تشییع نوجوان فلسطینی که بر اثر گرسنگی جانش را از دست داد. خان یونس، نوار غزه، ۶ مرداد ۱۴۰۴ عکس از AFP
چهارشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: دو گروه حقوق بشری «بتسیلم» و «پزشکان مدافع حقوق بشر در اسرائیل» روز دوشنبه ۶ مرداد اعلام کردند که پس از بررسی و ارزیابی آنچه اسرائیل در غزه کرده است، به این نتیجه رسیدهاند که اسرائیل در جنگ در غزه مرتکب «نسلکشی» علیه فلسطینیان شده است. این نخستین بار است که سازمانهای مردمنهاد اسرائیلی از واژهٔ نسلکشی استفاده میکنند.
هر دو این سازمانها بارها از سیاستهای رژیم اسرائیل انتقاد کردهاند، اما زبانی که در گزارشهای آنها به کار رفته است بیسابقه و تندترین موضعگیری تا کنون بوده است.
یولی نوواک، مدیر اجرایی بتسیلم (B’Tselem)، در ارتباط با گزارش سازمانش گفت: «هیچچیز شما را برای پذیرفتن این واقعیت آماده نمیکند که بخشی از جامعهای هستید که مرتکب نسلکشی میشود. این لحظهای بسیار دردناک برای ماست.»
او گفت: «تعریف نسلکشی حملهٔ هماهنگشده با هدف نابودی یک گروه است. در ۲۲ ماه گذشته ما شاهد نابودی بیسابقهٔ غیرنظامیان، گرسنگی دادن عمدی و آوارگی اجباری گسترده بودهایم. ساکنان غزه آواره و بمباران شدهاند، گرسنگی کشیدهآند، و از انسانیت و حقوقشان کاملاً محروم شدهاند.»
او افزود: «ما اسرائیلیها و فلسطینیهایی که هر روز شاهد این واقعیت هستیم وظیفه داریم حقیقت را هرچه شفافتر بیان کنیم. اسرائیل در حال ارتکاب نسلکشی علیه فلسطینیان است.»
گزارش پزشکان مدافع حقوق بشر در اسرائیل بررسی و تحلیل مفصلی است با تمرکز بر آنچه از میان رفتن گامبهگام نظام سلامت و نهادهای تأمین زندگی در غزه از جمله برق، آب تمیز، و دسترسی به غذا خوانده شده است. در گزارش این نهاد مدنی آمده است كه اسرائیل مرتکب سه مورد از نسلکشی شده كه در قوانین بینالمللی تعریف شده است، از جمله «تحمیل عمدی شرایطی از زندگی به گروهی معیّن که هدفش نابودی جسمی تمام یا بخشی از آن گروه است.»
بتسیلم (B’Tselem) و پزشکان مدافع حقوق بشر در اسرائیل، مانند دیگر گروههای حقوق بشری، در طول جنگ اجازه نداشتهاند به غزه بروند. گزارشهای آنها بر اساس اسناد موجود، گواهی شاهدان عینی، و مشورت با کارشناسان حقوقی تهیه شده است. اُرلی نوی، رئیس هیئت اجرایی بتسیلم، خواستار فشار بینالمللی بیشتر بر اسرائیل برای متوقف کردن اقداماتش شد. نوی در کنفرانس مطبوعاتی در اورشلیم شرقی گفت: «این جنایت باید بیدرنگ متوقف شود. مسئولیت این جنایت پیش و بیش از هم متوجه اسرائیل است، اما جامعهٔ بینالمللی نیز باید از هر وسیله و امکانی برای متوقف کردن جنایتهایی استفاده کند که همچنان در فاصلهٔ فقط ۷۰ کیلومتری از اینجا رخ میدهد.»
دولت اسرائیل هنوز واکنشی به این گزارشها نشان نداده است.
جنگ اسرائیل در غزه در پاسخ به عملیات نظامی گروه حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد. در بمبارانها و حملههای اسرائیل به نوار غزه- که بیش از دو میلیون فلسطینی در آن زندگی میکنند- بخشهای گستردهای از این سرزمین به ویرانه تبدیل شده و بهگفتهٔ وزارت بهداشت این منطقه، تا کنون بیشتر از ۶۰,۰۰۰ نفر کشته شدهاند که بیشتر آنها غیرنظامی و از جمله زنان و کودکان بودهاند.
از آغاز این جنگ تا کنون همهٔ ساکنان غزه دستکم یک بار آواره شدهاند و سازمانهای وابسته به سازمان ملل متحد هشدار دادهاند که گرسنگی و سوءتغذیه به تهدیدی فزاینده برای این مردم تبدیل شده است.
دیوان بینالمللی دادگستری نیز در اوایل سال ۲۰۲۴ در پروندهای که آفریقای جنوبی به این دادگاه برده بود اعلام کرد که که حملههای اسرائیل احتمالاً پیمان سازمان ملل متحد دربارهٔ جلوگیری از نسلکشی را نقض کرده است.
