؛ و میزان مرگومیر ناشی از سوءتغذیه یا گرسنگی و بیماری از ۲ نفر در هر ۱۰,۰۰۰ نفر بیشتر است.
علاوه بر نیم میلیون نفر در غزه که در مرحلهٔ ۵ قحطیاند، ۱٫۰۷میلیون نفر دیگر (۵۴درصد) در وضع اضطراری (مرحلهٔ ۴ آیپیسی) و ۳۹۶,۰۰۰ نفر (۲۰درصد) در وضع بحرانی (مرحلهٔ ۳) هستند.
پیشبینی میشود که امنیت غذایی و تغذیه در غزه بین اواسط مرداد تا پایان شهریور ۱۴۰۴ بدتر شود و قحطی به دیرالبلح و خان یونس گسترش یابد. همچنین، پیشبینی میشود که نزدیک به یکسوم جمعیت (۶۴۱,۰۰۰ نفر) در وضع فاجعهبار (مرحلهٔ ۵) قرار بگیرند. در همین فاصله، شمار فلسطینیهایی که در وضع اضطراری هستند (مرحلهٔ ۴) احتمالاً به ۱٫۱۴میلیون نفر (۵۸درصد) افزایش خواهند یافت. پیشبینی میشود که سوءتغذیهٔ حاد بهسرعت وخیمتر شود.
اگر وضع به همین منوال بماند، تا ژوئن ۲۰۲۶ (تابستان ۱۴۰۵)، دستکم ۱۳۲هزار کودک زیر پنج سال دچار سوءتغذیهٔ حاد خواهند بود که دوبرابر برآوردهای آیپیسی در ماه مه ۲۰۲۵ (اردیبهشت ۱۴۰۳) است. بیش از ۴۱,۰۰۰ کودک در معرض خطر مرگ خواهند بود. نزدیک به ۵۵,۵۰۰ زن باردار و شیرده مبتلا به سوءتغذیه نیز به کمکهای غذایی فوری نیاز دارند.
مرحلههای امنیت غذایی و تغذیهٔ آیپیسی به این ترتیب است: عادی/حداقل ناامنی، در مرز ناامنی، بحران حاد، وضع اضطراری، قحطی/فاجعهٔ انسانی.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، گفت قحطی غزه «فاجعهٔ ساختهٔ دست بشر، کیفرخواستی اخلاقی، و شکست خود جامعهٔ بشری» است.
او افزود: «قحطی فقط در مورد غذا نیست. فروپاشاندن عمدی امکانات مورد نیاز برای بقای انسان است. مردم گرسنهاند. بچهها میمیرند. و آنهایی که وظیفه دارند عمل کنند کاری نمیکنند.»
دبیرکل سازمان ملل متحد گفت اسرائیل، بهعنوان قدرت اشغالگر، بر اساس قوانین بینالمللی «تعهدهای صریح» در این مورد دارد، از جمله وظیفهٔ اطمینان از اینکه مواد غذایی و تجهیزات پزشکی در دسترس مردم غزه قرار بگیرد.
او گفت: «نمیتوانیم اجازه دهیم که این وضع با مصونیت از مجازات ادامه یابد. دیگر بهانهای وجود ندارد. زمان اقدام فردا نیست؛ اکنون است.»
گرسنگی دادن بهمثابهٔ «سلاح جنگ»
چند سازمان غیردولتی به گزارش آیپیسی واکنش نشان دادند که تأییدکنندهٔ هشدارهای سازمان ملل متحد در مورد گرسنگی دادن عمدی در غزه است. آكسفَم (Oxfam) در انگلستان گفت كه قحطی در غزه «كاملاً ناشی از محاصرهٔ تقریباً کامل اسرائیل برای منع ورود غذا و كمکهای حیاتی ، نتیجهٔ وحشتناک خشونت اسرائیل، و استفاده کردن از گرسنگی بهمثابهٔ سلاح جنگی است.»
به گفتهٔ آکسفم، «این همان چیزی است که کارمندان و همکاران ما ماهها شاهد آن بودهاند. مردم را در نوار غزه بهعمد گرسنگی میدهند، بیامان بمباران میکنند، و به زور آواره میکنند.»
سازمان «نجات کودکان» نیز گفت که به غزه «طبق برنامه گرسنگی داده میشود و کودکان بیشترین آسیب را میبینند.» این سازمان گفت: «این قحطی مهندسیشده نتیجهٔ نهایی و ناگزیر استفادهٔ دولت اسرائیل از گرسنگی بهمثابهٔ سلاح جنگی است. تداوم محاصره و منع ورود غذا و دارو و سوخت به این فاجعهٔ قابل پیشگیری منجر شد. هیچ رهبر جهانی نیست که از وقوع این وضع خبر نداشته باشد و بارها و بارها در این مورد به او هشدار داده نشده باشد.»
در ۲۴ ساعت گذشته دو فلسطینی از گرسنگی مردند
به گفتهٔ وزارت بهداشت و درمان غزه، دو فلسطینی در ۲۴ ساعت گذشته در غزه از گرسنگی مردند. این در حالی است که کشتار در حملههای اسرائیل همچنان ادامه دارد.
منابع پزشکی غزه به الجزیره گفتهاند که دستکم ۵۲ فلسطینی از سپیدهدم روز جمعه در سراسر غزه کشته شدهاند، از جمله ۳۶ نفر در شهر غزه، جایی که در معرض شدیدترین بمبارانهاست.
جنگ اسرائیل علیه غزه تا کنون منجر به کشته شدن ۶۲,۲۶۳ نفر و زخمی شدن ۱۵۷,۳۶۵ نفر شده است. در حملههای ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جهاد اسلامی و دیگر نیروهای مسلح فلسطینی به اسرائیل ۱,۱۳۹ نفر کشته شدند و بیش از ۲۰۰ نفر به اسارت درآمدند.