زن آوارهٔ جنگی در اردوگاه زمزم، در شهر تاویلا در دارفور شمالی، آوریل ۲۰۲۵. عکس از استرینگر، رویترز
گزارشی از خبرگزاری الجزیره
ترجمه و خلاصهسازی از نیما حیدری – اندیشهٔ نو
چهارشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۴
جنگ داخلی ۲۷ ماههٔ سودان با بحران گرسنگی همراه شده است که افراد آسیبپذیر، بهویژه مردمی را دچار گرسنگی کرده است که در الفاشر، پایتخت دارفور شمالی، گرفتار شدهاند.
با وجود درخواستهای متعدد از داخل کشور برای رساندن کمکهای مردمی، سازمانهای امدادی میگویند دسترسی به الفاشر ندارند.
در نتیجه، بهگفتهٔ مرکز آفریقایی مطالعات عدالت و صلح، حدود ۷۴۰,۰۰۰ نفر در این منطقه در خطر مرگ از گرسنگی قرار دارند.
در دسامبر ۲۰۲۴، در مورد وقوع قحطی در اردوگاههای زمزم و ابوشوک- دو اردوگاه در شمال دارفور که صدها هزار آواره در آنها ساکناند- هشدار داد که این قحطی ممکن است به الفاشر سرایت کند.
بنابراین، چطور شد که اوضاع در الفاشر اینقدر بد شد؟
در الفاشر چه میگذرد؟
در فروردین ۱۴۰۳، نیروهای شبهنظامی پشتیبانی سریع (RSF) وقتی که از اعلام وفاداری گروههای مسلح محلی به نیروهای مسلح سودان (SAF) باخبر شدند، الفاشر در جنوب غربی سودان در استان دارفور را محاصره کردند.
نیروهای پشتیبانی سریع، که از فروردین ۱۴۰۲ با نیروهای مسلح سودان میجنگند، تمام راههای ورودی و خروجی شهر را بستند و در ماههای گذشته محاصره را شدیدتر کردند.
خبرنگاران محلی، سازمان ملل متحد، و گروههای امدادی میگویند که قیمت مواد غذایی رو به افزایش دارد و باعث شده است که بیشتر مردم قادر به خرید کالاهای اساسی نباشند.
سازمان ملل متحد میگوید قیمت غذا در الفاشر حدود چهاربرابر قیمت مواد غذایی در بقیهٔ کشور است. محمد زکریا، روزنامهنگار محلی، به الجزیره گفت که بازارها اغلب خالیاند.
او گفت که آشپزخانههای اشتراکی محلی نیز بهعلت کمبود مواد غذایی ناشی از محاصره تعطیل شدهاند.
چه کسانی در الفاشر گیر افتادهاند؟
افرادی که اصالتاً اهل الفاشر هستند و نسلهایی از آوارگان که در بیست سال گذشته به دارفور شمالی پناهنده شدهاند، در الفاشر، مرکز استان دارفور شمالی، گیر افتادهاند.
برخی از آنها برای فرار از دست شبهنظامیان کوچنشین «عرب» جنجوید مورد حمایت دولت در نخستین جنگ دارفور در سال ۲۰۰۳ به این شهر آمدند. بسیاری از این گروههای مسلح اکنون بخشی از نیروهای پشتیبان سریعاند.
برخی دیگر برای فرار از نیروهای پشتیبانی سریع، وقتی که جنگ به چهار ایالت دیگر منطقه در جنوب، شرق، غرب، و دارفور مرکزی کشیده شد، به دارفور شمالی گریختند.
اخیرا در ماه آوریل، پس از حمله نیروهای سریع سریع به اردوگاه زمزم که بیش از نیم میلیون نفر را در خود جای داده بود، خانواده ها به الفاشر گریختند.
صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در ماه مارس اعلام کرد که حدود نیمی از افرادی که در الفاشر و اطراف آن گیر افتادهاند کودکاند.
چه چیزی و چه کسی باعث بحران شد؟
بر اساس گزارشهای پیشین الجزیره، بحران گرسنگی در سراسر سودان گسترده است که اساساً ناشی از جنگ داخلی و استفاده از گرسنگی بهعنوان سلاح جنگی است.
در الفاشر، گرسنگی فاجعهبار ناشی از محاصرهٔ نیروهای پشتیبانی سریع است که تلاش میکنند شهر را تصرف کنند و کنترل کل این منطقهٔ استراتژیک در دارفور را بهدست آورند.
اگر این شبهنظامیان موفق شوند، سودان احتمالاً تجزیه خواهد شد. در آن صورت، نیروهای پشتیبان سریع بر مناطق غربی و جنوبی و نیروهای مسلح سودان در مرکز و شمال و شرق حاکم خواهند شد.
نیروهای مسلح سودان چند بار منطقهٔ الفاشر را بمباران هوایی کردهاند، اما هنوز حملهای برای آزاد کردن این شهر صورت نگرفته است.
مردم برای زنده ماندن چه میکنند؟
بسیاری به علوفهٔ حیوانات روی آوردهاند.
این جنگزدگان علوفهای میخورند که از تفالهٔ دانههای روغنی (مانند بادام زمینی، کنجد و تخمهٔ آفتابگردان) پس از روغنگیری باقی میماند. برای اینکه زنده بمانند، این تفالهها را آسیا و با آب مخلوط میکنند و میخورند.
بعضی برای زنده ماندن سعی میکنند در کنار چادرها و کلبههایشان مواد خوراکی بکارند، اما این برای بقای آنها کافی نیست.
روشن است که کودکان در برابر گرسنگی آسیب پذیرترند.
در پانزده ماه گذشته، بسیاری موفق به فرار از الفاشر شدهاند.
نیروهای پشتیبان سریع که شهر را در محاصره گرفتهاند با نادیده گرفتن درخواستها برای اجازه دادن به سازمانهای امدادرسانی برای دسترسی به غیرنظامیان، در عوض یک «دالان انساندوستانه» بهسمت تاویلا، شهری در حدود ۴۰ کیلومتری باز کردند.
هزاران نفر به تاویلا رفتهاند، جایی که شیوع گسترده وبا زندگی کودکانی را تهدید میکند که بهعلاوه دچار سوءتغذیهاند.
با وجود این بحران سلامت، کسانی که به تاویلا رسیدهاند، در مقایسه با کسانی که هنگام فرار از الفاشر بهدست نیروهای امنیتی دستگیر و کشته شدند، خود را خوششانس میدانند.
آیا اوضاع رو به وخامت دارد؟
بهنظر میرسد اوضاع روزبهروز بدتر میشود.
بهگفتهٔ شبکهٔ پزشکان سودانی، در شش ماه اول امسال ۲۳۹ کودک در الفاشر بر اثر گرسنگی جانشان را از دست دادند. نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد هشدار میدهند که اگر کمک بهزودی بهدست مردم شهر محاصرهشده نرسد، این تعداد ممکن است خیلی بیشتر از اینها بشود.
«برنامهٔ جهانی غذا» در بیانیهای گفته است که بهعلت محاصره نتوانسته است کامیونهای کمکرسانی را به شهر الفاشر برساند و هشدار داده است که هزاران نفر با خطر مرگ ناشی ا زگرسنگی روبهرو هستند.
در ویدئویی که در تیکتاک منتشر شده است، زنی سالمند که در الفاشر گیر افتاده است از ارتش سودان میخواهد که راهی برای کمکرسانی به مردم باز کند. او میگوید: «همهٔ شما و خانوادههایتان بیرون از [الفاشر] هستید و هیچکدام از شما اینطور گرسنه نیستید.»