خلاصهای از گزارش که بتسیلم منتشر کرده است
از اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل سیاستش در قبال فلسطینیها را تغییر داده است. تهاجم نظامی این کشور به غزه، که بیش از ۲۱ ماه است ادامه دارد، شامل کشتار جمعی، هم مستقیم و هم از طریق ایجاد شرایط غیرقابلزندگی، وارد آوردن آسیب جدّی جسمی یا روحی به کل جمعیت، نابود کردن زیرساختهای اساسی در سراسر نوار غزه و آوارگی اجباری در مقیاسی عظیم بوده است که نابودسازی قومی را هم باید به فهرست هدفهای رسمی این جنگ اضافه کرد.
با دستگیریهای جمعی و بدرفتاری با فلسطینیها در زندانهای اسرائیل، که در عمل به اردوگاههای شکنجه تبدیل شده است، و با از هم گسیختن بافت اجتماعی غزه، از جمله تخریب نهادهای آموزشی و فرهنگی فلسطین، این وضع وخیمتر هم شده است. حملههای اسرائیل حمله به هویت فلسطینی نیز است، بهویژه از طریق تخریب عمدی اردوگاههای پناهندگان و تلاش برای تضعیف آژانس کمکرسانی و کار سازمان ملل متحد برای پناهندگان فلسطینی (آنروا).
بررسی سیاست اسرائیل در نوار غزه و پیامدهای وحشتناک آن، همراه با اظهارات سیاستمداران و فرماندهان نظامی ارشد اسرائیلی در مورد هدفهای این حمله، به این نتیجهٔ صریح منجر میشود که اسرائیل در حال انجام اقدامات هماهنگ و عمدی برای نابود کردن جامعهٔ فلسطینی در نوار غزه است. بهعبارت دیگر: اسرائیل علیه فلسطینیها در نوار غزه مرتکب نسلکشی میشود.
واژهٔ نسلکشی به پدیدهای اجتماعی-تاریخی و سیاسی اطلاق میشود که شامل اعمالی است که بهقصد نابود کردن کامل یا بخشی از یک گروه ملی، قومی، نژادی، یا مذهبی صورت میگیرد. هم از نظر اخلاقی و هم از نظر قانونی نسلکشی را نمیتوان در هیچ شرایطی، از جمله اقدام به دفاع از خود، توجیه کرد.
نسلکشی همیشه در بستری مشخص رخ میدهد: شرایطی وجود دارد که آن را ممکن میکند، یا رخدادهایی که آن را برمیانگیزد، و ایدئولوژی راهنما هم برای آن وجود دارد. تهاجم کنونی به مردم فلسطین، از جمله در نوار غزه، باید در زمینهٔ بیش از هفتاد سالی فهمیده شود که اسرائیل رژیمی خشن و تبعیضآمیز را بر فلسطینیها تحمیل کرده است و افراطیترین شکل را علیه آنهای که در نوار غزه زندگی میکنند به خود گرفته است. از زمان تأسیس دولت اسرائیل، رژیم آپارتاید و اشغالگر اسرائیل سازوکارهای کنترل خشونتآمیز، مهندسی جمعیت، تبعیض، و ایجاد تفرقه در جامعهٔ فلسطینی را نهادینه کرده و بهطور منظم و برنامهریزیشده به کار گرفته است. پایههایی که این رژیم گذاشته است همان چیزی است که امکان حملهٔ نسلکشی علیه فلسطینیها را، بیدرنگ، پس از حملهٔ حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ فراهم کرد.
حمله به فلسطینیها در غزه را نمیتوان از خشونت فزایندهای جدا کرد که در سطوح مختلف و به شکلهای گوناگون بر فلسطینیهایی اعمال میشود که زیر حاکمیت اسرائیل در کرانهٔ باختری و داخل اسرائیل زندگی میکنند. خشونت و ویرانی در این مناطق با گذشت زمان تشدید شده است و هیچ سازوکار داخلی یا بینالمللی موثری برای متوقف کردن آنها وجود ندارد. ما در مورد این خطر آشکار و موجود هشدار میدهیم که نسلکشی محدود به نوار غزه نخواهد ماند و اقدامات و طرز فکر پشت آن ممکن است به مناطق دیگر نیز گسترش یابد.
اذعان به اینکه رژیم اسرائیل در نوار غزه مرتکب نسلکشی می شود، و نگرانی عمیق از گسترش آن به دیگر مناطقی که فلسطینیها زیر حاکمیت اسرائیل زندگی میکنند، اقدام فوری و صریح جامعهٔ اسرائیل و جامعهٔ بینالمللی و استفاده از همهٔ ابزارهای موجود در قوانین بینالمللی برای متوقف کردن نسلکشی اسرائیل علیه مردم فلسطین را میطلبد.