استگاه فضایی بینالمللی عکس از ناسا
Recently updated on آگوست 17th, 2025 at 04:49 ب.ظ
جمعه ۱۰ مرداد ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: روسکاسموس (Roscosmos)، آژانس فضایی دولتی روسیه، اعلام رسمی کرد که پروژهٔ دقیقی برای خارج کردن ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) از مدار تدوین شده است. این اطلاعیه در وبسایت رسمی این آژانس منتشر شده و دیمیتری باکانوف، رئیس آژانس، آن را تأیید کرده است. قبل از مذاکرات با رهبری ناسا تأیید شد.
بهگفتهٔ باکانوف، «برنامهٔ پایین آوردن ایستگاه فضایی بینالمللی از مدار تدوین شده است. کارشناسان تخمین میزنند که این روند حدود دو سال و نیم طول خواهد کشید.»
به گفتهٔ روسکاسموس، در مذاکرات آتی با ناسا به موضوعهای متعددی پرداخته خواهد شد، از جمله به ادامهٔ همکاریها، شامل پروازهای متقابل، و همچنین تنظیم استراتژی خروج ایمن ایستگاه فضایی بینالمللی از مدار و در نهایت سقوط کنترلشدهٔ آن در اقیانوس آرام.
پیشنهاد ماسک: هرچه زودتر، بهتر
اوایل امسال، ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس ایکس، نیز از خارج کردن ایستگاه فضایی بینالمللی از مدار پشتیبانی کرد و گفت «هرچه زودتر، بهتر». در نگاه اول، این موضع عجیبی از جانب کسی بهنظر میرسید که از مشتاقان جدی فضا است، اما با بررسی دقیقتر موضوع میشود دید که ماسک در این نظر تنها نیست.
حتی گئورکی گرچکو، فضانورد و مهندس شوروی، زمانی ارزش عملی ایستگاههای مداری را زیر سؤال برده بود. انتقادهای هم او و هم ماسک بر اساس استدلالهای فنی و استراتژیک محکم قرار دارد. و حالا، با نفوذی که ماسک در آمریکا دارد که شریک اصلی در ایستگاه فضایی بینالمللی است، این احتمال جدی وجود دارد که علیرغم مخالفت زیادی که از درون جامعهٔ فضایی جهانی میشود، به کار این ایستگاه بینالمللی پایان داده شود.
هیچ ایستگاه جایگزینی تا سال ۲۰۲۷ نخواهد بود
پیشبینی میشود که نه روسیه و نه آمریکا تا سال ۲۰۲۷ ایستگاه مداری جدیدی برای جایگزین کردن ایستگاه فضایی بینالمللی آماده داشته باشند. تنها شرکت معتبر آمریکایی که ممکن است قادر به ساختن جایگزین باشد، اسپیس ایکس است، اما اولویتهای این شرکت هم در جاهای دیگری است.
تمرکز این شرکت بر فرستادن فضاپیماهای استارشیپ، با سیستمهای پشتیبانی از حیات، به کرهٔ ماه است. این فضاپیماها، که از نظر فضای داخلی قابلمقایسه با ایستگاه فضایی بینالمللی و از لحاظ ابعاد بزرگتر از آناند، در نهایت میتوانند به عنوان پایگاههای مداری موقت عمل کنند که قادر به فرود مجدد بر روی زمین هستند. با این حال، چنین برنامههایی در دستور کار فوری شرکت ماسک نیست و احتمالاً تا دههٔ ۲۰۳۰ به این نوع پروژهها نخواهد پرداخت.
اما این سناریو یک سؤال نگرانکننده پیش میآورد: آیا جهان در آیندهٔ قابلپیشبینی میتواند بدون ایستگاه فضایی بینالمللی عمده بماند؟
منتقدان هشدار میدهند
جای تعجب نیست که پیشنهاد «غرق کردن ایستگاه فضایی بینالمللی» واکنشهای گستردهای داشته است، نهفقط از جانب ناسا، بلکه از طرف دانشمندان، مهندسان، و علاقهمندان به فضا در سراسر جهان.
یکی از تحلیلگران این صنعت هشدار میدهد: «اگر ایستگاه فضایی بینالمللی در سال ۲۰۲۷ از رده خارج شود، اروپا و ژاپن و روسیه هیچ سکوی فضایی برای رفتن و بازدید کردن نخواهند داشت. و به این ترتیب، تمام مهارتهایی که بیاستفاده میماند، از بین میرود.»
این انتقاد جدی است. برای مثال، فضانوردان آمریکایی هنوز از لباسهای فضایی قدیمی استفاده میکنند که اغلب در ایستگاه فضایی بینالمللی پر از آب میشوند، موضوعی ناشی از بیتوجهی درازمدت و استفادهٔ کم از آنهاست. برچیدن ایستگاه فضایی بینالمللی میتواند عقبگرد گستردهتر در قابلیتهای پروازهای فضایی انسان را تسریع کند.
ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) نماد دهها سال همکاری بینالمللی در عرصههای پژوهش فضایی و نوآوری فناوری، و تحقق بلندپروازیهای بشر در بیرون از کرهٔ زمین است.
نخستین بخش (مدول) ایستگاه فضایی بینالمللی را روسیه برای مونتاژ این ایستگاه در سال ۱۹۹۸ به فضا برد. دو هفته بعد، آمریکا هستهٔ دیگری از آن را به فضا فرستاد و به نخستین مدول مونتاژ کرد. در سال ۲۰۰۰، دو فضانور روس و یک فضانورد آمریکایی وارد این ایستگاه شدند.
کشورهای ژاپن، آمریکا، روسیه، کانادا، و نیز اتحادیهٔ اروپا در ساختن و تکمیل قطعات و تجهیزات این ایستگاه سهم داشتهاند.
تا امروز در حدود ۴,۰۰۰ آزمایش در این ایستگاه انجام شده است که بیشتر از ۵,۰۰۰ محقق از ۱۱۰ کشور جهان در آنها مشارکت داشتهاند. همچنین، ۲۸۰ نفر از ۲۳ کشور جهان به این ایستگاه رفتهاند. برآمد این پژوهشها دستاوردهایی از جمله در عرصههای پزشکی، زیستشناسی، فیزیک و شیمی، دارویی، مواد مهندسی، و فناوری فضایی بوده است.
از فضاپیماهایی مانند سایوز، اسپیس ایکس کرو دراگون، و استارلاینر بوئینگ برای رفتن به ایستگاه استفاده شده است. بسته به نوع مأموریت، این سفر بین ۶ ساعت تا ۳ روز ممکن است طول بکشد.
اولگ کونوننکو و نیکلای چاب، فضانوردان روس، طولانیترین اقامت مسمتر در ایستگاه فضایی را داشتهاند. آنها از سپتامبر ۲۰۲۳ تا سپتامبر ۲۰۲۴ به مدت ۳۷۴ روز متوالی در این ایستگاه ماندند. بیشترین مدت اقامت در سفرهای متعدد متعلق به اولگ کونوننکو است که در پنج سفر در مجموع ۱,۱۱۱ روز را در ایستگاه فضایی بینالمللی گذراند.